Σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική ένταση μεταφράζεται άμεσα σε οικονομική ασφυξία, το Πακιστάν επιχειρεί να αναλάβει ρόλο-κλειδί για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν. Στο επίκεντρο των συνομιλιών που φιλοξενήθηκαν στο Ισλαμαμπάντ βρέθηκε το πιο κρίσιμο ενεργειακό «σημείο πνιγμού» του πλανήτη: τα Στενά του Ορμούζ.
Οι υπουργοί Εξωτερικών Τουρκίας, Αιγύπτου και Σαουδικής Αραβίας προσγειώθηκαν στην πακιστανική πρωτεύουσα, σε μια συντονισμένη προσπάθεια να αποκλιμακωθεί η κρίση που έχει εκτινάξει τις διεθνείς τιμές ενέργειας και έχει διαταράξει τις παγκόσμιες θαλάσσιες ροές.
Το Ορμούζ ως παγκόσμιος ενεργειακός «διακόπτης»
Τα Στενά του Ορμούζ. αποτελούν τη βασική αρτηρία μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο ουσιαστικός αποκλεισμός τους από την Ιράν, ως απάντηση στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, λειτούργησε ως καταλύτης για μια νέα φάση της κρίσης.
Η αβεβαιότητα που προκαλεί η διακοπή της ναυσιπλοΐας μεταφράστηκε σε έντονη μεταβλητότητα στις αγορές και σε αυξανόμενη πίεση προς τις μεγάλες οικονομίες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και την Ασία, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές ενέργειας της περιοχής.
Οι προτάσεις στο τραπέζι: Τέλη, κοινοπραξία και διεθνής διαχείριση
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ επικεντρώθηκαν σε ένα πλέγμα προτάσεων για την επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η ιδέα επιβολής τελών διέλευσης, κατά το πρότυπο της Διώρυγα του Σουέζ, που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός σταθεροποίησης και χρηματοδότησης της ασφάλειας της περιοχής.
Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία μιας πολυμερούς κοινοπραξίας διαχείρισης των ροών πετρελαίου, με τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας, και ενδεχομένως του Πακιστάν. Το σχήμα αυτό, εφόσον υλοποιηθεί, θα αποτελέσει μια πρωτοφανή μορφή περιφερειακής συνεργασίας με διεθνή προεκτάσεις.
Οι προτάσεις έχουν ήδη διαβιβαστεί στην Ουάσινγκτον, ενώ βρίσκονται υπό συζήτηση τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και με το Ιράν, σε μια προσπάθεια εξεύρεσης κοινά αποδεκτής λύσης.
Ο ρόλος του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή
Η γεωγραφική θέση και οι διπλωματικές ισορροπίες του Πακιστάν το καθιστούν ιδανικό μεσολαβητή. Διατηρώντας ανοικτούς διαύλους τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσινγκτον, το Ισλαμαμπάντ επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές.
Κεντρικό ρόλο στις επαφές φαίνεται να διαδραματίζει ο στρατηγός Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ενισχύοντας τη στρατιωτικο-διπλωματική διάσταση των διαπραγματεύσεων.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ είχε σειρά διμερών επαφών με τους ομολόγους του, δίνοντας έμφαση στη διατήρηση ανοικτών γραμμών επικοινωνίας και στην ανάγκη σταδιακής αποκλιμάκωσης.
Εκεχειρία ή ενεργειακή κρίση διαρκείας
Η Άγκυρα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, θέτει ως βασική προτεραιότητα την επίτευξη εκεχειρίας, θεωρώντας ότι η αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας μπορεί να λειτουργήσει ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Την ίδια στιγμή, μικρά αλλά συμβολικά βήματα καταγράφονται: η απόφαση του Ιράν να επιτρέψει τη διέλευση επιπλέον πλοίων με πακιστανική σημαία από το Ορμούζ υποδηλώνει ότι υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης, ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον έντασης.
Το διακύβευμα, ωστόσο, παραμένει τεράστιο. Η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ δεν αφορά μόνο την περιφερειακή ασφάλεια. Αποτελεί προϋπόθεση για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές για την επόμενη ημέρα μιας κρίσης που ήδη επανακαθορίζει τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή.
