Στο φετινό Μουντιάλ η Βραζιλία αποκλείστηκε πρόωρα, σκορπίζοντας απογοήτευση στους οπαδούς της εθνικής ομάδας που κατέστησε το ποδόσφαιρο υψηλή τέχνη. Δεν είναι το μόνο δυσάρεστο νέο, αφού η χώρα βιώνει μια άλλη κρίση, παράλληλη με την ποδοσφαιρική, καθώς ο στοιχηματικός τζόγος καθίσταται υπ’ αριθμόν 1 κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.
Τζόγος, τζόγος, τζόγος
Δύο στοιχεία είναι αρκετά για να περιγραφεί το πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα στη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής και όγδοη μεγαλύτερη στον κόσμο.
Πρώτον, η έκθεση της εταιρίας οικονομικών υπηρεσιών Klavi με έδρα το Σάο Πάολο, σύμφωνα με την οποία 31,7 δισεκατομμύρια ρεάλ (δηλαδή 5,7 δισεκ. δολάρια) δαπανήθηκαν από τους πολίτες της χώρας σε υπηρεσίες online στοιχημάτων κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου (11/06-19/07), με την εγχώρια αγορά να αποτελεί το 10% του συνολικού όγκου στοιχημάτων που παίχτηκαν σε αγώνες της διοργάνωσης. Στην ίδια έκθεση, που δημοσιεύτηκε στις αρχές Ιουλίου, εκτιμάται ότι το ποσοστό του πληθυσμού που ενεπλάκη σε στοιχηματισμό για την ίδια χρονική περίοδο τριπλασιάστηκε από 11% τον Μάιο σε 35% στα τέλη Ιουνίου.
Δεύτερον, οι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο εκατομμύρια βραζιλιάνοι που περιήλθαν σε κατάσταση υπερχρέωσης έως το 2024, με την Εθνική Συνομοσπονδία Εμπορίου (CNC) να τους υπολογίζει σε 1.3 εκατ. και την αμερικανική εφημερίδα Washington Post να κάνει λόγο σε πρόσφατο ρεπορτάζ της 1,8 εκατ. πολίτες. Σύμφωνα με στοιχεία κυβερνητικών πηγών πρόκειται στην πλειονότητά τους για φτωχά νοικοκυριά, πολλά εκ των οποίων τζόγαραν με τα λεφτά του Bolsa Família, δηλαδή του προγράμματος χρηματικής βοήθειας με προορισμό τη στήριξη των ασθενέστερων εισοδηματικά νοικοκυριών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.
Είναι τέτοια η έκταση του φαινομένου που προ ημερών το Υπουργείο Οικονομικών της χώρας ανακοίνωσε ότι απέκλεισε 2,8 εκατομμύρια λογαριασμούς δικαιούχων από την πρόσβαση σε εταιρίες. Ο αριθμός αντιστοιχεί στο 10, 4% των συνολικών δικαιούχων και το 11,2% όσων στοιχημάτισαν τουλάχιστον μια φορά σε ψηφιακές πλατφόρμες το 2025. Ο αποκλεισμός συνοδεύτηκε από ειδοποιήσεις προς τις πλατφόρμες μεταβίβασης χρημάτων, οι οποίες καλούνται να τερματίσουν συναλλαγές με ύποπτες ιστοσελίδες στοιχηματικού χαρακτήρα έως τις αρχές Αυγούστου. Αλλά και νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως η υποχρέωση των σχετικών με τον στοιχηματισμό διαφημίσεων να χρησιμοποιούν προειδοποιητικά μηνύματα για τον κίνδυνο εθισμού.
Νεϊμάρ εναντίον Βελόσο
Πέρα από την οικονομική αφαίμαξη ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τον εθισμό όλο και περισσότερων πολιτών. Στοιχεία του Υπουργείου Υγείας που δημοσιοποιήθηκαν τον Μάιο έδειξαν αύξηση 140% στα αιτήματα που αφορούν τον εθισμό τζόγου την τελευταία πενταετία. Σε δημοσκόπηση της εταιρίας Datafolha Institute, ποσοστό της τάξης του 57% θεωρεί το ίδιο το στοίχημα μορφή εθισμού, αποτυπώνοντας την πλειοψηφικά αρνητική άποψη που επικρατεί στην βραζιλιάνικη κοινωνία.
Το ερώτημα που προκύπτει δεν είναι άλλο από το πως η Βραζιλία μετατράπηκε σε «χρυσωρυχείο» των πάσης φύσεως στοιχηματικών εταιριών. Η εκτεταμένη φτώχεια που ταλανίζει μεγάλες περιοχές της χώρας και η ακραία ανισότητα που χαρακτηρίζει το οικονομικό της μοντέλο προσφέρουν μια πρώτη εξήγηση για το εύφορο έδαφος που βρήκε η νομιμοποίηση του ψηφιακού τζόγου το 2018.
Μια δεύτερη αφορά τη διαφημιστική στρατηγική των στοιχηματικών εταιριών, οι οποίες πέρα από τις πάγιες τακτικές προβολής επιστρατεύουν πρόσωπα γνωστά από τον χώρο του αθλητισμού ώστε να πείσουν την κοινή γνώμη για την… εξασφαλισμένη επιτυχία προ προσφέρουν.
Ο σταρ του βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου Νεϊμάρ έχει συμβόλαιο με την στοιχηματική εταιρία Blaze, δίχως να είναι γνωστές οι πλήρεις απολαβές του. Σε βίντεο που προηγήθηκε της έναρξης του Μουντιάλ ο ίδιος προέτρεψε μέσω Instagram τους συμπατριώτες του «να διασκεδάζουν παίζοντας». Παρόμοια είναι η περίπτωση του ποδοσφαιριστή της Ρεάλ Μαδρίτης Βινίσιους, που δάνεισε την φυσιογνωμία του στη Betnacional για λόγους διαφημιστικής προσέλκυσης. Και δεν είναι μόνο οι αθλητές. Τηλεπερσόνες, όπως η τηλεπαρουσιάστρια Βιρτζίνια Φονσέκα, με ιδιαίτερα επιδραστική παρουσία στο Instagram, όπου διαθέτει 56 εκατ. ακολούθους υπέγραψε συμβόλαιο με ψηφιακό στοιχηματικό ιστότοπο για διαφημιστική προβολή στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Στον αντίποδα, ο θρυλικός μουσικός Καετάνο Βελόσο ανακοίνωσε τη συμμετοχή του στην καμπάνια ονόματι Block the Tiger που διοργάνωσε η καλλιτεχνική συλλογικότητα 342 Artes με αντικείμενο την νομοθετική ρύθμιση του ηλεκτρονικού τζόγου. Σε αυτήν εκτός του 83χρονου τραγουδοποιού, συμμετέχουν νεότερα ονόματα της ποπ σκηνής της χώρας,, όπως οι δημοφιλείς τραγουδίστριες Anitta και Juliette. «Στόχος μας είναι να πιέσουμε για αυστηρότερους κανόνες σχετικά τη διαφήμιση τυχερών παιχνιδιών» τόνισε ο πολυβραβευμένος Βελόσο στην Washington Post, διαμηνύοντας πως θα απέχει από φεστιβάλ όπου χορηγοί είναι στοιχηματικές εταιρίες και ιστότοποι. Τονίζοντας παράλληλα πως δεν μπορεί να ζητήσει από τους συναδέλφους του «να πράξουν το ίδιο».
