Σε τροχιά αλλαγής της διαδικασίας εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών μπαίνει η χώρα, με την κατάθεση στη Βουλή του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ανάδειξη των αυτοδιοικητικών Αρχών σε έναν γύρο, δηλαδή από την πρώτη Κυριακή, και την εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου. Ο Κώδικας αναμένεται να συζητηθεί στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή την προσεχή εβδομάδα, και μέχρι το τέλος του μήνα θα πάει στην Ολομέλεια της Βουλής προς ψήφιση.
Σύμφωνα με τον Κώδικα, ο οποίος έχει δεχθεί τα πυρά εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης, οι εκλογές θα διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια. Η εκλογική διαδικασία θα εξαντλείται από την πρώτη Κυριακή, με τους πολίτες να έχουν τη δυνατότητα συμπληρωματικής ψήφου και σε άλλους συνδυασμούς. Ειδικότερα, οι ψηφοφόροι θα βάζουν σταυρό στο συνδυασμό που επιθυμούν, αλλά στο κάτω σημείο του ψηφοδελτίου θα υπάρχουν και οι υπόλοιποι συνδυασμοί κατά σειρά ανακήρυξης ώστε να μπορεί να δίνουν συμπληρωματικά και εναλλακτική ψήφο. Η εναλλακτική ψήφος λαμβάνεται υπόψη εφόσον ο πρώτος συνδυασμός δεν ξεπεράσει το 42%. Τότε, ενεργοποιείται η δεύτερη φάση της καταμέτρησης με την προσθήκη των εναλλακτικών ψήφων στους δύο πρώτους συνδυασμούς. Σε αυτούς δηλαδή, που σήμερα θα πήγαιναν σε δεύτερο γύρο. Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου.
Οι 10 αλλαγές
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, οι δέκα πιο σημαντικές αλλαγές που έρχονται με τον Κώδικα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχουν ως ακολούθως:
1. Οι περιφέρειες της χώρας, 15 χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους δεν είχαν αποκτήσει ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα ταυτόχρονα να διέπονται από διατάξεις που αφορούν τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, τις πρώην κρατικές περιφέρειες και τις αιρετές νομαρχίες. Σε πολλές περιπτώσεις, το ίδιο ζήτημα μπορούσε να εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, γεγονός που οδηγούσε σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση. Αυτό τελειώνει με τη θεσμοθέτηση του ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για δήμους και περιφέρειες.
2. Συμμετοχή πολιτών στην οργάνωση και στη δράση των δήμων. Θεσμοθέτηση της διεξαγωγής συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.
3. Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων. Η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου συμβάλλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διοίκηση.
4. Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης των δήμων και των περιφερειών. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης (δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο, δημοτική και περιφερειακή επιτροπή, λοιπές επιτροπές και συμβουλευτικά όργανα) και την καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας, επιδιώκεται η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η αποφυγή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων.
5. Αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να μην δημιουργούνται γκρίζες ζώνες επιδεχόμενες πολλαπλών ερμηνειών.
6. Αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας αποκλειστικά (και σε καμία περίπτωση σκοπιμότητας) επί των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α..
7. Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, δηλαδή της αντιμισθίας και των εξόδων παράστασης, της αναστολής της επαγγελματικής τους δραστηριότητας ή της λήψης ειδικής άδειας.
8. Καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης προς όφελος του πολίτη.
9. Αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών Αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών.
10.Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης. Υπάρχει μια συνειδητή επιλογή στον Κώδικα να λειτουργούν ηλεκτρονικές εφαρμογές προς υποβοήθηση της συμμετοχής των πολιτών στα όργανα της αυτοδιοίκησης, αλλά και της εξυπηρέτησής τους στην καθημερινή διάδραση με την αυτοδιοίκηση. Έτσι, στο πλαίσιο του Κώδικα προβλέπεται η δημιουργία εφαρμογών με πολλαπλές διαλειτουργικότητες.
