Αντιμέτωπες με μια σημαντική δημογραφική καμπή έρχονται οι ΗΠΑ, εξαιτίας του συνδυασμού της αντιμεταναστευτικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ και των πολιτικών του εναντίον των δικαιωμάτων, καθώς πλήθος στοιχείων αποκαλύπτουν ότι οι μεταναστευτικές ροές προς τις ΗΠΑ έχουν ουσιαστικά σταματήσει και την ίδια στιγμή όλο και περισσότεροι Αμερικανοί φεύγουν από την χώρα. Παράλληλα όλο και περισσότεροι πληρώνουν εταιρείες ή συμμετέχουν σε ομάδες ενδιαφέροντος με στόχο την μετανάστευση.
Αρνητική καθαρή μετανάστευση για πρώτη φορά εδώ και 50 χρόνια
Την παραπάνω εικόνα περιέγραψε με ξεκάθαρο τρόπο, μια πρόσφατη ανάλυση του Brookings Institution, σύμφωνα με τα στοιχεία της οποίας η καθαρή μετανάστευση το 2025 αναμενόταν να κινηθεί μεταξύ –295.000 και –10.000 ατόμων, δηλαδή από σχεδόν μηδενική έως αρνητική για πρώτη φορά εδώ και περίπου μισό αιώνα. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, ενδέχεται να συνεχιστεί και το 2026, με τις προβολές να παραμένουν ιδιαίτερα αβέβαιες και να εξαρτώνται από διαφορετικά σενάρια για τις μεταναστευτικές ροές.
Οι Αμερικανοί φεύγουν λόγω κόστους ζωής και για πολιτικούς λόγους
Η «καθαρή» μετανάστευση αμερικανών πολιτών από τις ΗΠΑ προς άλλες χώρες για το 2025 σύμφωνα με δημοσιεύματα ανήλθε στις 150.000 έως 200.000 αποχωρήσεις σε ετήσια βάση, ενώ σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις περίπου 400.000 Αμερικανοί εγκατέλειψαν τα τελευταία δύο χρόνια τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την Gallup περίπου ένας στους πέντε Αμερικανούς αυτή την περίοδο θα ήθελαν να αφήσουν την χώρα μόνιμα, ενώ χιλιάδες άλλοι παραιτούνται της υπηκοότητας τους και μετακομίζουν σε χώρες της Ευρώπης, της Ασίας, αλλά και στο Μεξικό και την Κεντρική Αμερική.
Η αμερικανική κυβέρνηση δεν καταγράφει επίσημα τις «εκροές» όμως δεδομένα σχετικά με τις άδειες παραμονής, τις αγορές κατοικιών στο εξωτερικό, τις εγγραφές σε πανεπιστήμια και άλλους δείκτες από περισσότερες από 50 χώρες δείχνουν ότι οι Αμερικανοί «εγκαταλείπουν το πλοίο» σε πρωτοφανή κλίμακα. Εκατομμύρια σπουδάζουν, εργάζονται εξ αποστάσεως ή περνούν τη συνταξιοδότησή τους στο εξωτερικό. Για ορισμένους Αμερικανούς, αποδεικνύεται ότι το νέο αμερικανικό όνειρο δεν είναι πλέον η ζωή στην πατρίδα τους.
Οι λόγοι ποικίλλουν. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναδεικνύεται στον σημαντικότερο από αυτούς, αλλά δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα. Η αρνητική τάση μετανάστευσης ξεκίνησε πριν από χρόνια, τροφοδοτούμενη από την εξάπλωση της εξ αποστάσεως εργασίας, την επιδείνωση του κόστους ζωής και την αυξανόμενη επιθυμία για έναν πιο «διεθνή» τρόπο ζωής που φαίνεται όλο και πιο εφικτός, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Περίπου το 68% των Αμερικανών που σκέφτονται να φύγουν αναφέρουν ως βασικούς λόγους τις τιμές των κατοικιών που βρίσκονται στα ύψη, το υψηλό κόστος ζωής και την αδυναμία επίτευξης οικονομικής ευημερίας.
Σημαντικό ποσοστό που θέλει να μεταναστεύσει είναι γυναίκες
Η σχετική μέτρηση του Gallup έχει και μια άλλη διάσταση, που τονίζει σε σχετικό του δημοσίευμα ο Guardian. Μεγάλο ποσοστό από όσους σκέφτονται να φύγουν από τις ΗΠΑ ή φεύγουν είναι γυναίκες (σημαντκός παράγοντας κατά τα φαινόμενα είναι και η απόφαση για τις αμβλώσεις και η ανατροπή του Roe v Wade) .
Σύμφωνα με αυτήν, το 2025, το 40% των Αμερικανών γυναικών ηλικίας 15 έως 44 ετών δηλώνει ότι θα μετακόμιζε μόνιμα στο εξωτερικό αν είχε τη δυνατότητα. Το ποσοστό αυτό είναι τέσσερις φορές υψηλότερο από το 10% που εξέφραζε την ίδια επιθυμία το 2014.
Το ποσοστό των νεότερων γυναικών που θέλουν να μεταναστεύσουν σε άλλη χώρα άρχισε να αυξάνεται αισθητά το 2016, το τελευταίο έτος της δεύτερης θητείας του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα. Εκείνη τη χρονιά, η Gallup διεξήγαγε έρευνα στις ΗΠΑ τον Ιούνιο και Ιούλιο, αφού είχαν ήδη οριστεί οι υποψήφιοι των δύο κομμάτων για τις εκλογές του Νοεμβρίου, τις οποίες τελικά κέρδισε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Η επιθυμία για μετανάστευση συνέχισε να αυξάνεται, φτάνοντας το 44% στο τελευταίο έτος της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν και παραμένοντας κοντά σε αυτό το επίπεδο το 2025. Η σημαντική αύξηση του ποσοστού αυτού έχει δημιουργήσει ένα μεγάλο χάσμα σε σχέση με τους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας καθώς η διαφορά που καταγράφηκε είναι της τάξης των 21 ποσοστιαίων μονάδων. Συνολικά μόνο το 19% των νεότερων ανδρών δήλωσαν ότι θέλουν να εγκαταλείψουν τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ πατάσσει την μετανάστευση και διαλύει την αγορά εργασίας και την οικονομία
Αντίθετα πάντως η αμερικανική κυβέρνηση τηρεί στοιχεία για την μετανάστευση προς τις ΗΠΑ. Με βάση αυτά οι ροές μέσω προγραμμάτων ανθρωπιστικής εισόδου και ασύλου, που την περίοδο 2022–2023 ξεπερνούσαν τα 1,5 έως 2 εκατομμύρια άτομα ετησίως, υποχώρησαν σε περίπου 70.000 το 2025, ενώ σε ορισμένα σενάρια για το 2026 σχεδόν μηδενίζονται. Αντίστοιχα, η «παράνομη είσοδος» μειώθηκε από περίπου 270.000 το 2024 σε μόλις 22.000–39.000 το 2025, ενώ οι προσφυγικές εισροές περιορίστηκαν από περίπου 105.000 το 2024 σε κάτω από 12.000.
Σημαντική κάμψη καταγράφεται και στις πράσινες κάρτες που εκδίδονται στο εξωτερικό, οι οποίες μειώθηκαν από περίπου 670.000 το 2024 σε 560.000–575.000 το 2025, καθώς και στις προσωρινές βίζες, που υποχώρησαν από περίπου 2,17 εκατομμύρια το 2024 σε κάτω από 2 εκατομμύρια το 2025.
Όπως σημειώνει τόσο το Brookings όσο και άλλοι ειδικοί, η αλλαγή αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στην αμερικανική οικονομία, καθώς τα τελευταία χρόνια η αύξηση του εργατικού δυναμικού στις ΗΠΑ προερχόταν σχεδόν αποκλειστικά από τη μετανάστευση. Με τη νέα συνθήκη, το επίπεδο «ισορροπίας» για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας έχει μειωθεί δραστικά: από πάνω από 100.000–200.000 θέσεις τον μήνα την περίοδο 2022–2024, σε περίπου 20.000–50.000 στο δεύτερο μισό του 2025, ενώ για το 2026 σε ορισμένα σενάρια μπορεί να πλησιάζει ακόμη και το μηδέν.
Οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη από το παραπάνω στοιχείο είναι δεδομένες. Η Brookings εκτιμά ότι η μείωση της μετανάστευσης μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,2 έως 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το ΑΕΠ το 2025, ενώ θα περιορίσει την καταναλωτική δαπάνη κατά περίπου 40 έως 60 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 και επιπλέον 10 έως 40 δισεκατομμύρια το 2026.
