Νέο κύκλο αντιπαράθεσης αλλά και έντονης ανησυχίας για την ασφάλεια των επικοινωνιών στη χώρα προκαλεί η αποκάλυψη ότι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος, έπεσε θύμα των γνωστών αποκαλούμενων Ρώσων φαρσέρ. Εμφανίστηκαν ως Ουκρανοί αξιωματούχοι και κατάφεραν να συνομιλήσουν μαζί του, καταγράφοντας τη συνομιλία.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την υπόθεση ως μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου υβριδικών απειλών, με κυβερνητικές πηγές να υποστηρίζουν ότι οι συγκεκριμένοι φαρσέρ δρουν εδώ και χρόνια με την ανοχή ή ακόμη και την υποστήριξη των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών, αξιοποιώντας πλέον και σύγχρονα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να καθιστούν πιο πειστικές τις προσεγγίσεις τους.
Αξίζει πάντως να διευκρινιστεί οτι ακόμα και αν οι ίδιοι εμφανίζονται ως ένα δίδυμο Ρώσων που κάνουν φάρσες, το περιεχόμενο των συνομιλιών που υποκλέπτουν μόνο φάρσα δεν είναι αφού συνομιλούν υπό τον μανδύα αξιωματούχων επί θεμάτων εμπιστευτικών ή απορρήτων.
Οι ίδιοι υποστήριξαν ότι η επικοινωνία επετεύχθη έπειτα από την αποστολή ενός ηλεκτρονικού μηνύματος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν χρειάστηκε ιδιαίτερα σύνθετη επιχείρηση για να αποκτήσουν πρόσβαση σε έναν από τους πλέον κρίσιμους συνομιλητές του Μεγάρου Μαξίμου σε θέματα εθνικής ασφάλειας.
Ο ίδιος ο Θάνος Ντόκος, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, παραδέχθηκε ότι εξαπατήθηκε, εξηγώντας τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η επικοινωνία και υπογραμμίζοντας ότι δεν αποκαλύφθηκαν διαβαθμισμένες πληροφορίες.
Ωστόσο, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο της συνομιλίας, η υπόθεση ανοίγει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση. Το βασικό ερώτημα δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά το κατά πόσο οι μηχανισμοί ασφαλείας που προστατεύουν τις επικοινωνίες των ανώτατων κρατικών αξιωματούχων είναι επαρκείς απέναντι στις σύγχρονες μορφές εξαπάτησης.
Η σκιά των υποκλοπών
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς έρχεται λίγα χρόνια μετά την υπόθεση των υποκλοπών, η οποία ανέδειξε σοβαρά ζητήματα σχετικά με την προστασία των επικοινωνιών κρατικών λειτουργών και πολιτικών προσώπων. Παρά το γεγονός ότι ακολούθησαν θεσμικές παρεμβάσεις και αλλαγές στο πλαίσιο λειτουργίας των υπηρεσιών πληροφοριών, η νέα υπόθεση επαναφέρει το ερώτημα εάν οι διαδικασίες ασφαλείας έχουν πράγματι ενισχυθεί.
Κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι πρόκειται για μια στοχευμένη υβριδική επιχείρηση, αντίστοιχη με εκείνες που έχουν σημειωθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πράγματι, οι ίδιοι πρωταγωνιστές έχουν κατά το παρελθόν καταφέρει να εξαπατήσουν υψηλόβαθμους αξιωματούχους και πολιτικά πρόσωπα σε διάφορες χώρες, γεγονός που καταδεικνύει ότι τέτοιου είδους επιχειρήσεις δεν αποτελούν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.
Η ανάγκη για νέα πρωτόκολλα επαλήθευσης
Ωστόσο, αυτό δεν περιορίζει τον προβληματισμό για το επίπεδο προστασίας των ελληνικών κρατικών επικοινωνιών. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη συνεχούς επικαιροποίησης των πρωτοκόλλων ασφαλείας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι τεχνικές κοινωνικής μηχανικής και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο σε επιχειρήσεις παραπλάνησης.
Παράλληλα, η υπόθεση επαναφέρει στο δημόσιο διάλογο ένα ακόμη ερώτημα: αν οι διαδικασίες επαλήθευσης ταυτότητας επαρκούν για τις επικοινωνίες κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών. Και κυρίως, αν μετά την εμπειρία των υποκλοπών και τις αποκαλύψεις που ακολούθησαν, έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε ανάλογα περιστατικά να αποτρέπονται εγκαίρως.
Το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς αντίστοιχες απόπειρες εξαπάτησης έχουν στο παρελθόν στοχεύσει ακόμη και αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό υπενθυμίζει ότι καμία χώρα δεν είναι απρόσβλητη από τέτοιες επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα όμως αναδεικνύει τη σημασία των μηχανισμών πρόληψης και των δικλείδων ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πρόσωπα που διαχειρίζονται κρίσιμες πληροφορίες εθνικής σημασίας.
Τα αναπάντητα ερωτήματα
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να αποδοθούν ευθύνες για ένα ακόμη περιστατικό εξαπάτησης. Είναι να απαντηθεί αν το ελληνικό κράτος έχει προσαρμοστεί στις νέες μορφές υβριδικών απειλών ή αν εξακολουθούν να υπάρχουν κενά που αφήνουν εκτεθειμένες τις επικοινωνίες ακόμη και των ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων.
Τέσσερα χρόνια μετά την πολύκροτη υπόθεση των υποκλοπών και της λειτουργίας του παράνομου λογισμικού predator, απαντήσεις για το ποιος ενήργησε, με ποια εντολή και ποιο σκοπό και κυρίως ποιος κατέχει τις συνομιλίες αυτές δεν έχει απαντηθεί.
Ο πολιτικός κόσμος αλλά και οι Έλληνες πολίτες θα περίμεναν ότι ακριβώς μετά από μία τέτοια υπόθεση για την οποία η κυβέρνηση παραπέμπει στη δικαιοσύνη, η κυβέρνηση θα είχε σπεύσει να ενισχύσει όλα τα πρωτόκολλα ασφαλείας για να μη συμβεί ότι συνέβη χθες στον σύμβουλο του πρωθυπουργού επί των ευαίσθητων εθνικών θεμάτων.
Τα ερωτήματα παραμένουν για το αν οι απόρρητες επικοινωνίες εθνικού ενδιαφέροντος είναι ακόμα απροστάτευτες, αυτή τη φορά από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες όπως παραδέχεται η κυβέρνηση. Τέσσερα χρόνια μετά και λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες θα πρέπει να υπάρξει μία ξεκάθαρη απάντηση.
