«Πενήντα χρόνια πριν, σε ένα μικρό γκαράζ…». Κάθε ιστορία που σέβεται τον εαυτό της και προέρχεται από τον χώρο της τεχνολογίας, ξεκινάει κάπως έτσι. Η ιστορία της Apple, λοιπόν, που γιορτάζει μισό αιώνα από την ίδρυση της, δεν θα μπορούσε να ξεκινήσει διαφορετικά.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η ιδέα ότι ένας απλός καθημερινός άνθρωπος, με γκαράζ ή χωρίς, θα είχε στην κατοχή του έναν υπολογιστή, ακουγόταν παράλογη. Για την ακρίβεια, ήταν παράλογη.
Οι υπολογιστές τότε έμοιαζαν περισσότερο με αεροπλανοφόρα ή πυρηνικούς σταθμούς παρά με οικιακές συσκευές ή με έναν μικρό πάκο με κόλλες Α4 που πλέον χωράει στην τσάντα μας. Τα μηχανήματα, τότε, ήταν τεράστια και εγκατεστημένα σε κέντρα δεδομένων, τα οποία χειρίζονταν ομάδες ειδικών, εξυπηρετώντας κυβερνήσεις, πανεπιστήμια και μεγάλες επιχειρήσεις.
Και μετά εμφανίστηκε ένα μισοφαγωμένο μήλο.
Η επίσημη ημερομηνία «γέννησης» της Apple είναι 1η Απριλίου του μακρινού 1976 και τα ιδρυτικά μέλη, δύο «college dropouts», που εγκατέλειψαν δηλαδή τις σπουδές τους: Oι Στιβ Τζομπς και Στιβ Βόζνιακ.
Πριν από την Apple, οι υπολογιστές πωλούνταν κυρίως σε μορφή κιτ, με συναρμολογούμενα μέρη. Ο Τζομπς κατάλαβε γρήγορα όμως ότι η ανάγκη για έτοιμους υπολογιστές ήταν μεγάλη. Σταδιακά, μέσω των προϊόντων που κυκλοφόρησαν στην αγορά, η Apple (συν)διαμόρφωσε τη σύγχρονη κουλτούρα. Ακολουθούν οι σημαντικότερες στιγμές του πιο διάσημου – εκτός θρησκείας – μήλου στην ιστορία.
Μπεζ και ξεχωριστό
Οι πρώτοι προσωπικοί υπολογιστές δεν ήταν και τόσο πρακτικοί. Ο Apple II, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1977, όμως, εισήγαγε αυτό που σήμερα θεωρείται δεδομένο: το στιλ. Ακόμη και το χρώμα του (μπεζ) ήταν χαρακτηριστικό, σε αντίθεση με τα μαύρα μεταλλικά κουτιά που ήταν συνηθισμένα εκείνη την εποχή.
Η χρήση έγχρωμων γραφικών ήταν κάτι νέο και συναρπαστικό, και το πληκτρολόγιο είχε μια ικανοποιητική αίσθηση στη χρήση. Ένα απλό ηχείο κατάφερε με ευφυή τρόπο να παράγει τόνους, ακόμα και ήχους που έμοιαζαν με ομιλία. Η επανάσταση στο ντιζάιν επεκτάθηκε μέχρι τη συσκευασία: ο Τζέρι Μάνοκ, ο πρώτος εσωτερικός σχεδιαστής της Apple, τοποθέτησε το μηχάνημα σε μια πλαστική θήκη που έδειχνε κομψή και επαγγελματική.
Μέχρι το 1979, ο 24χρονος τότε Τζομπς – διαισθανόμενος ότι ο τεχνολογικός γίγαντας IBM πλησίαζε την Apple – αναζήτησε το επόμενο μεγάλο βήμα. Η εταιρεία φωτοτυπικών Xerox, επιθυμώντας μετοχές της Apple πριν την είσοδό της στο χρηματιστήριο, πρόσφερε ως δέλεαρ μια επίσκεψη στα γειτονικά ερευνητικά της εργαστήρια. Ο Τζομπς συνειδητοποίησε ότι ερευνητές όπως ο Άλαν Κέι στο ερευνητικό κέντρο Palo Alto της Xerox δημιουργούσαν την επόμενη γενιά υπολογιστών.
Κεντρικό ρόλο σε αυτό έπαιζε μια συσκευή που εφηύρε ο μέντορας του Κέι, ο Ντάγκλας Ένγκελμπαρτ, στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και η οποία είχε το παρατσούκλι «το ποντίκι». Το όραμα του Ένγκελμπαρτ για τους υπολογιστές ως μηχανές που θα ενίσχυαν το ανθρώπινο μυαλό ενέπνευσε τον Κέι και τους συνεργάτες του να δημιουργήσουν γραφικές οθόνες, όπου οι χρήστες αλληλεπιδρούσαν με γραμμές κύλισης, κουμπιά, μενού και παράθυρα.
Macintosh και Super Bowl
Ο Τζομπς πίστευε ότι ο καθένας θα έπρεπε να μπορεί να χρησιμοποιήσει έναν υπολογιστή. Τον Ιανουάριο του 1984, ο πρώτος Apple Mac «πάτησε» σε αυτή την ιδέα.
Η κυκλοφορία του Mac ενέπνευσε επίσης την πλέον οικεία πολιτιστική στιγμή της σύγχρονης παρουσίασης προϊόντων. Μετά από μια αινιγματική διαφήμιση στο Super Bowl σε σκηνοθεσία του Ρίντλεϊ Σκοτ, ο Τζομπς χρησιμοποίησε ένα θέατρο 1.500 θέσεων στις 24 Ιανουαρίου για να παρουσιάσει το μικρό, τετράγωνο και ακόμα μπεζ υπολογιστή (γνωστό τότε ως Macintosh).
Περικοπές και αναδιάρθρωση
Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια ανάπτυξης ενός νέου λειτουργικού συστήματος με την IBM, η Apple αγόρασε την εταιρεία του Τζομπς, τη NeXT – είχε αποχωρήσει to 1985. Τον Σεπτέμβριο του 1997, επέστρεψε στην Apple ως προσωρινός CEO, με την εταιρεία να βρίσκεται «δύο μήνες πριν από τη χρεοκοπία».
Η κίνηση αυτή, αν και ευπρόσδεκτη από πολλούς χρήστες της Apple, τρομοκράτησε ορισμένους από τους υπαλλήλους της. Ο Τζομπς άρχισε γρήγορα να απολύει προσωπικό και να κλείνει αποτυχημένα προϊόντα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της αναδιάρθρωσης, επισκέφθηκε το στούντιο σχεδιασμού της Apple και αμέσως ταίριαξε με τον νεαρό Βρετανό σχεδιαστή Τζόνι Άιβ. Η συνάντηση τους οδήγησε στον πολύχρωμο, ημιδιαφανή iMac του 1998.
Ουσιαστικά μικρότερα και φθηνότερα μηχανήματα NeXT, ο iMac (το «i» σήμαινε internet) εγκαινίασε επίσης μια άλλη συνήθεια της Apple: την εγκατάλειψη της παρωχημένης τεχνολογίας. Η μονάδα δισκέτας καταργήθηκε υπέρ μιας μονάδας CD – μια κίνηση που επικρίθηκε έντονα τότε, αλλά αργότερα αντιγράφηκε ευρέως.
iPod, 1.000 τραγούδια στην τσέπη μας
Το 2001, η εταιρεία άρχισε να εστιάζει στην επεξεργασία ήχου και βίντεο, όχι μόνο κειμένου και εικόνων. Μέχρι τον Νοέμβριο εκείνου του έτους, είχε κυκλοφορήσει το iPod, μια προσωπική συσκευή αναπαραγωγής μουσικής ικανή να αποθηκεύει «1.000 τραγούδια στην τσέπη σας», σε σύγκριση με το μέγιστο των 20-30 σε κάθε κασέτα ενός Sony Walkman.
Το iPod χρησιμοποιούσε έναν κομψό «τροχό κλικ» για τον χειρισμό της οθόνης. Η μουσική συγχρονιζόταν μέσω μιας νέας εφαρμογής που ονομαζόταν iTunes. Μέχρι το 2005, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το iTunes για να διαχειρίζονται ήχο που κατέβαινε αυτόματα από το διαδίκτυο μέσω μιας διαδικασίας που ονομαζόταν RSS.
Ένας υπολογιστής στα χέρια όλων (ή σχεδόν όλων)
Μέχρι το 2007, πολλές εταιρείες κινητής τηλεφωνίας είχαν προσεγγίσει την Apple για να συγχωνεύσουν το iPod με τα τηλέφωνά τους. Αντίθετα, στις 9 Ιανουαρίου, ο Τζομπς αποκάλυψε το πιο φιλόδοξο προϊόν της Apple μέχρι τότε: ένα συνδυασμό τηλεφώνου, συσκευής μουσικής και υπολογιστή Mac, όλα στο μέγεθος μιας συσκευής χειρός, χωρίς φυσικό πληκτρολόγιο και με μεγάλη οθόνη.
Οι περισσότεροι «ειδικοί» των μέσων ενημέρωσης, από το TechCrunch μέχρι τον Guardian, προέβλεψαν ότι το iPhone θα αποτύγχανε παταγωδώς. Ο Στιβ Μπάλμερ, τότε CEO της Microsoft, χλεύασε την τιμή των 500 δολαρίων, λέγοντας ότι κανείς δεν θα το αγόραζε.
Στην πραγματικότητα, 1,4 εκατομμύρια iPhone πουλήθηκαν μέχρι το τέλος του έτους και πάνω από 3 δισεκατομμύρια έκτοτε. Αυτό έβαλε πραγματικά έναν υπολογιστή στα χέρια όλων και άνοιξε την πόρτα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Και κάπως έτσι, μπορούμε να πούμε πως, καλώς ή κακώς, η Apple (συν)διαμόρφωσε τη σύγχρονη κουλτούρα η οποία βασίζεται – κυρίως – στην τεχνολογία και την απλοποίηση.
