Ήταν να το πάθει κι αυτό ο Κρίστοφερ Νόλαν: μετά από δύο Οσκαρ, καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας, για το βιογραφικό έπος «Οπενχάιμερ» αλλά και παροιμιώδη αυτοθυσία στην διάσωση του παγκόσμιου σινεμά με τον περιπετειώδη γρίφο του «Tenet» πίσω στο πανδημικό 2020, γεύεται τώρα το πικρό ποτήρι των χιλιάδων «dislikes» («δεν μου αρέσει») κάτω από το τρέιλερ της πολυαναμενόμενης «Οδύσσειας» στο YouTube.
Ρεκόρ αρνητικών αντιδράσεων
Το ρεκόρ των 510.000 «dislikes» έναντι των απογοητευτικά λιγότερων 60.000 «likes» («μου αρέσει») που συνοδεύει το τρέιλερ της μεγαλεπήβολης χολιγουντιανής παραγωγής, ξεπερνά το ρεκόρ αρνητικών αξιολογήσεων της «Χιονάτης» της Disney, που καθόλου καλή τύχη δεν τη βρήκε μήτε στο box office μήτε στις κριτικές. Με άλλα λόγια, σχεδόν 9 στις 10 από τις 5,2 εκατομμύρια προβολές στο κανάλι της Universal στο YouTube αντιστοιχούν σε αρνητικές αξιολογήσεις. To τρέιλερ που έχει ήδη γίνει το πιο αντιδημοφιλές στην καριέρα του Νόλαν και ό,τι κι αν πυροδοτεί αυτό το κύμα αντιδράσεων, όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά εντείνεται όσο πλησιάζει η πρεμιέρα της ταινίας, προϋπολογισμού παχυλού, στο ύψος των 250 εκατομμυρίων δολαρίων.
Τώρα αν αυτό προμηνύει κακά μαντάτα για την «Οδύσσεια» του Νόλαν, ο οποίος προ τριετίας παρέδωσε το πιο εμπορικό βιογραφικό φιλμ όλων των εποχών (πριν την έλευση του φετινού «Michael»), δεν το γνωρίζουμε.
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι πρώτες εκτιμήσεις δίνουν στην ταινία μία πιθανή πρώτη σοδειά εισπράξεων κοντά στα 100 εκατομμύρια δολάρια μόνο για το πρώτο της τριήμερο στη Βόρεια Αμερική από την ημερομηνία της επίσημης πρεμιέρας της στις 17 Ιουλίου κι έπειτα.
Αν και το YouTube κατάργησε τη δημόσια καταμέτρηση των «δεν μου αρέσει» το 2021, πράγμα που σημαίνει ότι τα στοιχεία βασίζονται σε εκτιμήσεις προγραμμάτων περιήγησης και δεν πρέπει να θεωρούνται επίσημα δεδομένα του YouTube, το τρέιλερ της «Οδύσσειας» αποτελεί ένα πολυσυζητημένο διαδικτυακό γεγονός. Ίσως και το τελευταίο θύμα στους λεγόμενους «πολιτιστικούς πολέμους» της εποχής μας, με τους σχολιαστές να κριτικάρουν τους διαλόγους, το κάστινγκ αλλά και την ιστορική ακρίβεια του σεναρίου.
Δείτε το τρέιλερ εδώ:
Πεδίο πολιτισμικού πολέμου
Ενόψει της αποψινής μεγάλης πρεμιέρας της ταινίας στο Λονδίνο και μπροστά στο φουσκωμένο διαδικτυακά κύμα οργής, η Universal επικαλέστηκε το ενδεχόμενο η χαμηλή βαθμολογία της Οδύσσειας να οφείλεται σε οργανωμένη επίθεση μαζικών αρνητικών αξιολογήσεων από bots (υποστηρίζοντας ότι αυτό συνέβαλε στη μαζική αρνητική υποδοχή του προϊόντος από το κοινό).
Από τον πολυεκατομμυριούχο Έλον Μασκ και τους οπαδούς του, οι οποίοι κατηγορούν τον Κρίστοφερ Νόλαν ότι «θέλει να καταστρέψει τον δυτικό πολιτισμό και όλα όσα συνέβαλαν στη δημιουργία του» επιλέγοντας τη Λουπίτα Νιόνγκο να υποδυθεί την Ωραία Ελένη, μέχρι δημοσιογράφους που εκφράζουν τη λύπη τους για την απουσία Ελλήνων ηθοποιών στην ταινία, όπως ο Κρις Κουτονού που αναρωτιέται στον Guardian «Μήπως δεν είμαστε άξιοι των μύθων μας;», ο σκηνοθέτης έχει δεχτεί σκληρή κριτική για την επιλογή του πρωταγωνιστικού καστ.
Τα ρατσιστικά σχόλια για την Κενυάτισσα Νιόνγκο, η οποία έχει διττή διάσταση στην ταινία τόσο ως Ελένη όσο και ως Κλυταιμνήστρα, κυκλοφορούν επί μήνες, ενώ συχνά λέγεται και συζητιέται ότι ο Όμηρος χρησιμοποιεί για αυτήν ποιητικά κοσμητικά επίθετα όπως “καλλίκομος” (με όμορφα μαλλιά) και “λευκώλενος” (με λευκά χέρια). Ένα πασίγνωστο βίντεο με τον καθηγητή Δημήτρη Λιαντίνη στο οποίο κάποιοι προστρέχουν πού και πού, αμφισβητεί τον ορισμό της μορφής της Ωραίας Ελένης σημειώνοντας ότι ο Όμηρος θέτει μόνο ερωτήματα αποφεύγοντας να δώσει φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά.
Στα μαύρα όμως ντύθηκε το πολύξερο κοινό και για την απεικόνιση του Αχιλλέα – ήρωα που υποδύθηκε ο Μπραντ Πιτ στα νιάτα του στη λαμπερή «Τροία» – τον οποίο νόμιζε ότι τον υποδύεται ο τρανς ηθοποιός Έλιοτ Πέιτζ. Μόνο που αυτός τελικά υποδύεται τον Σίνωνα που εξαπάτησε τους Τρώες με τον Δούρειο Ίππο. Από την κριτική δεν έχει ξεφύγει ούτε η Ζεντάγια στον ρόλο της θεάς Αθηνάς ούτε ο ράπερ Τράβις Σκοτ σε ρόλο αρχαίου ραψωδού.
Ο Ματ Ντέιμον υποδύεται τον Οδυσσέα και η Ζεντάγια τη θεά Αθηνά στην «Οδύσσεια», σε σενάριο, παραγωγή και σκηνοθεσία του Κρίστοφερ Νόλαν.
Είναι και η χρήση σύγχρονων διαλόγων – μην τους ξεχνάμε αυτούς – που έχουν εξαγριώσει τους κατακριτές της «Οδύσσειας». Ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει δεχτεί σφοδρή κριτική για τη χρήση σύγχρονων διαλόγων, όπως και άλλες πρόσφατες μεταφράσεις, μεταξύ των οποίων και αυτή της Έμιλι Γουίλσον.
Η Μέρι Μπερντ, ομότιμη καθηγήτρια κλασικών σπουδών στο Κέιμπριτζ, ωστόσο, υποστηρίζει στον Guardian ότι αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα. «Οι μεταφράσεις δεν είναι ποτέ ουδέτερες αποδόσεις του πρωτοτύπου. Πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν υπάρχει απόλυτη αντιστοιχία μεταξύ ελληνικών και αγγλικών: η ελληνική γλώσσα κωδικοποιεί τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Οι νέες μεταφράσεις μας αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για τα κείμενα». H Μπερντ επισημαίνει στην απόδοση της Γουίλσον την αντικατάσταση της παραδοσιακής φράσης «υπηρέτριες» με τον πιο ακριβή όρο «σκλάβες». «Αυτό ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, το επάγγελμά τους. Το να αναγνωρίσουμε ότι τα ομηρικά έπη απεικόνιζαν μια κοινωνία δουλοκτητών δεν υπονομεύει την αξία τους». Ο ίδιος ο σκηνοθέτης δήλωσε πρόσφατα ότι επιθυμούσε να γυρίσει την «Οδύσσεια» για ένα κοινό που δεν είχε ποτέ του στο παρελθόν επαφή με το ομηρικό έπος.
A long-held dream to do an entire film on IMAX. The Odyssey was shot entirely with IMAX film cameras. Experience #TheOdyssey in IMAX July 17. pic.twitter.com/lJIJweF5SN
— IMAX (@IMAX) June 30, 2026
Οι διάλογοι που άναψαν φωτιές
Διαδικτυακή χλεύη ξέσπασε – θυμίζουμε – για το «daddy» («μπαμπά») του Ρόμπερτ Πάτινσον (Αντίνοος) στον Τομ Χόλαντ (Τηλέμαχος). Στη σκηνή που ο Αντίνοος αντιμετωπίζει τον Τηλέμαχο, λέγοντάς του ότι «ποθεί έναν πατέρα που δεν γνώρισε ποτέ, σαν ένας κλαψιάρης μπάσταρδος», πολλοί ανασήκωσαν το φρύδι. Αλλά και ο Ματ Ντέιμον (Οδυσσέας) με εκείνο το «πάμε» («let’s go») του στη μάχη δεν πολυ-έπεισε. Άλλοι αμφισβήτησαν τις αμερικανικές προφορές, τον σχεδιασμό των κοστουμιών και των πανοπλιών, ενώ ουκ ολίγοι τα έβαλαν με την οπτική ποιότητα του διαδικτυακού τρέιλερ, παρά την έμφαση που δίνει η ταινία στην τεχνολογία IMAX.
Παρά τη διαμάχη, η «Οδύσσεια» παραμένει η μεγαλύτερη παραγωγή του Χόλιγουντ για το 2026, η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Ματ Ντέιμον, Τομ Χόλαντ, Αν Χάθαγουεϊ, Ρόμπερτ Πάττινσον, Ζεντάγια, Σαρλίζ Θερόν, Λουπίτα Νιόνγκο και Σαμάνθα Μόρτον.
Η μεγάλη δοκιμασία ξεκινά
Το αν η αντίδραση στο διαδίκτυο αντανακλά την ευρύτερη γνώμη του κοινού θα γίνει πιο σαφές όταν η ταινία βγει στις αίθουσες παγκοσμίως στις 17 Ιουλίου – στην Ελλάδα μία ημέρα νωρίτερα, την Πέμπτη 16 Ιουλίου, με μεταμεσονύκτιες προβολές από τα ξημερώματα κιόλας της Πέμπτης για όσους θέλουν να δουν πρώτοι το μπλοκμπάστερ-γεγονός του 2026.
Κόντρα στα δημοσιεύματα των προηγούμενων ημερών που έκαναν λόγο για αποκλεισμό των influencers από τις προβολές της «Οδύσσειας», οι πρώτες αντιδράσεις για την ταινία θα δημοσιευθούν στα social media από σήμερα, 6 Ιουλίου, από influencers που θα δώσουν το «παρών» σε ειδικές προβολές (συμπεριλαμβανομένου και της πρεμιέρας στο Λονδίνο). Οι κριτικοί κινηματογράφου θα παρακολουθήσουν την ταινία στην δημοσιογραφική της προβολή στις 13 Ιουλίου, ενώ το εμπάργκο για τη δημοσίευση κριτικών λήγει στις 15 Ιουλίου.
