Ο Στέφανος Ληναίος, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού θεάτρου με έντονο κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα, έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία καλλιτεχνική και πνευματική παρακαταθήκη.
Γεννημένος το 1926 στη Μεσσήνη, ο Ληναίος —κατά κόσμον Διονύσης Μιτυληναίος— διέγραψε μια πορεία που ξεπέρασε τα όρια της υποκριτικής. Υπήρξε ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας, με σταθερό προσανατολισμό σε ένα θέατρο που συνομιλεί με την κοινωνία και την πολιτική πραγματικότητα. Μαζί με τη σύντροφο ζωής και συνοδοιπόρο του, την Έλλη Φωτίου, ίδρυσαν τον θίασο «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» στο Θέατρο Άλφα, έναν χώρο που σφράγισε τη μεταπολεμική πολιτιστική ζωή της χώρας.
Η περίοδος της δικτατορίας υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση της διαδρομής του. Ο Στέφανος Ληναίος βρέθηκε αυτοεξόριστος στο εξωτερικό, αναπτύσσοντας αντιδικτατορική δράση μέσα από καλλιτεχνικές και πολιτικές παρεμβάσεις.
Ο Στέφανος Ληναίος με την Έλλη Φωτίου στην παράσταση «Ένα τυχαίο ατύχημα» στο Θέατρο Άλφα.
Πορεία ζωής
Ο Στέφανος Ληναίος αποφοίτησε από τη Σχολή Θεάτρου Αθηνών το 1951 και το 1969 από τη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης (Royal Academy of Dramatic Art – RADA) του Λονδίνου. Την περίοδο 1954 – 1967 συνεργάσθηκε με περισσότερους από 20 θιάσους σε 100 θεατρικά έργα ενώ εμφανίστηκε σε κινηματογραφικές ταινίες, ραδιοφωνικές εκπομπές και στην τηλεόραση. Από το 1970 σκηνοθέτησε και πήρε μέρος σε 50 θεατρικά έργα και σε πολλές ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές. Η πρώτη του εμφάνιση έγινε το 1954 στο Θέατρο Κοτοπούλη.
Ήταν ο ιδρυτής του θιάσου Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο στο Θέατρο Άλφα της Αθήνας. Έγραψε διηγήματα όπως τα «Μερικοί θάνατοι» και πολλές μελέτες μεταξύ των οποίων «Σύγχρονο θέατρο» και «TV μέσο Παιδείας», το οποίο λήφθηκε υπ’ όψιν στην καθιέρωση της εκπαιδευτικής τηλεόρασης της ΕΡΤ.
Είχε διατελέσει γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Ελλήνων Ηθοποιών το 1966-1967, οπότε παύθηκε από τη χούντα λόγω πολιτικών φρονημάτων. Ήταν σύμβουλος της Πανελλήνιας Ένωσης Ελευθέρου Θεάτρου (ΠΕΕΘ) από το 1975 και του Ελληνικού Κέντρου Θεάτρου από το 1977. Επίσης αποτέλεσε μέλος του Σωματείου Βρετανών Ηθοποιών.
Ο Στέφανος Ληναίος με τον Λεωνίδα Κύρκο και τον Μίκη Θεοδωράκη.
Το 1986 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Αθηναίων, δίπλα στον Δημήτρη Μπέη. Το 1989 εκλέχθηκε βουλευτής Α΄ Αθηνών με το ΠΑΣΟΚ την περίοδο 1989–1990. Η παρουσία του στην ελληνική Βουλή συνέδεσε την τέχνη με την κοινωνική και πολιτική ευαισθησία.
Ο Στέφανος Ληναίος ανήκει σε εκείνη τη γενιά δημιουργών που αντιμετώπισαν το θέατρο ως εργαλείο σκέψης και παρέμβασης. Με τη διαδρομή του, υπηρέτησε την τέχνη με συνέπεια και πίστη, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ελληνικό πολιτιστικό τοπίο.
Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για το ελληνικό θέατρο.
Η κόρη του Στέφανου Ληναίου και της Έλλης Φωτίου, η δημοσιογράφος και ραδιοφωνική παραγωγός Μαργαρίτα Μυτιληναίου, αποχαιρέτησε τον αγαπημένο της πατέρα με τα παρακάτω συγκινητικά λόγια:
Πληροφορούμενη την απώλεια του Στέφανου Ληναίου, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:
Με ιδιαίτερη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια του Στέφανου Ληναίου, η οποία στερεί το ελληνικό θέατρο από έναν από τους, διαχρονικά, πιο διακεκριμένους και πιστούς εργάτες του. Ηθοποιός μεγάλου διαμετρήματος, ο οποίος ανέδειξε ρόλους από όλο το φάσμα του κλασικού και του σύγχρονου ρεπερτορίου, ερμηνευτής με πλούσια και απόλυτα διακριτά εκφραστικά μέσα, θιασάρχης, σκηνοθέτης, παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών, ο Στέφανος Ληναίος όχι μόνο αφοσιώθηκε ολόψυχα στην Τέχνη, αλλά την προσέγγιζε, ακόμη και στην ωριμότητα, με δέος και σεβασμό.
Στη μακρά ζωή και σταδιοδρομία του, γενιές και γενιές θεατών είχαμε την τύχη να τον θαυμάσουμε στο σανίδι, το οποίο αγάπησε με πάθος, αλλά και στις επιλεκτικές -και πάντοτε ξεχωριστές- εμφανίσεις του στη μεγάλη οθόνη. Άνθρωπος με ακλόνητες αξίες, ο Στέφανος Ληναίος υπήρξε και ευαίσθητος πολίτης, με διαρκή αγωνία για τα προβλήματα και το μέλλον του τόπου, η οποία μετουσιώθηκε και σε απόλυτα ανιδιοτελή εμπλοκή στον συνδικαλισμό και τη δημόσια ζωή. Ο Στέφανος Ληναίος υποκρινόταν μόνο στη σκηνή και την οθόνη, στην καλλιτεχνική και τη δημόσια παρουσία του ήταν ένας κρυστάλλινος άνθρωπος και ένας παθιασμένος καλλιτέχνης.
Στη σύζυγό του Έλλη Φωτίου, με την οποία συμπορεύθηκαν τόσα χρόνια, την κόρη τους Μαργαρίτα Μυτιληναίου, τους συναδέλφους του και τους αμέτρητους φίλους του απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια.
Οι εργαζόμενοι και οι συνεργάτες του Θεάτρου Αλφα Ληναίος Φωτίου
ΕΚΦΡΑΖΟΥΜΕ ΤΑ ΕΙΛΙΚΡΙΝΗ ΜΑΣ ΣΥΛΛΥΠΗΤΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙ 63 ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΤΟΥ ΕλΛΗ ΦΩΤΙΟΥ και τα παιδιά και εγγόνια του.
