Μπορεί να ηττηθεί ο Μπένιαμιν Νετανιάχου; Σε αυτό το ερώτημα επιχειρούν να δώσουν απάντηση οι δύο πρώην πρωθυπουργοί του Ισραήλ, Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, ηγούμενοι της πολιτικής συμμαχίας που φιλοδοξεί να εκτοπίσει τον κυβερνητικό συνασπισμό από την εξουσία.
Συμμαχίες
Όπως ανακοινώθηκε σε συνέντευξη Τύπου που έδωσαν οι δύο άνδρες την Κυριακή (26/04) η συμμαχία, που στοχεύει στην πρωτιά στις ερχόμενες βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου, ονομάζεται «Μαζί», θα έχει σε ρόλο ηγέτη και υποψήφιου πρωθυπουργού τον Μπένετ και περιλαμβάνει τις παρατάξεις «Νεα Δεξιά» και «Υπάρχει Μέλλον», των οποίων ηγούνται.
Κεντρικό μήνυμα της πρώτης κοινής τους εμφάνισης ήταν η ανάγκη για εθνική ενότητα. «Στεκόμαστε ο ένας στο πλευρό του άλλου για χάρη των παιδιών μας» δήλωσε ο Λαπίντ, χαρακτηρίζοντας τον Μπένετ «άνθρωπο της νομοταγούς, φιλελεύθερης Δεξιάς».
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε κι ο Μπένετ: «Η ενότητα είναι το μήνυμα που μοιραζόμαστε με τον λαό του Ισραήλ. Η πόλωση πρέπει να τελειώσει». Όμως εκτός από επίκληση στην ενότητα, η κοινή τους παρουσία συνοδεύτηκε από την δέσμευση του Μπένετ ότι δεν θα παραδοθεί «ούτε εκατοστό εδάφους στον εχθρό» αλλά και την αποσιώπηση των διαφορών σε όσα ζητήματα αποτελούν σημείο τριβής μεταξύ των δύο εταίρων, όπως η αύξηση της εποικιστικής βίας στη Δυτική Όχθη και το μέλλον της Λωρίδας της Γάζας.
Είναι αυτή η εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στο φιλελεύθερο Κέντρο και την θρησκευτική Δεξιά, που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την συνοχή και την ανθεκτικότητα του εκλογικού σχήματος. «Η υποστήριξη για τον Λαπίντ, που θεωρείται ηπιότερος σε ζητήματα ασφάλειας φθίνει, ενώ ο Μπένετ που δεν συμμετείχε στις τελευταίες εκλογές και δεν είναι μέρος της Κνέσετ, εκπέμπει ένα μήνυμα ομόνοιας και πραγματισμού» σημειώνει η ανταποκρίτρια των New York Times στο Τελ Αβίβ, Ίζαμπελ Κέρσνερ.
Κατά την ίδια, η αναγκαιότητα της πολιτικής νίκης, εξηγεί πως συνδυάζονται στο πρόσωπο του Μπένετ η αντίθεση στη λύση-πλαίσιο των δύο κρατών κι η άρνηση συμμετοχής αραβικών κομμάτων στην κυβέρνηση, με την αλλαγή στάσης του σε μια σειρά κοινωνικών ζητημάτων, όπως ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών κι η λειτουργία των μέσων μαζικής μεταφοράς κατά τη διάρκεια της αργίας του Σαββάτου.
Πρόκειται για έναν σύνολο θέσεων που -θεωρητικά τουλάχιστον- διευκολύνει τους κεντρώους και κεντροαριστερούς ψηφοφόρους να στηρίξουν τον Μπένετ ως εκπρόσωπο μιας πιο «μαλακής Δεξιάς», σκληρής στα εθνικά ζητήματα αλλά διαλλακτικής παράλληλα στο πεδίο των ατομικών ελευθεριών.
«Για τον Μπένετ, αυτού του είδους η συνεργασία με τον Λαπίντ θέτει την κεντροαριστερή πτέρυγα της αντιπολίτευσης υπό την σημαία του, εξασφαλίζοντας την αξιοπιστία ενός ευρέος συνασπισμού χωρίς τον οργανωτικό πονοκέφαλο της διαχείρισης μιας πολυκομματικής συμμαχίας» αναφέρει ο αρθρογράφος της εφημερίδας Times of Israel, Άαρον Γουόλτερ.
Προηγούμενα και πλεονεκτήματα
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι η πρώτη φορά που Λαπίντ και Μπένετ συνεργάζονται με στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία. Το 2021, οι εκλογές του Μαρτίου οδήγησαν σχεδόν τρείς μήνες μετά στον σχηματισμό κυβέρνησης στον οποίο μετείχαν κόμματα του Κέντρου και της Δεξιάς, οι Εργατικοί, το αριστερό κόμμα Μερέτζ και η Ενωμένη Αραβική Λίστα, το πρώτο και μοναδικό ως τώρα αραβικό κόμμα που εκπροσωπήθηκε στην κυβέρνηση.
Ο ετερόκλητος συνασπισμός κράτησε έως τον Δεκέμβριο του 2022, αποτελώντας σύντομο διάλειμμα στην παντοδυναμία του Νετανιάχου, ο οποίος φέτος συμπληρώνει τριάντα χρόνια από την πρώτη πρωθυπουργική θητεία και είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ, έχοντας υπηρετήσει στο αξίωμα περισσότερα από 17 χρόνια. Σήμερα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τη συμμαχία να συγκεντρώνει 26 έδρες (οι δημοσκοπικές εταιρίες υπολογίζουν βουλευτικές έδρες αντί ποσοστά), όσες και το κυβερνών Likud.
Δύο είναι τα ισχυρά χαρτιά του συνασπσμού του οποίου ηγείται ο Μπένετ. Πρώτον, η απογοήτευση από τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση Νετανιάχου χειρίστηκε την πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, στις 7 Οκτωβρίου του 2023, που κόστισε τη ζωή σε περίπου 1.200 ανθρώπους.
Ο Μπένετ έχει υποσχεθεί πως η εκλογή του θα σημάνει την θέσπιση εθνικής επιτροπής επιφορτισμένης με τη διερεύνηση των ευθυνών για το φιάσκο που οδήγησε στη φονικότερη επίθεση κατά Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα. Πρόκειται για αίτημα ηθικού χαρακτήρα, που συγκεντρώνει όμως την αποδοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας της ισραηλινής κοινής γνώμης.
Δεύτερο ζήτημα που ευνοεί την άνοδο της αντιπολίτευσης είναι η στρατολόγηση και συγκεκριμένα η εξαίρεση των υπερορθόδοξων εβραίων Χαρεντίμ, στη στράτευση των οποίων αντιτίθενται δύο από τους κυβερνητικούς εταίρους του Νετανιάχου.
Δεδομένου ότι ο ισραηλινός στρατός έχει επανηλλειμένα προειδοποιήσει ότι βρίσκεται σε οριακή κατάσταση εξαιτίας των επιχειρήσεων που διαξάγει σε πολλά μέτωπα, υπάρχει μεγάλη πίεση ακόμη και από την εκλογική βάση της κυβέρνησης να υπηρετήσουν στο στράτευμα. Μπένετ και Λαπίντ έχουν ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ ενός τέτοιου ενδεχόμενου, ενώ δεν δεσμεύονται από τη συμμαχία με τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Ρίσκα
Από τη σημερινή υπόθεση εργασίας ωστόσο δεν απουσιάζουν τα ρίσκα. «Είναι αρκετά πιθανό οι υπερεθνικιστικές απόψεις Μπένετ – που μεταξύ άλλων υποστηρίζει την προσάρτηση της Περιοχής Γ’ της Δυτικής Όχθης που αποτελεί το 60% των κατεχόμενων εδαφών- να αποτρέψουν πολλούς από τους κεντροαριστερούς ωηφοφόρους να στηρίξουν το νέο ψηφοδέλτιο» υπογραμμίζει στην Jerusalem Post ο Όρι Γουέρτμαν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Ουαλίας. Και προσθέτει: «Παρομοίως, οι ίδιοι οι υποστηρικτές του Μπένετ, μπορεί να αποξενωθούν από τη συμμαχία με τον Λαπίντ, ο οποίος έχει εκφραστεί υπέρ της συνεργασίας με την Ενωμένη Αραβική Λίστα. Αυτοί οι ψηφοφόροι μπορεί αντ’ αυτού να στραφούν προς τα δεξιά, σε επιλογές όπως ο Νετανιάχου ή ο Λίμπερμαν».
Ενδεικτικό της συγκεχυμένης εικόνας που επικρατεί είναι ότι παρότι στις πρώτες μετρήσεις η νέα εκλογική συμμαχία είναι ισόπαλη με το κόμμα του Νετανιάχου, υπολείπεται του αθροίσματος των δύο επιμέρους κομμάτων πριν την ανακοίνωση της συνεργασία τους. «Το γεγονός αποδεικνύει ακόμη μια φορά ότι οι εκλογές δεν είναι απλό άθροισμα ποσοστών» προσθέτει ο Γουέρτμαν.
Ένας ακόμη γρίφος αποτελεί η στάση που θα κρατήσει ο ηγέτης του κόμματος Yashar Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος και προσκλήθηκε από τους Μπένετ και Λαπίντ να συμμετάσχει στον συνασπισμό και το κόμμα του οποίου εμφανίζεται να συγκεντρώνει 12 έδρες στην Κνέσετ.
Ο Άιζενκοτ -πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των IDF- ζήτησε από την πλευρά του από τον Μπένετ να έρθει σε συντονισμό μαζί του για τις επόμενες μελλοντικές κινήσεις του. Όπως τονίζει όμως ο Γουέρτμαν, ο πολιτικός φατριασμός που χαρακτηρίζει το πολιτικό σύστημα της χώρας δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ο Άιζενκοτ να σκεφθεί ότι επωφελείται μακροπρόθεσμα από τη δυσανεξία κεντρώων και κεντροαριστερών ψηφοφόρων προς τον Μπένετ. «Μια τέτοια ευνοϊκή συγκυρία θα μπορούσε να αναδείξει τον Άιζενκοτ σε βασικό πόλο των δυνάμεων του ευρύτερου φιλελεύθερου-κεντροαριστερού μπλοκ» σημειώνει.
Αλλά κι ο ίδιος ο παράγοντας Νετανιάχου θα είναι θανάσιμο λάθος να παραβλεφθεί. «Εστιάζοντας στην πιθανότητα συμπόρευσης με την Ενωμένη Αραβική Λίστα ο Νετανιάχου θα παίξει ως φόβητρο το χαρτί της συνεργασίας με τους Άραβες» σημειώνει ο Γουόλτερ.
Πράγματι, ο Νετανιάχουν λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της συμμαχίας Μπένετ-Λαπίντ έσπευσε με αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να χαρακτηρίσει τον ηγέτη της Λίστας Μανσούρ Αμπάς για «υποστήριξη της τρομοκρατίας», θέλοντας να ταυτίσει τους δύο αντιπάλους του με τον ίδιο.
Παράλληλα, ο 76χρονος πρωθυπουργός θεωρείται βέβαιο ότι θα επιχειρήσει να κεφαλαιοποιήσει τη σχέση του με τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής στο Ισραήλ. «Η συμπόρευση Λαπίντ-Μπένετ είναι η έναρξη του παιχνιδιού κι όχι κάποιου είδους ματ« καταλήγει ο Γουόλτερ, καταδεικνύοντας με σαφήνεια ότι οι ερχόμενες ισραηλινές εκλογές μοιάζουν με παρτίδα σκακιού.
