Ο ανταγωνισμός μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας δεν περιορίζεται στις εμπορικές οδούς, στην τεχνολογική έρευνα και στη διεκδίκηση των σπάνιων γαιών του πλανήτη μας. Μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου αδυσώπητη κούρσα βρίσκεται σε εξέλιξη από τις αρχές του 21ου αιώνα για την επικράτηση στη Σελήνη, για τη δημιουργία της πρώτης βάσης στην επιφάνεια του δορυφόρου μας από όπου θα γίνει το επόμενο βήμα, προς τον πλανήτη Άρη.
Μερικές ημέρες μετά από το ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, όπου συμφωνήθηκε η διατήρηση του μορατόριουμ στον οικονομικό πόλεμο, η NASA παρουσίασε το σχέδιό της για την κατασκευή μιας βάσης στη Σελήνη.
Προϋπόθεση για την υλοποίηση του σχεδίου της NASA θα είναι η επιστροφή των Αμερικανών αστροναυτών στο φεγγάρι μέχρι το 2029, προκειμένου να «χτίσουν» μέχρι το 2032 τη βάση στο νότιο πόλο της Σελήνης, εκεί που όπως δείξει προηγούμενες έρευνες υπάρχει νερό σε μορφή πάγου μέσα σε κρατήρες όπου δε φτάνει το φως του ήλιου.
Όμως μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα θέλουν να στείλουν και οι Κινέζοι τους δικούς τους κοσμοναύτες στο φεγγάρι – έχοντας θέσει ως απώτατο όριο το 2030. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, που θέλει να κάνει την Αμερική Μεγάλη. Ξανά, η αποστολή αστροναυτών στη Σελήνη θα ήταν το επιστέγασμα της δεύτερης προεδρικής θητείας του που θα ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 2029.
Το κινεζικό πρόγραμμα για επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990 όταν η Αμερική επαναπαυόταν ακόμα στις δάφνες της επιχείρησης Απόλλων 11, έχοντας στείλει από το 1969 τους πρώτους ανθρώπους που πάτησαν στη Σελήνη κερδίζοντας την κούρσα με τη Σοβιετική Ένωση.
Όμως οι Κινέζοι, που υστερούσαν κατά πολύ, δεν το έβαλαν κάτω και συνέχισαν τις συστηματικές προσπάθειες με αποτέλεσμα να θεωρούνται σήμερα ως οι σημαντικότεροι ανταγωνιστές των Αμερικανών όχι μόνο πάνω στη Γη αλλά και στη Σελήνη.
Εάν η κινέζικη χελώνα καταφέρει τελικά να ξεπεράσει τον αμερικανικό λαγό στη νέα κούρσα για τη Σελήνη, το Πεκίνο θα έχει κάνει ταυτόχρονα ένα άλμα στην κατάκτηση του διαστήματος, στην επόμενη κούρσα προς τον πλανήτη Άρη. Όμως το σημαντικότερο στοιχείο στο παρόν στάδιο είναι η δημιουργία τετελεσμένων πάνω στο φεγγάρι.
Το διάστημα ανήκει σε όλη των Ανθρωπότητα
Τη βάση του διεθνούς διαστημικού δικαίου αποτελεί από το 1967 η διεθνής Συνθήκη για τις Αρχές που διέπουν τις δραστηριότητες των κρατών στην Εξερεύνηση και Χρήση του Εξωτερικού Διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Σελήνης και άλλων ουράνιων σωμάτων.
Η Συνθήκη ορίζει ότι το διάστημα ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα, απαγορεύει πυρηνικά όπλα ή άλλα όπλα μαζικής καταστροφής σε γήινη τροχιά ή σε άλλα ουράνια σώματα ενώ προβλέπει επίσης ότι καμία χώρα δεν μπορεί να διεκδικήσει την κυριότητα της Σελήνης και άλλων ουράνιων σωμάτων, αντικατοπτρίζοντας τις ισορροπίες της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.
Εκτός των συμφωνιών Αρτεμις η Κίνα και Ρωσία
Σε συνέχεια αυτής της συνθήκης οι ΗΠΑ προωθούν από το 2020 τις Συμφωνίες Άρτεμις για την ειρηνική εξερεύνηση και χρήση του διαστήματος, που ανοίγει το δρόμο για την εμπορική εκμετάλλευση από ιδιωτικές εταιρείες. Η εξόρυξη πόρων θεωρείται νόμιμη ενώ προβλέπεται ο καθορισμός ζωνών ασφαλείας για την αποφυγή συγκρούσεων. Οι Συμφωνίες Άρτεμις έχουν υπογραφεί από 67 χώρες (ανάμεσά τους Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία, Βραζιλία, Καναδάς, Ιαπωνία, Ισπανία, Αυστραλία, Ισραήλ, Ελλάδα) όχι όμως από Κίνα και Ρωσία.
Τα πλεονεκτήματα σε βάθος χρόνου για εκείνους που θα κατασκευάσουν πρώτοι βάσεις στη Σελήνη είναι προφανή σε στρατηγικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο. Για αυτό το λόγο εξάλλου συμμετέχουν στο αμερικανικό εγχείρημα ιδιωτικές εταιρείες γίγαντες που συνεργάζονται με τη NASA, όπως η SpaceX του Ίλον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος.
Ποιος θα κόψει το νήμα
Εάν οι ΗΠΑ καθυστερήσουν ή σκοντάψουν στο εγχείρημα, και η Κίνα επιταχύνει στην τελική ευθεία κερδίζοντας μερικούς μήνες, δεν αποκλείεται να κόψουν το νήμα πρώτοι οι Κινέζοι, όπως επισημαίνουν ειδικοί του κλάδου και διεθνείς αναλυτές. Όμως, προσθέτουν, δε θα κριθεί ο αγώνας από μόνο μία κούρσα. Η επιλογή των τοποθεσιών, οι συνεχόμενες αποστολές προσωπικού και υλικών, θα κρίνουν τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος της μιας ή της άλλης πλευράς, και βέβαια ο τρόπος με τον οποίο κάθε πλευρά θα υπερασπιστεί τα «κεκτημένα».
Δεν αποκλείεται επίσης να υπάρχουν κρυμμένα ατού που θα φανερωθούν την κατάλληλη ώρα. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν οι ΗΠΑ κατάφεραν να αποκλείσουν την Κίνα από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το 2011, οι Κινέζοι κατόρθωσαν μέσα σε μια δεκαετία να αποκτήσουν τον δικό τους διαστημικό σταθμό, όπου προετοιμάζονται για την αποστολή στη Σελήνη παράλληλα με μια σειρά από άλλες έρευνες.
Η δράση της Κίνας στη Σελήνη
Η Κίνα έχει προσεληνώσει μη επανδρωμένα σκάφη που επέστρεψαν στη Γη με δείγματα σεληνιακών πετρωμάτων, ενώ πέτυχε δικές της πρωτιές στο φεγγάρι με πιο εντυπωσιακή τη βλάστηση ενός σπόρου βαμβακιού μέσα σε μια κάψουλα που αναπαριστούσε τη γήινη ατμόσφαιρα, το 2019. Τα δυο πράσινα φύλα δεν άντεξαν πολύ – πάγωσαν επειδή το κινέζικο όχημα στηριζόταν αποκλειστικά στην ηλιακή ενέργεια και το σύστημα σταμάτησε να λειτουργεί στη διάρκεια της σεληνιακής νύχτας δυο εβδομάδων (όταν η θερμοκρασία έπεσε στους -170 βαθμούς Κελσίου). Όμως το πείραμα απέδειξε ότι μπορούν να βλαστήσουν γήινα φυτά στη Σελήνη υπό προϋποθέσεις, δηλαδή θα μπορούσαν να κατασκευαστούν ακόμα και «θερμοκήπια» για την εξασφάλιση τροφής στους εποίκους της Σελήνης.
