Η ενθρόνιση του νέου Πατριάρχη Γεωργίας Σίο Γ΄ (12/5) εισάγει την Εκκλησία της Γεωργίας σε μια νέα εποχή ύστερα από τον σχεδόν μισό αιώνα του μακροβιότατου προηγούμενου Πατριάρχη Ηλία Β΄. Η τελετή έλαβε χώρα στον Καθεδρικό Ναό Αγίας Τριάδος Σβετιτσκόβελι, ακολουθώντας το παραδοσιακό τυπικό, που συνδυάζει βυζαντινά και γεωργιανά στοιχεία. Στην ομιλία του ο νέος Πατριάρχης μίλησε για τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Εκκλησία της Γεωργίας, η οποία χρειάζεται να έχει «διάπλατα ανοικτές τις πόρτες», με έμφαση στους νέους και τα παιδιά σε μια εποχή κλονισμού των ηθικών αξιών. Στην κατακλείδα του λόγου, ο νέος Πατριάρχης Σίο αναφέρθηκε στην παρακαταθήκη της μακράς πατριαρχίας του μακαριστού Ηλία Β΄ και ζήτησε την διά της προσευχής ενότητα της Εκκλησίας.
Προσπάθεια εφαρμογής των εκκλησιαστικών κανόνων
Η εκλογή του ιεράρχη Σίο ως Πατριάρχη Γεωργίας σηματοδοτεί μία παραμονή του Πατριαρχείου Γεωργίας στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Ο Σίο υπήρξε πατριαρχικός επίτροπος του προηγούμενου Πατριάρχη Γεωργίας Ηλία Β΄, κατά τα τελευταία έτη της ζωής του, και τοποτηρητής μετά την εκδημία του, οπότε η εκλογή του θεωρείται ως μια επιλογή συνέχειας. Ταυτοχρόνως, στην προσπάθειά του να επιβάλει μια μεγαλύτερη κανονική τάξη στο Πατριαρχείο της Γεωργίας μπορεί να χρειαστεί μια δύσκολη συνεννόηση με την «παλαιά σχολή» των επισκόπων που πρόσκεινταν στον προηγούμενο Πατριάρχη Γεωργίας Ηλία.
Οι σπουδές στη Μόσχα και οι αντι-οικουμενιστικές τάσεις
Ο Πατριάρχης Σίο, κατά κόσμον Ελιζμπάρ Μουτζίρι, γεννημένος στην Τιφλίδα το 1969, εξεπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στη Μόσχα σε θέματα Ιστορικής Θεολογίας στο Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο του Αγίου Τύχωνος το 2015, ενώ προηγουμένως πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Θεολογική Ακαδημία της Μόσχας ως το 2013. Το θέμα της διατριβής του ήταν ο Γεωργιανός μοναχός άγιος Αλέξι Σουσάνια. Οι όψιμες σπουδές του αποτελούν δείγμα της ένταξής του στον ρωσικό κόσμο. O νέος Πατριάρχης έχει τη φήμη ήπιας δύναμης με ειδίκευση στην ερμηνεία της Αγίας Γραφής με την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία να έχει αποτελέσει ένα σημαντικό στοιχείο της υποψηφιότητάς του. Έχει επίσης σπουδάσει τσελίστας στο Κρατικό Ωδείο Τιφλίδας, από όπου αποφοίτησε το 1991.
Είχε καρεί μοναχός το 1993 και χειροτονηθεί ιερομόναχος το 1996 στο μοναστήρι Σίο-Μγκβίμε, το οποίο χαρακτηριζόταν από απομονωτιστικές και αντι-οικουμενιστικές τάσεις. Ένα πνευματικό κίνημα γύρω από αυτό το μοναστήρι είχε οδηγήσει στην απόσυρση του Πατριαρχείου της Γεωργίας από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και από τη Σύνοδο Ευρωπαϊκών Εκκλησιών. Ο Σίο είχε εγκαταβιώσει στο μοναστήρι κατά τα κρίσιμα χρόνια της πνευματικής του διαμόρφωσης. Το 2001 μετέβη στη Μόσχα, όπου διακόνησε ως ιερατικός προϊστάμενος της Γεωργιανής Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Από την εποχή αυτή χρονολογείται η στενή σχέση του με τη Ρωσία.
Οι συνδέσεις με το «Γεωργιανό Όνειρο»
Το 2003 εξελέγη πρώτος επίσκοπος της επισκοπής Σενάκι και Τσχορότσκου, μιας νεοσύστατης επισκοπής η οποία διαμορφώθηκε από μέρη των επισκοπών Τσκόντιντι και Πότι-Σενάκι στη Μιγγρελία. Σημαντική είναι η μακρά φιλία του με τον πρώην πρόεδρο της Γεωργίας Γκιόργκι Μαργκβελασβίλι, ο οποίος πρόσκειται στο εθνικιστικό και φιλορωσικό κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο», καθώς και με τον επιχειρηματία Λέβαν Βασάτζε, που είναι γνωστός για τις συντηρητικές και αντιδυτικές παρεμβάσεις του. Ο Βασάτζε είναι πρόεδρος του Ταμείου Δημογραφικής Αναγέννησης της Γεωργίας, με τον Σίο να είναι μέλος του.
Η σημασία της εκλογής του σε «πατριαρχικό επίτροπο»
Ο Σία διακρίνεται για τη συντηρητική και παραδοσιακή του στάση σε ζητήματα ερμηνευτικής και ηθικής. Η απόφασή του προηγούμενου Πατριάρχη Ηλία να τον ορίσει πατριαρχικό επίτροπο το 2017 με την προοπτική να καταστεί τοποτηρητής μετά την εκδημία του Πατριάρχη υπήρξε μια ασυνήθιστη εκκλησιαστική πράξη που θεωρήθηκε ως προαλοιφή του Σίο για τη διαδοχή. Ως πατριαρχικός επίτροπος βασίστηκε πάντως σε έναν διοικητικό κύκλο εγγάμων κυρίως ιερέων και όχι μοναχών. Το ύφος της διοίκησής του χαρακτηρίζεται από απόσταση και εκκλησιαστική αυθεντία.
Η επιμονή στις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες
Στο ηθικό του κήρυγμα έχει δώσει σημασία στις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες, χαρακτηρίζοντας τις αμβλώσεις ως «φυσικοποιημένο φασισμό» και τονίζοντας τον χαρακτήρα του γάμου ως ένωσης άνδρα και γυναίκας. Έχει επίσης κάνει εκκλήσεις για ειρήνευση στην Ουκρανία, αλλά και στη Μέση Ανατολή. Μεταξύ των πιο σημαντικών πρωτοβουλιών του υπήρξε η καταπολέμηση των τυχερών παιγνίων και του τζόγου, που είχε υπάρξει ένα σημαντικό πρόβλημα στη Γεωργία, ιδίως με τη μορφή του διαδικτυακού τζόγου. Η παρέμβαση της Εκκλησίας θεωρήθηκε ως δημιουργική, προκειμένου να επιβληθούν νομοθετικές ρυθμίσεις στα διαδικτυακά τυχερά παίγνια ύστερα από κυβερνητική πρωτοβουλία. Ωστόσο, η προσπάθειά του να οικοδομήσει εκκλησιαστικά μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας έχει θεωρηθεί ως υπέρ το δέον φιλοκυβερνητική και με αποφυγή αναφοράς σε θέματα κοινωνικής διαμαρτυρίας. Έχουν επίσης εκτιμηθεί οι προσπάθειές του να φέρει μεγαλύτερη κανονική τάξη, με την οργάνωση εκκλησιαστικών δικαστηρίων και την τακτική σύγκληση συνόδων. Ως Πατριάρχης πλέον ο Shio αναμένεται να προωθήσει μια μεγαλύτερη συμμόρφωση με τους εκκλησιαστικούς κανόνες.
Σε μια περίοδο όπου η Γεωργία εξακολουθεί να έχει διπλό προσανατολισμό μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσίας σε μια κρίσιμη θέση νοτίως του Καυκάσου, δηλαδή μεταξύ των σημαντικών γεωπολιτικών και πολεμικών θεάτρων της Ουκρανίας και του Ιράν, η εκλογή του Σίο εμπεδώνει μια ειδική σχέση με τη Μόσχα σύμφωνη με τον προσανατολισμό του κυβερνώνος κόμματος «Γεωργιανό Όνειρο» την ίδια περίοδο που η γειτονική Αρμενία βιώνει έναν έντονο διχασμό ανάμεσα στον φιλοδυτικό πρωθυπουργό και τον εθνοκεντρικό «καθολικό» της Αρμενικής Εκκλησίας.
