Επιμέλεια: Κατερίνα Μανιαδάκη
Μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης (AI) που θα είναι ικανά να εξαπολύουν μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπιθέσεις, ικανές να υπερκεράσουν τις άμυνες κυβερνήσεων και επιχειρήσεων, απέχουν μόλις λίγους μήνες — και όχι χρόνια — από το να γίνουν πραγματικότητα, προειδοποίησε σε κοινή ανακοίνωσή της μια διεθνής συμμαχία υπηρεσιών πληροφοριών.
Η συμμαχία Five Eyes, στην οποία συμμετέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, κάλεσε κυβερνήσεις και επιχειρηματικούς ηγέτες να «δράσουν άμεσα» ώστε να ενισχύσουν τις άμυνές τους απέναντι σε ολοένα πιο εξελιγμένες κυβερνοαπειλές.
Η ασυνήθιστη αυτή προειδοποίηση έρχεται μετά την εντολή της κυβέρνησης Τραμπ προς την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic να αναστείλει την πρόσβαση ξένων υπηκόων στα πιο προηγμένα μοντέλα της, γεγονός που αναδεικνύει την αυξανόμενη ανησυχία των δυτικών χωρών για τις αναδυόμενες δυνατότητες της τεχνολογίας.
«Τα πρωτοποριακά μοντέλα AI αναμένεται να ξεπεράσουν τις σημερινές προσδοκίες της βιομηχανίας, μεταμορφώνοντας ριζικά τόσο τις επιθετικές όσο και τις αμυντικές δυνατότητες στον κυβερνοχώρο. Το χρονικό διάστημα δεν μετριέται σε χρόνια, αλλά σε μήνες. Το ταχέως εξελισσόμενο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης μετασχηματίζει δραστικά τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και πρέπει να κινηθούμε γρήγορα για να παραμείνουμε μπροστά από τις εξελίξεις», ανέφερε η συμμαχία των υπηρεσιών πληροφοριών σε ανακοίνωσή της τη Δευτέρα.
Ερευνητές και στελέχη του χώρου της AI έχουν εκφράσει ποικίλες ανησυχίες για την ασφάλεια της τεχνολογίας. Σύμφωνα με τους επικεφαλής των Five Eyes, η AI μπορεί να μειώσει τα «εμπόδια για τους κακόβουλους παράγοντες και να αυξήσει την ταχύτητα και την πολυπλοκότητα των επιθέσεων».
«Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι παραβιάσεις συστημάτων είναι δεδομένες. Δεν είναι ζήτημα του “αν” θα συμβούν, αλλά του “πότε”»
Ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη χαρακτήρισαν το μήνυμα «ιδιαίτερα ανησυχητικό», υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειες δεν αφορούν μόνο κυβερνήσεις και μεγάλες εταιρείες, αλλά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο.
«Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι παραβιάσεις συστημάτων είναι δεδομένες. Δεν είναι ζήτημα του “αν” θα συμβούν, αλλά του “πότε”, επομένως είναι σημαντικό να προετοιμαστούμε από τώρα», δήλωσε στο CNN η Ολίβια Σεν, διευθύντρια του Προγράμματος Στρατηγικών Τεχνολογιών στο Κέντρο Μελετών Ηνωμένων Πολιτειών του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ.
Το «μπλόκο» στην Anthropic…
Η ευρεία κυβερνητική οδηγία που αφορούσε τα μοντέλα Mythos 5 και Fable 5 της Anthropic αποτέλεσε μία από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις κράτους απέναντι στις δυνατότητες προηγμένων συστημάτων AI.
Το μοντέλο Mythos είχε προκαλέσει ανησυχίες στον τομέα της κυβερνοασφάλειας επειδή, σύμφωνα με την εταιρεία, διέθετε εξαιρετική ικανότητα εντοπισμού κενών ασφαλείας. Ωστόσο, η Anthropic ανέφερε ότι η αμερικανική κυβέρνηση είχε πληροφορηθεί μια μέθοδο «jailbreaking» του δημόσιου μοντέλου Fable — δηλαδή παράκαμψης των εσωτερικών μηχανισμών ασφαλείας του.
«Το βασικό δίδαγμα είναι ότι οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσονται με απίστευτη ταχύτητα», δήλωσε η Σεν, προσθέτοντας ότι, ακόμη κι αν σήμερα το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην Anthropic, αύριο κάποιος άλλος οργανισμός μπορεί να παρουσιάσει ένα ακόμη ισχυρότερο μοντέλο.
…και η αλλαγή γνώμης του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ έριξε τους τόνους στην κόντρα με την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic, δηλώνοντας στο Axios ότι δεν τη θεωρεί πλέον απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
«Ίσως το πίστευα πριν από μια εβδομάδα, αλλά όχι τώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αλλαγή στάσης του αμερικανού προέδρου έρχεται αφότου η Anthropic συμμορφώθηκε αμέσως με την εντολή του να «κόψει» την πρόσβαση ξένων χρηστών στα δύο πιο εξελιγμένα μοντέλα της.
Ο Τραμπ επαίνεσε τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας για τα γρήγορα αντανακλαστικά του, αν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει έκτακτες προεδρικές εξουσίες στο μέλλον αν χρειαστεί, συμπληρώνοντας όμως πως «δεν νομίζω ότι θα φτάσουμε εκεί».
Η ίδια η εταιρεία δήλωσε ικανοποιημένη από τη συνεργασία με την κυβέρνηση, τονίζοντας ότι κοινός τους στόχος είναι να παραμείνουν οι ΗΠΑ στην κορυφή της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο
Για την αντιμετώπιση της απειλής, οι επιχειρήσεις και οι ηγέτες τους θα πρέπει να επενδύσουν περισσότερο στην κυβερνοασφάλεια, να εκσυγχρονίσουν παλαιά συστήματα ή να διορθώσουν ευπάθειες λογισμικού, καθώς και να περιορίσουν την πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές, σύμφωνα με τις συστάσεις των Five Eyes.
Και παρόλο που η AI χρησιμοποιείται από τους αντιπάλους για να «κινούνται ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά», αποτελεί ταυτόχρονα και μέρος της λύσης.
«Οι οργανισμοί που ενσωματώνουν εργαλεία AI στις λειτουργίες ασφαλείας τους μπορούν να εντοπίζουν ευπάθειες νωρίτερα, να βελτιώνουν την ποιότητα του λογισμικού, να παρακολουθούν ασυνήθιστες συμπεριφορές και να ανταποκρίνονται ταχύτερα σε περιστατικά», σημείωσε η συμμαχία ασφαλείας.
Η Σεν επισήμανε ότι υπάρχει «τεράστιο κενό» στις άμυνες πολλών κυβερνήσεων και επιχειρήσεων.
«Οι πιο ώριμοι οργανισμοί, συνήθως οι μεγάλες εταιρείες, ήδη επενδύουν στην κυβερνοασφάλεια και θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι. Εκείνοι που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι είναι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα έχουν επενδύσει λιγότερο. Ουσιαστικά κινδυνεύουν να αποτελέσουν εύκολους στόχους.»
Ένας χαμένος αγώνας για τους νομοθέτες;
Η ιλιγγιώδης εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητες εκθέσεις, οι οποίες δείχνουν ότι ορισμένα μοντέλα διαθέτουν πλέον εξειδικευμένες γνώσεις στον κυβερνοχώρο. Μπροστά σε αυτή την καταιγιστική ταχύτητα, οι νομοθέτες που επιχειρούν να θεσπίσουν κανόνες και ρυθμίσεις μοιάζουν να δίνουν μια εκ των προτέρων χαμένη μάχη.
Επί του παρόντος δεν υπάρχει στις Ηνωμένες Πολιτείες ένα διαφανές και συνεκτικό πλαίσιο ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης. Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν αναγκαία τη συμμετοχή του κράτους στις συζητήσεις για την ασφάλεια της AI, ενώ άλλοι φοβούνται ότι κατι τέτοιο θα μπορούσε να ανακόψει την καινοτομία.
Τον ίδιο μήνα, δεκάδες ερευνητές κυβερνοασφάλειας, επιχειρηματίες της AI και στελέχη εταιρειών υπέγραψαν ανοικτή επιστολή καλώντας την κυβέρνηση Τραμπ να δεσμευτεί σε «μια ανοιχτή, επιστημονική και διαφανή διαδικασία αξιολόγησης των κινδύνων της τεχνητής νοημοσύνης». Τόνισαν επίσης ότι είναι «απαραίτητο» οι ομάδες ασφαλείας να μπορούν να εντοπίζουν και να διορθώνουν αδυναμίες τόσο σε νέο όσο και σε παλαιό λογισμικό ταχύτερα από τους αντιπάλους τους και να περιορίσει την ανάπτυξη του κλάδου.
Η Σεν αναγνώρισε ότι πρόκειται για μια «ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί», αλλά τόνισε την ανάγκη για ορισμένους «βασικούς κανόνες».
«Γνωρίζουμε ότι αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για άμυνα όσο και για επίθεση. Χρειαζόμαστε περισσότερες δικλείδες ασφαλείας ώστε να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη τους για την αμυντική κυβερνοασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα να περιορίσουμε την πρόσβασή τους σε κυβερνοαντιπάλους, απατεώνες και κυβερνοεγκληματίες.»
Σημειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει το πρώτο ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο παγκοσμίως για την τεχνητή νοημοσύνη, το EU AI Act.
Ο συγκεκριμένος νόμος ταξινομεί τα συστήματα AI βάσει επικινδυνότητας, απαγορεύοντας επιβλαβείς πρακτικές, ενώ παράλληλα επιβάλλει απόλυτη διαφάνεια και αυστηρούς κανόνες στις εφαρμογές «υψηλού κινδύνου».
