Σε μια κρίσιμη καμπή για την ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών, μια νέα μορφή υβριδικού πολέμου εξελίσσεται στα ύδατα της Μέσης Ανατολής. Εκατοντάδες εμπορικά πλοία εμφανίζονται στους ψηφιακούς χάρτες σε λανθασμένες θέσεις, θύματα εκτεταμένων παρεμβολών στα συστήματα γεωεντοπισμού (GPS), γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για το ενδεχόμενο ναυτικών ατυχημάτων με ολέθριες συνέπειες.
Ρεπορτάζ του BBC αναλύει τα δεδομένα και τους κινδύνους που υπάρχουν για την ναυσιπλοΐα.
Ο κίνδυνος συγκρούσεων και η γεωπολιτική διάσταση των παρεμβολών
Η Michelle Wiese Bockmann, ανώτερη αναλύτρια της εταιρείας ναυτιλιακής τεχνητής νοημοσύνης Windward, περιγράφει μια χαοτική εικόνα στα ραντάρ. Δεκάδες «σμήνη» πλοίων εμφανίζονται να σχηματίζουν αφύσικους, τέλειους κύκλους ή να «αιωρούνται» πάνω από χερσαίες περιοχές του Ιράν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
«Δεν μπορούμε να υπερεκτιμήσουμε τον τεράστιο κίνδυνο που ενέχει αυτή η κατάσταση για τη ναυσιπλοΐα και την ασφάλεια», τονίζει η Bockmann.
Το πρόβλημα έγκειται στη συσκότιση του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS). Τα μεγάλα δεξαμενόπλοια, που συχνά ξεπερνούν τα 300 μέτρα σε μήκος, απαιτούν χιλιόμετρα για να ολοκληρώσουν έναν ελιγμό αποφυγής. Η αδυναμία ακριβούς εντοπισμού των γύρω σκαφών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυξάνει εκθετικά την πιθανότητα συγκρούσεων σε μια από τις πιο πολυσύχναστες ναυτιλιακές αρτηρίες του κόσμου.
Αν και δεν υπάρχει επίσημη ανάληψη ευθύνης, στρατιωτικοί αναλυτές στρέφουν την προσοχή τους στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με τον Thomas Withington του Royal United Services Institute (RUSI), το Ιράν ενδέχεται να χρησιμοποιεί τεχνολογία εγχώριας παραγωγής ή εξοπλισμό ρωσικής και κινεζικής προέλευσης για να διαταράξει τα σήματα GNSS.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή να ενεργοποιούν συστήματα παρεμβολών ως αμυντικό μέτρο κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Το Πεντάγωνο, ερωτηθέν σχετικά, απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένες επιχειρησιακές δυνατότητες, επικαλούμενο λόγους ασφαλείας.
Οι ανάγκες για συστήματα προστασίας και το μέλλον της πλοήγησης
Η διεθνής αμυντική βιομηχανία ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη ζήτηση για συστήματα προστασίας. Η Raytheon UK αναπτύσσει την τεχνολογία Landshield, μια κεραία κατά των παρεμβολών που επιτρέπει σε οχήματα και αεροσκάφη να λειτουργούν σε πολλαπλά κανάλια συχνοτήτων.
Η αυστραλιανή εταιρεία Advanced Navigation προτείνει εναλλακτικές μεθόδους, όπως η χρήση γυροσκοπίων, η οπτική αντιστοίχιση δορυφορικών εικόνων, ακόμα και η ψηφιακή αστροναυτιλία (χαρτογράφηση αστέρων).
Η τρέχουσα κρίση αναδεικνύει την τρωτότητα των πολιτικών σημάτων GPS, τα οποία παραμένουν ασθενή και εύκολα προς διατάραξη σε σύγκριση με το κρυπτογραφημένο στρατιωτικό «M-Code».
Όπως επισημαίνει ο Ramsey Faragher, διευθυντής του Royal Institute for Navigation, η εποχή των «ανοιχτών» και απροστάτευτων σημάτων πλοήγησης πλησιάζει στο τέλος της. Η μετάβαση σε ασφαλή, κρυπτογραφημένα δίκτυα δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αδήριτη ανάγκη για την παγκόσμια ασφάλεια.
