Τα τελευταία χρόνια, ο ελληνικός λαός πληρώνει πανάκριβα την ασυδοσία των ολιγοπωλίων σε βασικούς τομείς της αγοράς όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια, η υγεία και οι τράπεζες. Τα κυβερνητικά ημίμετρα έχουν αποτύχει παταγωδώς. Η ακρίβεια έχει αποκτήσει ενδημικά χαρακτηριστικά, ενώ το κόστος ζωής παραμένει σε δυσθεώρητα επίπεδα. Σε αυτές τις συνθήκες, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για αυστηρούς κανόνες που προστατεύουν αποτελεσματικά τα εισοδήματα των πιο ευάλωτων πολιτών και των μεσαίων στρωμάτων.
Ιδίως οι τράπεζες, παρότι ανακεφαλαιοποιήθηκαν επανειλημμένα και στηρίχθηκαν με δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ από τις θυσίες του ελληνικού λαού, δεν έχουν έως σήμερα ανταποκριθεί επαρκώς στον αναπτυξιακό και κοινωνικό τους ρόλο. Το περιθώριο μεταξύ επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων παραμένει από τα υψηλότερα στην ευρωζώνη, η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξακολουθεί να στερείται ουσιαστικής πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό, ενώ οι πολίτες επιβαρύνονται με καταχρηστικές προμήθειες ακόμη και για βασικές συναλλαγές.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες έχουν επιστρέψει σε υψηλή κερδοφορία, αξιοποιώντας κρατικές εγγυήσεις για τη μείωση των «κόκκινων» δανείων και τη διοχέτευση των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης μέσω αυτών, χωρίς όμως να επιδεικνύουν την αντίστοιχη ανταποδοτικότητα προς την κοινωνία.
Ως πρώτο βήμα αποκατάστασης της δικαιοσύνης, το ΠΑΣΟΚ είχε καταθέσει από τον Δεκέμβριο του 2024 τροπολογία για έκτακτη εισφορά στα τραπεζικά κέρδη 2023–2024, την οποία η Νέα Δημοκρατία απέρριψε.
Σήμερα, το ζήτημα της έκτακτης φορολόγησης επανέρχεται με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες κατέγραψαν για το 2025 καθαρά κέρδη που προσεγγίζουν τα 4,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδιάζεται να διανεμηθούν στους μετόχους πάνω από 2,5 δισ. ευρώ μέσω μερισμάτων, τα οποία φορολογούνται μόλις με 5%, ενώ το μεγαλύτερο μέρος τους φεύγει στο εξωτερικό, επιβαρύνοντας το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, το ΠΑΣΟΚ καταθέτει ένα συνεκτικό πλαίσιο τριών στοχευμένων παρεμβάσεων:
Πρώτον, η επιβολή έκτακτης εισφοράς στα τραπεζικά κέρδη για τα έτη 2025 και 2026 εναρμονίζεται με αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρακτικές. Παράλληλα, εξασφαλίζει άμεσα δημοσιονομικά έσοδα που μπορούν να αξιοποιηθούν για αναπτυξιακούς σκοπούς.
Δεύτερον, η επιτάχυνση της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου – ενός λογιστικού δικαιώματος των τραπεζών να συμψηφίζουν μελλοντικούς φόρους με ζημιές του παρελθόντος – μέσω αυξημένων απαιτήσεων διανομής κερδών αποκλειστικά για τον σκοπό αυτό, έχει πολλαπλά οφέλη: περιορίζει τη μετακύλιση βαρών στο μέλλον, βελτιώνει την ποιότητα των εποπτικών κεφαλαίων και διασφαλίζει ότι η κερδοφορία δεν αξιοποιείται μονομερώς προς όφελος των μετόχων.
Τρίτον, η κατάργηση των χρεώσεων για τη διατήρηση καταθετικών λογαριασμών αποτελεί μια ακόμη ουσιαστική παρέμβαση υπέρ των πολιτών, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δίκαιη πρόσβαση στις τραπεζικές υπηρεσίες.
Το κρίσιμο δίλημμα είναι σαφές: είτε θα συνεχιστεί η προκλητική ασυδοσία, είτε θα οικοδομήσουμε ένα νέο συμβόλαιο εμπιστοσύνης μεταξύ κοινωνίας και τραπεζικού συστήματος. Ένα συμβόλαιο που θα υπηρετεί ταυτόχρονα την ανθεκτική ανάπτυξη, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Η ευθύνη πλέον μεταφέρεται στην κυβέρνηση: θα στηρίξει τις αναγκαίες αυτές παρεμβάσεις ή θα συνεχίσει να ανέχεται τις ολιγοπωλιακές πρακτικές των τραπεζών;
