Το γνώριμο σκηνικό: ένας καναπές, δύο άνθρωποι, φαγητό από delivery και μια τηλεόραση. Και ο παγκόσμιος προβληματισμός, φυσικά, ο οποίος εκφράζεται συνήθως τη νύχτα, σε διάφορες γλώσσες και αφορά την indoor ψυχαγωγία, να πλανάται πάνω από τα κεφάλια μας: «Τι θα δούμε;»
Αν και η απάντηση είναι σύνθετη και απαιτεί διαβούλευση από τη στιγμή που οι streaming πλατφόρμες είναι πολλές και οι επιλογές σειρών ή ταινιών ακόμα περισσότερες, αυτή τη φορά, με μια σιγουριά που δεν ήξερα ότι αποτελεί κομμάτι του χαρακτήρα μου, είπα: «Scream. Το ένα».
Δεν ξέρω τι ακριβώς με οδήγησε στα 90s. Η μόνη επαφή που είχα με το franchise ήταν η μάσκα του Ghostface, που φόρεσα στο δημοτικό. Δεν την έλεγες πλαστική, αν και έμοιαζε με πλαστική. Το υλικό της ήταν κάτι ανάμεσα σε καουτσούκ και φθηνό δέρμα και το λευκό της χρώμα, μετά από λίγες μόλις χρήσεις, έδωσε τη θέση του στο γκρι. Παρέμενε, όμως, τρομακτική. Ο Ghostface σκορπούσε τον τρόμο σε εκατομμύρια ανθρώπους εκείνη την περίοδο, δεν θα τρόμαζε, έστω και στη γκρι μορφή του, τους ανθρώπους της γειτονιάς μου;
Η πρώτη σκηνή
Το «Scream», παρά το γεγονός ότι θεωρείται ταινία τρόμου, έχει πολλές δόσεις χιούμορ ενώ παράλληλα καταφέρνει να δημιουργήσει ένα μυστήριο από την αρχή μέχρι το τέλος. Το χιούμορ όμως είναι υποδόριο, διαφορετικό, γεμάτο με άμεσες και έμμεσες αναφορές σε γνωστές ταινίες τρόμου και είναι ξεκάθαρα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της γενιάς του MTV.
Η εναρκτήρια σκηνή, διάρκειας δεκατριών λεπτών περίπου, κερδίζει τον θεατή. Ξεκινά ως μια κλασική περίπτωση λάθος αριθμού, αλλά όταν το τηλέφωνο χτυπά για δεύτερη φορά, το κοινό αρχίζει να νιώθει άβολα. Η εικόνα εκπέμπει απειλητικά vibes, καθώς η κάμερα κινείται αργά σε ένα κοντινό πλάνο στο πρόσωπο της Ντρου Μπάριμορ και στις διπλές πόρτες με τα μεγάλα παράθυρα πίσω από την πλάτη της.
Όταν εκείνη βγαίνει από το κάδρο, η κάμερα καθυστερεί πάνω στις πόρτες, τονίζοντας το σκοτάδι έξω από το σπίτι και το πώς ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να βρίσκεται εκεί, παραμονεύοντας στις σκιές. Η κατάληξη της Μπάριμορ, γνωστή.
Στο 2026 πλέον, τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά την κυκλοφορία του, η μάσκα από το «Scream» θεωρείται ξεπερασμένη. Οι ταινίες, όμως; Όχι και τόσο. Υπάρχει κάτι εξαιρετικά όμορφο όταν γυρίζεις στο παρελθόν και καταλαβαίνεις ότι μπορείς να παρέμβεις σε αυτό χωρίς να επηρεάσεις το παρόν, το ποιος είσαι, καλύπτοντας απλώς κάποια κενά.
Δεν είχα δει την ταινία, αλλά από την αρχή αισθάνθηκα εξαιρετικά οικεία. Ίσως εκεί οφείλεται και η αντανακλαστική μου σκέψη να επιστρέψω στη δεκαετία που γεννήθηκα. Κάτι έχουν τα 90s, δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκονται στον πυρήνα του rewatch culture, της συνήθειας να βλέπει κανείς ξανά και ξανά τις ίδιες σειρές ή ταινίες.
Rewatch culture
Αυτή η υπόγεια μελαγχολία που συνοδεύει το αίσθημα της νοσταλγίας είναι ικανή να κάνει θαύματα, πολλές φορές να αλλάξει και την ίδια την πραγματικότητα. Η ταινία μου φάνηκε υπέροχη. Υπέροχη επειδή έψαχνα ένα απλό «whodunit» και μου έδωσε σάτιρα και αμέτρητα κλισέ. Ένας λόγος που οι ταινίες της δεκαετίας του ’90 ασκούν τέτοια γοητεία είναι ότι μοιάζουν να απεικονίζουν μια πιο απλή, πιο αθώα εποχή. Μοιάζει λογική η επιστροφή σε αυτά τα χρόνια.
Το να βλέπεις κάτι ξανά και ξανά φαίνεται σαν να κάνει την ψυχαγωγία να χάνει την αρχική της δυναμική. Όμως οι ψυχολόγοι έχουν ανακαλύψει ότι η επανάληψη δημιουργεί μια συμπάθεια. Το οικείο περιεχόμενο απαιτεί λιγότερη πνευματική ενέργεια για να το επεξεργαστούμε και όταν κάτι είναι εύκολο στη σκέψη, τείνουμε να το θεωρούμε καλό. Μια ταινία που έχουμε δει επτά φορές στο παρελθόν, λοιπόν, είναι πιο εύκολη στην επεξεργασία.
Και μπορεί να μην είχα δει ξανά το «Scream», αλλά το γνώριζα, είχα φορέσει τη μάσκα του Ghostface, είχα παρακολουθήσει την παρωδία «Scary Movie», γνώριζα για την ιδιαίτερη θέση του στην ποπ κουλτούρα. Ο επιστημονικός όρος γι’ αυτό είναι «το φαινόμενο της απλής έκθεσης», που σημαίνει ότι μας αρέσει κάτι περισσότερο απλώς και μόνο επειδή έχουμε εκτεθεί σε αυτό στο παρελθόν. Οπότε ναι, ήταν μια υπέροχη ταινία. Για τα 90s μιλάμε άλλωστε.
