Ανταπόκριση Λονδίνο
Από την τελετουργική μεταβίβαση της εξουσίας μέχρι τις πρώτες δεσμεύσεις του νέου πρωθυπουργού για το κόστος ζωής, την αποκέντρωση και ένα δεκαετές σχέδιο για τη χώρα, το ΒΗΜΑ βρέθηκε στην Downing Street σε αυτή την πρώτη μέρα του νέου πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας.
Λίγο μετά τις πέντε τα ξημερώματα, η Ντάουνινγκ Στριτ είχε ήδη ξυπνήσει. Οι εξέδρες για τα δεκάδες τηλεοπτικά συνεργεία από κάθε γωνιά του κόσμου ήταν στημένες, οι κάμερες έπαιρναν θέση και ο στενός δρόμος μπροστά από τη διάσημη μαύρη πόρτα του αριθμού 10 είχε μεταμορφωθεί σε ένα υπαίθριο τηλεοπτικό στούντιο.
Ένας κηπουρός περιποιούνταν τα παρτέρια, ένας οδοκαθαριστής περνούσε αργά τον δρόμο, ενώ ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά της αστυνομίας πραγματοποιούσαν εξονυχιστικούς ελέγχους για ύποπτα αντικείμενα. Όλα ήταν έτοιμα για ακόμη μία ιστορική ημέρα στη βρετανική πολιτική ζωή.
Μέσα σε λίγες ώρες, ο Άντι Μπέρναμ, ο πολιτικός που έγινε γνωστός ως ο «βασιλιάς του Βορρά» κατά τη θητεία του ως δήμαρχος του Greater Manchester, θα περνούσε για πρώτη φορά την πόρτα της πρωθυπουργικής κατοικίας ως ο νέος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου.
φωτ. AP/Alberto Pezzali
Η τελετουργία της μεταβίβασης της εξουσίας
Η διαδικασία ακολούθησε πιστά το βρετανικό συνταγματικό πρωτόκολλο. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, Σερ Κιρ Στάρμερ, επισκέφθηκε το πρωί τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ για να υποβάλει την παραίτησή του στον βασιλιά Κάρολο Γ. Λίγο πριν από αυτή τη συνάντηση, ο Σερ Κιρ Στάρμερ στάθηκε για τελευταία φορά έξω από τη μαύρη πόρτα του αριθμού 10 της Ντάουνινγκ Στριτ.
Στην αποχαιρετιστήρια δήλωσή του ανέφερε ότι αποχωρεί από την πρωθυπουργία «με καλή διάθεση» και «με ένα χαμόγελο», ευχαριστώντας τους συνεργάτες του και τους πολίτες για τη στήριξή τους κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Τα χειροκροτήματα από μέλη του υπουργικού συμβουλίου που είχαν συγκεντρωθεί στο πεζοδρόμιο έξω από το Number 10 συνεχίστηκε μέχρι το πρωθυπουργικό αυτοκίνητο του άφηνε για τελευταία φορά αυτό τον δρόμο.
Λίγα λεπτά αργότερα αναχώρησε για τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ, όπου υπέβαλε επισήμως την παραίτησή του στον βασιλιά Κάρολο Γ΄, ολοκληρώνοντας τη συνταγματική διαδικασία της μεταβίβασης της εξουσίας.
Αμέσως μετά, ο Άντι Μπέρναμ έγινε δεκτός από τον μονάρχη, ο οποίος του ανέθεσε επισήμως τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η τελετή είναι γνωστή ιστορικά ως «kissing hands».
Στη σύγχρονη εποχή, το φιλί στο χέρι του μονάρχη έχει αντικατασταθεί από μια χειραψία και την καθιερωμένη αναμνηστική φωτογραφία, διατηρώντας όμως αναλλοίωτο τον συμβολισμό της ειρηνικής και συνταγματικά κατοχυρωμένης μεταβίβασης της εξουσίας.
Λίγο μετά τις 12.30 το μεσημέρι, έχοντας πλέον λάβει επίσημα την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον βασιλιά, ο νέος πρωθυπουργός επέστρεψε στη Ντάουνινγκ Στριτ, όπου τον περίμεναν εκατοντάδες δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και τηλεοπτικά συνεργεία για την πρώτη του ομιλία.
φωτ. AP/Aaron Chown
Πέμπτος πρωθυπουργός μέσα σε τέσσερα χρόνια
Η σημερινή ημέρα αποτελεί ακόμη έναν σταθμό σε μια από τις πιο ασταθείς περιόδους της σύγχρονης βρετανικής πολιτικής ιστορίας.
Ο Άντι Μπέρναμ γίνεται ο πέμπτος πρωθυπουργός της χώρας μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια και ο τέταρτος κατά τη διάρκεια της βασιλείας του βασιλιά Καρόλου Γ΄, μετά τη Λιζ Τρας, τον Ρίσι Σούνακ και τον Σερ Κιρ Στάρμερ.
Η διαδοχή αυτή έχει ενισχύσει την αίσθηση πολιτικής αστάθειας στη χώρα, γεγονός που ο ίδιος ο νέος πρωθυπουργός αναγνώρισε από τα πρώτα λεπτά της θητείας του.
«Ακούω την απογοήτευσή σας»
Χωρίς αναλόγιο, σε μια επιλογή που προκάλεσε έκπληξη ακόμη και σε στελέχη της Ντάουνινγκ Στριτ, ο Άντι Μπέρναμ στάθηκε μπροστά στο μικρόφωνο, με πλήθος υποστηρικτών να τον υποδέχεται με χειροκροτήματα.
Με εμφανώς συμβολικό τόνο χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα «στιγμή περισυλλογής και νέας αποφασιστικότητας». «Η γενιά μας στην πολιτική πρέπει να ανεβάσει τον πήχη. Η Βρετανία πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να ξαναβρεί τη σταθερότητά της.»
Αναγνωρίζοντας την απογοήτευση πολλών πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα, δήλωσε: «Σας ακούω. Δεν ήμασταν αρκετά καλοί και πρέπει να γίνουμε καλύτεροι. Και θα γίνουμε.»
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η σημερινή ημέρα μπορεί να αποτελέσει «ένα σημείο καμπής για τη Βρετανία», παρουσιάζοντας το όραμά του για ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, περισσότερο συνεργατικό και λιγότερο συγκεντρωτικό.
🚨 BREAKING: Andy Burnham pledges to end homelessness in Britain as his first act as PM
“I will soon go through that door behind me and issue my first instruction: to end rough sleeping in our country” pic.twitter.com/gFMTNuaNBH
— Politics UK (@PolitlcsUK) July 20, 2026
Δεκαετές σχέδιο για τη χώρα
Κεντρικό στοιχείο της πρώτης του ομιλίας αποτέλεσε η ανακοίνωση ότι αργότερα μέσα στη χρονιά θα παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο δεκαετές σχέδιο για τη Βρετανία.
Όπως είπε, στόχος είναι να οικοδομηθεί μια νέα οικονομία, να επιστρέψουν οι βασικές υπηρεσίες «υπό δημόσιο έλεγχο ώστε να γίνουν ξανά προσιτές», να ενισχυθεί η βρετανική βιομηχανία και να προχωρήσει η επαναβιομηχάνιση της χώρας.
Παράλληλα, δεσμεύθηκε ότι θα μεταφέρει εξουσίες από το Γουέστμινστερ προς τις τοπικές κοινωνίες. «Θα πάρουμε την εξουσία από το Γουέστμινστερ και θα τη φέρουμε σε κάθε ταχυδρομικό κώδικα της χώρας.»
Η αποκέντρωση αποτελεί σταθερό στοιχείο της πολιτικής του φιλοσοφίας ήδη από την περίοδο που ήταν δήμαρχος του Greater Manchester.
Βουλευτές των Εργατικών που μίλησαν στο ΒΗΜΑ εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη πολιτική κληρονομιά που επιδιώκει να αφήσει ο Άντι Μπέρναμ δεν αφορά μόνο την οικονομία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κυβερνάται η χώρα.
Όπως αναφέρουν, η μεταφορά εξουσιών από το Γουέστμινστερ προς τις περιφέρειες αποτελεί μια αλλαγή που «έχει καθυστερήσει για δεκαετίες».
«Η βρετανική πολιτική ήταν υπερβολικά συγκεντρωτική για πάρα πολύ καιρό. Η αποκέντρωση δίνει την ευκαιρία οι αποφάσεις να λαμβάνονται δίπλα στις τοπικές κοινωνίες που καλούνται να τις εφαρμόσουν», σημειώνουν.
Τονίζουν, ωστόσο, ότι η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα δημιουργηθούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί λογοδοσίας. Σύμφωνα με τους ίδιους, η στρατηγική αυτή μπορεί να ενισχύσει ακόμη και τη συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου.
Πρώτη προτεραιότητα το κόστος ζωής
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά. Ο νέος πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι ήδη από αύριο θα αρχίσει να παρουσιάζει μέτρα που θα δώσουν στους πολίτες «περισσότερο χώρο να ανασάνουν» απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής.
Δεν παρουσίασε συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ωστόσο κυβερνητικές πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ανακοινώσεων για τους λογαριασμούς ενέργειας, τα εισιτήρια των λεωφορείων αλλά και φορολογικές ελαφρύνσεις για επιχειρήσεις της εστίασης και των εμπορικών δρόμων.
Σε συνέντευξή του λίγες ώρες νωρίτερα είχε επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι εξετάζει αύξηση του αφορολόγητου ορίου εισοδήματος, χωρίς όμως να έχει ακόμη παρουσιαστεί ο τρόπος χρηματοδότησης μιας τέτοιας αλλαγής.
Στέγαση, εργασία και κοινωνική πολιτική
Στο κοινωνικό πεδίο, ο Άντι Μπέρναμ ανακοίνωσε σειρά προτεραιοτήτων. Δεσμεύθηκε για την κατασκευή περισσότερων δημοτικών κατοικιών, χαρακτηρίζοντας τη λύση αυτή «δίκαιο και βιώσιμο τρόπο» για τη μείωση του κόστους πρόνοιας.
Παράλληλα, προανήγγειλε αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα ώστε περισσότεροι νέοι να βρίσκουν εργασία, ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και μεγαλύτερη στήριξη των ευάλωτων ομάδων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους ανθρώπους που ζουν στον δρόμο. «Η πρώτη μου εντολή θα είναι να τερματιστεί η αστεγία στη χώρα μας.»
Οι πρώτες ώρες πίσω από τις κλειστές πόρτες
Η είσοδος του νέου πρωθυπουργού στο Νο10 συνοδεύεται από μια σειρά άμεσων ενημερώσεων που δεν γίνονται ποτέ δημόσια.
Ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί τον ενημερώνουν για τις πλέον επείγουσες απειλές ασφαλείας που αντιμετωπίζει το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ακολουθεί η απόρρητη ενημέρωση για τα πυρηνικά αποτρεπτικά μέσα της χώρας και τις διαδικασίες που θα πρέπει να γνωρίζει σε περίπτωση κρίσης.
Πρόκειται για μία από τις πιο ευαίσθητες στιγμές κάθε μεταβίβασης εξουσίας, καθώς ο νέος πρωθυπουργός αναλαμβάνει από την πρώτη κιόλας ώρα την ευθύνη για ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η πολιτική φιλοσοφία του Μπέρναμ
Στις πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησης αναμένεται να περιλαμβάνεται η εγκατάλειψη των σχεδίων για καθολική ψηφιακή ταυτότητα των πολιτών.
Παράλληλα, ο νέος πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι θα επιτρέψει τη συνέχιση της εκμετάλλευσης των υφιστάμενων αδειών πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, χωρίς όμως να προχωρήσει σε νέες παραχωρήσεις.
Στο θέμα της Thames Water έχει ταχθεί υπέρ μεγαλύτερου δημόσιου ελέγχου στις επιχειρήσεις ύδρευσης και ενέργειας, χωρίς να υποστηρίζει πλήρη κρατικοποίηση.
Κατά την προεκλογική του εκστρατεία είχε επίσης προτείνει μείωση κατά 20% των επιχειρηματικών φόρων για παμπ και μουσικούς χώρους, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από υψηλότερη φορολόγηση μεγάλων αποθηκών ηλεκτρονικού εμπορίου.
Οι προκλήσεις που ακολουθούν
Παρά την αλλαγή ηγεσίας, αρκετά ερωτήματα παραμένουν ανοικτά. Ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν άμεση προσφυγή στις κάλπες, υποστηρίζοντας ότι ο νέος πρωθυπουργός δεν διαθέτει άμεση λαϊκή εντολή.
Ωστόσο, συνταγματικά δεν υπάρχει υποχρέωση για προκήρυξη εκλογών μετά την αλλαγή πρωθυπουργού και δεν υπάρχει προηγούμενο άμεσης προσφυγής στις κάλπες σε αντίστοιχες περιπτώσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η επιλογή του νέου υπουργού Οικονομικών, καθώς θεωρείται ότι θα αποτελέσει σαφή ένδειξη για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η κυβέρνηση σε ζητήματα αποκέντρωσης και οικονομικής πολιτικής.
Το πρώτο μεγάλο τεστ του νέου πρωθυπουργού
Πολιτικοί αναλυτές που μίλησαν επίσης στο ΒΗΜΑ εκτιμούν ότι ο Άντι Μπέρναμ, παρά την εικόνα του πολιτικού που βρισκόταν εκτός του παραδοσιακού μηχανισμού του Γουέστμινστερ, θα βρεθεί πολύ γρήγορα αντιμέτωπος με τους περιορισμούς του.
«Έχει καλλιεργήσει το προφίλ του ανθρώπου εκτός του Γουέστμινστερ, όμως πλέον θα πρέπει να λειτουργήσει μέσα στον ίδιο τον κρατικό μηχανισμό. Για να υλοποιήσει το πρόγραμμά του θα χρειαστεί τη συνεργασία των μεγάλων υπουργείων, κυρίως του υπουργείου Οικονομικών».
Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι η επιλογή του νέου υπουργού Οικονομικών θα αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική ένδειξη για το αν ο Μπέρναμ μπορεί να προχωρήσει στην αποκέντρωση που υπόσχεται.
Παράλληλα, θεωρούν ότι ένα από τα βασικά του πλεονεκτήματα είναι πως διαθέτει σαφέστερη πολιτική ταυτότητα από την προηγούμενη κυβέρνηση.
«Μία από τις αδυναμίες της κυβέρνησης Στάρμερ ήταν ότι δεν υπήρχε ένα ξεκάθαρο “σταρμερισμός”. Ο Μπέρναμ έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να εξηγήσει στους πολίτες τη φιλοσοφία της διακυβέρνησής του. Το αν θα τους πείσει, αυτό θα το δείξει ο χρόνος.»
Η αρχή μιας νέας περιόδου
Η σημερινή ημέρα δεν σηματοδοτεί απλώς την αλλαγή του ενοίκου της Ντάουνινγκ Στριτ. Ανοίγει μια νέα πολιτική περίοδο για τη Βρετανία, σε μια εποχή όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα έχει δοκιμαστεί όσο ποτέ άλλοτε.
Ο ίδιος ο Άντι Μπέρναμ επιχείρησε από την πρώτη του εμφάνιση να στείλει ένα μήνυμα ότι αντιλαμβάνεται αυτή την πραγματικότητα. Μίλησε για σταθερότητα, συνεργασία, αποκέντρωση και ανασυγκρότηση της οικονομίας, ενώ υποσχέθηκε ότι μέσα στους επόμενους μήνες θα παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δεκαετίας για το μέλλον της χώρας.
Το αν οι δεσμεύσεις αυτές θα μεταφραστούν σε πολιτικές που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των Βρετανών είναι το ερώτημα που πλέον θα συνοδεύει κάθε βήμα της νέας κυβέρνησης. Για την ώρα, πάντως, η εικόνα έξω από τη μαύρη πόρτα του αριθμού 10 επιβεβαιώνει ότι μια ακόμη σελίδα στην πολιτική ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου μόλις ξεκίνησε.
