Πίσω από τις κλειστές πόρτες του Λευκού Οίκου, η «ειλικρινής» συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μαρκ Ρούτε εξελίχθηκε σε έναν πολύωρο μονόλογο οργής, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να κατηγορεί ευθέως τους Ευρωπαίους συμμάχους για προδοσία.
Η άρνηση χρήσης των στρατιωτικών βάσεων για τον πόλεμο στο Ιράν αναζωπύρωσε το παλιό παράπονο του Τραμπ για τους «αχάριστους» εταίρους που απολαμβάνουν την αμερικανική προστασία χωρίς αντάλλαγμα, φέρνοντας το ΝΑΤΟ μπροστά σε μια υπαρξιακή δοκιμασία την ώρα που το μέτωπο της Ουκρανίας παραμένει ανοιχτό.
Ο Τραμπ δεν έθεσε συγκεκριμένες απαιτήσεις, ούτε άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τις δεσμεύσεις τους προς τη Συμμαχία λόγω των αποφάσεων για τις βάσεις, σύμφωνα με τρεις πηγές που επικαλείται το Politico.
Ωστόσο, ο Πρόεδρος επέμεινε στο ζήτημα, καθώς αισθανόταν προδομένος από συμμάχους που εμπόδισαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις από βάσεις οι οποίες υπάρχουν -κατά την άποψή του- μόνο χάρη στην αμερικανική γενναιοδωρία. Η άρνηση χωρών όπως η Ισπανία και η Γαλλία να επιτρέψουν σε αμερικανικά μαχητικά τη χρήση του εναέριου χώρου τους έπληξε την καρδιά των χρόνιων παραπόνων του Τραμπ, επιβεβαιώνοντας την πεποίθησή του ότι οι Ευρωπαίοι είναι «τζαμπατζήδες» που βασίζονται στην αμερικανική ασφάλεια χωρίς να προσφέρουν τίποτα ως αντάλλαγμα.
«Δεν τους ζητάμε να κάνουν αεροπορικές επιδρομές», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο την περασμένη εβδομάδα στο Fox News. «Όταν τους χρειαζόμαστε για να μας επιτρέψουν τη χρήση των βάσεών τους και η απάντησή τους είναι “όχι”, τότε γιατί είμαστε στο ΝΑΤΟ;»
Αυτό άφησε στον πρώην Ολλανδό πρωθυπουργό, ο οποίος εστιάζει στη διατήρηση της Συμμαχίας και τη διασφάλιση της στήριξης προς την Ουκρανία, ελάχιστες επιλογές πέρα από το να απορροφήσει την οργή του Προέδρου και να νομιμοποιήσει εν μέρει τα παράπονά του.
«Οι σύμμαχοι κάνουν ό,τι ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Ρούτε την Πέμπτη κατά τη διάρκεια ομιλίας του στην Ουάσιγκτον, όπου αναγνώρισε διπλωματικά την «ειλικρινή» συνάντηση με τον Τραμπ και σημείωσε ότι «απογοητεύτηκε» από την έλλειψη στρατιωτικής βοήθειας από τους Ευρωπαίους. Επέμεινε, ωστόσο, ότι τα μέλη προσφέρουν πλέον ουσιαστική υποστήριξη.
Μια εύθραυστη ισορροπία
Η επίσκεψη του Ρούτε ίσως ήταν τελικά σωστή χρονικά. Οι αναρτήσεις του Προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τη συνάντηση, αν και δηκτικές, δεν περιλάμβαναν συγκεκριμένες απειλές για τιμωρία του ΝΑΤΟ ή μεμονωμένων μελών. «Αυτό αποτελεί υποχώρηση σε σύγκριση με άλλα σχόλιά του», δήλωσε πηγή.
«Όπως είπε χθες ο Πρόεδρος Τραμπ, το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε και απέτυχε», ανέφερε ο Λευκός Οίκος σε ανακοίνωσή του. «Δεν έχει πλέον καμία προσδοκία από το ΝΑΤΟ και δεν τους ζήτησε τίποτα, παρόλο που είναι γεγονός ότι ωφελούνται από τα Στενά του Ορμούζ πολύ περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η Ευρώπη έχει δείξει κάποια δείγματα συμμαχικής στήριξης. Η Γαλλία επέτρεψε τον ανεφοδιασμό αεροσκαφών, έστω και αν δεν επιτρέπει την απογείωσή τους για επιθετικές επιχειρήσεις. Αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν ελλιμενιστεί σε Ελλάδα και Ισπανία, ενώ αεροσκάφη των ΗΠΑ έχουν πετάξει από βρετανικές και ιταλικές βάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου των πέντε εβδομάδων. Ένα από τα προβλήματα, σύμφωνα με διπλωμάτες, ήταν η έλλειψη κατεύθυνσης από την πλευρά των ΗΠΑ για το τι ακριβώς χρειαζόταν και πότε.
Το κόστος του κατευνασμού
Κατά την άποψη του Ρούτε, η διατήρηση της ικανότητας της οργάνωσης να βοηθά το Κίεβο εξαρτάται από την ικανότητά του να κατευνάζει αυτόν τον απρόβλεπτο Αμερικανό Πρόεδρο. «Η εστίαση είναι στο τι είναι καλύτερο για την Ουκρανία», δήλωσε πηγή. «Αν ο Μαρκ πηγαίνει εκεί και δίνει στον Πρόεδρο την ευκαιρία να ξεσπάσει, και αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να πωλούν όπλα και να μοιράζονται πληροφορίες, τότε παίρνει τις σωστές αποφάσεις. Όσο ταπεινωτική κι αν είναι η δημόσια κολακεία, είναι μικρό τίμημα».
Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δείχνουν επίσης έτοιμοι να σταθούν στα πόδια τους. Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε την Πέμπτη ότι είναι επιτακτική ανάγκη για την Ευρώπη να οικοδομήσει στρατιωτικές δυνάμεις «που δεν θα μας αφήνουν εξαρτημένους από τους Αμερικανούς συμμάχους μας».
Παρόλα αυτά, η Ευρώπη μπορεί να κάνει λίγα βραχυπρόθεσμα. «ΝΑΤΟ σημαίνει “Χρειάζεται Αμερικανούς για να Λειτουργήσει” (Needs Americans to Operate)», δήλωσε αξιωματούχος της αμερικανικής άμυνας. «Πρέπει να φύγουμε γι’ αυτό; Σίγουρα όχι. Αλλά ο Τραμπ δεν έχει άδικο που είναι εκνευρισμένος».
