Με τον χρόνο για τις εθνικές κάλπες να μετρά αντίστροφα, μετά και τον εκλογικό «συναγερμό» που σήμανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κορυφαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι σε μια… εκδήλωση που θύμισε κομματική «φιέστα» παρουσίασαν το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ 2026-2030) για την επόμενη τετραετία.
Η… ταμπακιέρα για το ΕΠΑ 2026-2030 των 23 δισ. ευρώ
Τα κυβερνητικά στελέχη έκαναν λόγο για την αφετηρία ενός νέου οικονομικού άλματος και μίλησαν για 23 δισ. ευρώ, περιφερειακή ανάπτυξη, σύγκλιση με την Ευρώπη, κοινωνική συνοχή, πράσινη μετάβαση και επενδύσεις που θα φτάσουν σε κάθε γωνιά της χώρας. Απέφυγαν ωστόσο να μπουν στην ουσία, αναφέροντας συγκεκριμένα έργα, σαφή χρονοδιαγράμματα ή δεσμευτικούς στόχους ανά περιφέρεια.
Κάτι που φάνηκε και από τις τοποθετήσεις τους, οι οποίες όλες ξεκίνησαν αναφέροντας πως το νέο ΕΠΑ και οι πόροι ύψους 23 δισ. είναι αποτέλεσμα της συνεπούς διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, η οποία έφερε πλεονάσματα και μείωση του δημοσίου χρέους.
Ωστόσο, η… ταμπακιέρα δεν αφορά πως συγκεντρώθηκαν τα χρήματα αλλά πως η οργανωμένη Πολιτεία μέσα από τις δομές της, θα τα μετατρέψει σε έργα. Και εκεί δημιουργούνται μεγάλα ερωτήματα.
Η «ακυρομανία» σύμφωνα με τον κ. Χατζημάρκο είναι ένα φαινόμενο που εμποδίζει την υλοποίηση των έργων
Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για το ΕΠΑ
Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και προέδρου της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, Γιώργου Χατζημάρκου περιέγραψε τις προκλήσεις που υπάρχουν για να περάσουν οι εξαγγελίες από τα λόγια στην πράξη.
Ώστε κάθε ευρώ, όπως είπε, που επενδύεται πρέπει να κάνει τη ζωή του πολίτη καλύτερη. Ο πολίτης, άλλωστε, δεν αξιολογεί τα έργα από τα δελτία Τύπου. Βλέπει αν έγιναν ή αν έμειναν στα χαρτιά.
Ο κ. Χατζημάρκος ως ένας έμπειρος αυτοδιοικητικός περιέγραψε ανοιχτά τις διοικητικές παθογένειες που εδώ και χρόνια κρατούν πίσω τις δημόσιες επενδύσεις. Μίλησε για αργές εγκρίσεις, επικαλύψεις ελέγχων και οργανισμούς που δεν αναγνωρίζουν ο ένας τις διαδικασίες του άλλου. Έθεσε το ζήτημα του χρόνου ωρίμανσης και δημοπράτησης των έργων, αλλά και των πολλών δυνατοτήτων που υπάρχουν για να σταματήσει ή ακόμη και να μην ξεκινήσει μια επένδυση.
Η μάστιγα της… «ακυρομανίας»
Χρησιμοποίησε, μάλιστα, τον όρο «ακυρομανία» για να περιγράψει ένα φαινόμενο που, κατά την εκτίμησή του, γιγαντώνεται. Κάθε έργο που δεν γίνεται, όπως είπε, δεν είναι μόνο χαμένος δημόσιος πόρος. Είναι ανάγκες που δεν καλύφθηκαν, ευκαιρίες που δεν αξιοποιήθηκαν και μονάδες του ΑΕΠ που χάθηκαν.
Η τοποθέτησή του ήταν ουσιαστικά μια προειδοποίηση: τα 23 δισ. ευρώ μπορεί να φαίνονται πολλά στην παρουσίαση, αλλά δεν έχουν αξία αν εγκλωβιστούν στον ίδιο διοικητικό μηχανισμό που καθυστερεί, ακυρώνει και μεταθέτει έργα από πρόγραμμα σε πρόγραμμα.
Το στοίχημα της «εδαφικής δικαιοσύνης»
Ο κ. Χατζημάρκος έθεσε ακόμη το ζήτημα της εδαφικής δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι οι ίδιοι κανόνες δεν μπορούν να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη τη χώρα. Οι ανάγκες ενός νησιού, μιας ορεινής περιοχής και ενός μεγάλου αστικού κέντρου δεν είναι ίδιες.
Ζήτησε να μην εξαρτάται η πορεία της σύγκλισης από τον ταχυδρομικό κώδικα και απέρριψε τις αποσπασματικές λίστες έργων. Αντί αυτών, πρότεινε ολοκληρωμένα σχέδια που θα συνδέουν το νερό με την ενέργεια, τις μεταφορές με την παραγωγή και την υγεία και την παιδεία με το δημογραφικό.
Κατά την υλοποίηση του ΕΠΑ η κυβέρνηση έχει απέναντί της έναν κρατικό μηχανισμό που η ίδια αναγνωρίζει ότι δεν έχει μάθει να σχεδιάζει σε βάθος χρόνου.
Η έμμεση παραδοχή
Σε μια… έμμεση παραδοχή, για όσους ξέρουν να διαβάζουν κάτω από τα συνθήματα τις ομιλίες των πολιτικών αρχηγών προχώρησε και ο πρωθυπουργός. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι το ελληνικό κράτος δεν ήταν συνηθισμένο ούτε σε αυστηρές δομές αξιολόγησης ούτε σε μακροχρόνιο σχεδιασμό.
Ο σχεδιασμός, όπως είπε, γινόταν με ορίζοντα το επόμενο έτος, ενώ οι περιφέρειες συχνά κινούνταν χωρίς το κεντρικό κράτος να γνωρίζει ή να θέτει ενιαίες προτεραιότητες. Έτσι, κατά την υλοποίηση του ΕΠΑ η κυβέρνηση έχει απέναντί της έναν κρατικό μηχανισμό που η ίδια αναγνωρίζει ότι δεν έχει μάθει να σχεδιάζει σε βάθος χρόνου. Ούτε έμαθε, όπως προκύπτει και κατά τη διάρκεια της δικής θητείας.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε βέβαια ότι αυτό πλέον αλλάζει και έθεσε ως βασικά κριτήρια την ταχύτητα, την ποιότητα, τη διαφάνεια, την ωρίμανση και την προκήρυξη των έργων. Σύνδεσε, μάλιστα, αυτή την πρόκληση με «την επόμενη τετραετία, εφόσον μας εμπιστευθεί ο ελληνικός λαός».
Οι αριθμοί δείχνουν ότι υπάρχουν περισσότεροι διαθέσιμοι πόροι. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι λύθηκαν οι δυσλειτουργίες
Τα 5,8 δισ. ευρώ από το παρελθόν
Η τοποθέτηση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, αποκάλυψε και μια ακόμη πλευρά του προγράμματος. Από το συνολικό ποσό των 23 δισ. ευρώ, τα 17,1 δισ. ευρώ αφορούν το νέο ΕΠΑ για την περίοδο 2026-2030. Τα υπόλοιπα 5,8 δισ. ευρώ προορίζονται για την ολοκλήρωση υποχρεώσεων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου.
Με άλλα λόγια, περίπου το ένα τέταρτο του ποσού που παρουσιάστηκε δεν αφορά αποκλειστικά νέες παρεμβάσεις, αλλά έργα και δεσμεύσεις που έρχονται από πίσω. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πόροι δεν είναι αναγκαίοι. Δείχνει, όμως, πόσο εύκολα οι εκκρεμότητες ενός προγράμματος μεταφέρονται στο επόμενο. Και υπενθυμίζει ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν ταυτίζονται αυτόματα με νέα έργα.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι υπάρχουν περισσότεροι διαθέσιμοι πόροι. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι λύθηκαν οι δυσλειτουργίες που περιέγραψε ο πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών. Η πραγματική δοκιμασία αρχίζει όταν οι εξαγγελίες περάσουν από τα υπουργεία, τις περιφέρειες, τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, τις προσφυγές και τις δημοπρατήσεις.
Πηγη ΟΤ
