Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει εκδώσει εντολή σύμφωνα με την οποία το απόθεμα ουρανίου της χώρας που έχει εμπλουτιστεί σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου δεν πρέπει να μεταφερθεί στο εξωτερικό, όπως ανέφεραν δύο ανώτατες ιρανικές πηγές, υιοθετώντας μια πιο σκληρή στάση της Τεχεράνης σε ένα από τα βασικά αιτήματα των ΗΠΑ στις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Η εντολή του αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναμένεται να εντείνει τη δυσαρέσκεια του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο Reuters ότι ο Τραμπ έχει διαβεβαιώσει το Ισραήλ πως το απόθεμα του Ιράν σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο —υλικό απαραίτητο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου— θα απομακρυνθεί από τη χώρα και ότι οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης πρέπει να περιλαμβάνει σχετική ρήτρα.
Το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες κατηγορούν εδώ και χρόνια το Ιράν ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Επικαλούνται μεταξύ άλλων την αύξηση του εμπλουτισμού ουρανίου στο 60%, ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που απαιτείται για πολιτική χρήση και πιο κοντά στο 90% που θεωρείται επίπεδο στρατιωτικής αξιοποίησης. Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι δε θα θεωρήσει τον πόλεμο λήξαν έως ότου απομακρυνθεί το εμπλουτισμένο ουράνιο από το Ιράν, τερματιστεί η υποστήριξη της Τεχεράνης προς ένοπλες παραστρατιωτικές οργανώσεις και εξαλειφθούν οι δυνατότητες του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων της.
«Η εντολή του ανώτατου ηγέτη και η συναίνεση στο εσωτερικό του καθεστώτος είναι ότι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου δεν πρέπει να εγκαταλείψει τη χώρα», δήλωσε μία από τις δύο ιρανικές πηγές, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
Σύμφωνα με τις πηγές, οι ιρανικές αρχές θεωρούν ότι η μεταφορά του υλικού στο εξωτερικό θα καθιστούσε τη χώρα πιο ευάλωτη σε μελλοντικές επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Ο Χαμενεΐ έχει τον τελικό λόγο για όλα τα μείζονα κρατικά ζητήματα.
Βαθιά καχυποψία στο ιρανικό καθεστώς
Η εύθραυστη εκεχειρία βρίσκεται σε ισχύ, ωστόσο, δεν έχει σημειωθεί ξεκάθαρη πρόοδος στις ειρηνευτικές προσπάθειες, καθώς ο αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών και ο έλεγχος από την Τεχεράνη του Στενού του Ορμούζ —μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου— δυσχεραίνουν τις διαπραγματεύσεις στις οποίες μεσολαβεί το Πακιστάν.
Οι δύο ιρανικές πηγές ανέφεραν ότι στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχει έντονη καχυποψία πως η παύση των εχθροπραξιών αποτελεί τακτικό τέχνασμα της Ουάσιγκτον, με στόχο τη δημιουργία ψευδούς αίσθησης ασφάλειας πριν από πιθανή επανέναρξη αεροπορικών επιθέσεων.
Ο επικεφαλής των ιρανικών διαπραγματεύσεων για την ειρήνη, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε την Τετάρτη ότι «προφανείς και συγκεκαλυμμένες κινήσεις του εχθρού» δείχνουν πως οι ΗΠΑ προετοιμάζουν νέες επιθέσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, δήλωσε επίσης την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις κατά της Τεχεράνης εάν το Ιράν δεν αποδεχθεί συμφωνία ειρήνης, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο αναμονής μερικών ημερών «για τις σωστές απαντήσεις».
Σύμφωνα με τις πηγές, οι δύο πλευρές έχουν αρχίσει να περιορίζουν τις διαφορές τους, ωστόσο παραμένουν βαθιές διαφωνίες κυρίως γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης — συμπεριλαμβανομένης της τύχης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και του αιτήματος του Ιράν για αναγνώριση του δικαιώματός του στον εμπλουτισμό.
Σκληρή στάση της Τεχεράνης για το ουράνιο
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι προτεραιότητα της χώρας είναι η επίτευξη μόνιμου τερματισμού του πολέμου και αξιόπιστων εγγυήσεων ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δε θα εξαπολύσουν νέες επιθέσεις.
Μόνο αφού δοθούν τέτοιες εγγυήσεις, υποστηρίζουν, το Ιράν θα ήταν έτοιμο να προχωρήσει σε πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το Ισραήλ θεωρείται ευρέως ότι διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, αν και δεν έχει ποτέ επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει επίσημα την ύπαρξή του, διατηρώντας εδώ και δεκαετίες μια πολιτική στρατηγικής αμφισημίας.
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να αποστείλει στο εξωτερικό το ήμισυ του αποθέματός του ουρανίου που είναι εμπλουτισμένο στο 60%. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η στάση αυτή μεταβλήθηκε μετά από επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για στρατιωτικό πλήγμα.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο Reuters ότι παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ θα αποφασίσει τελικά επίθεση και αν θα δώσει στο Ισραήλ το πράσινο φως για νέες επιχειρήσεις, ενώ η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει με σκληρή απάντηση σε περίπτωση νέας επίθεσης.
Παρά τις εντάσεις, μια από τις πηγές σημείωσε ότι υπάρχουν «εφικτές φόρμουλες» για την επίλυση του ζητήματος.
«Υπάρχουν λύσεις, όπως η αραίωση του αποθέματος υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας», ανέφερε μία από τις ιρανικές πηγές.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) εκτιμούσε ότι το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% πριν από τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2025, χωρίς να είναι σαφές πόσο από αυτό έχει διασωθεί.
Ο επικεφαλής του οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων πιθανότατα βρισκόταν σε υπόγειο τούνελ στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, εκτιμώντας ότι εκεί παραμένουν λίγο πάνω από 200 κιλά, ενώ ποσότητες θεωρείται ότι βρίσκονται και στο εκτεταμένο συγκρότημα του Νατάνζ.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου προορίζεται για ιατρική χρήση και για τον ερευνητικό αντιδραστήρα της Τεχεράνης, ο οποίος λειτουργεί με μικρές ποσότητες ουρανίου εμπλουτισμένου περίπου στο 20%.
