Όπως αναμενόταν- καθώς αντίστοιχες ήταν οι αντιδράσεις σε κάθε βήμα της εμπλοκής της Chevron στο ενεργειακό πρόγραμμα της Ελλάδας και δη στις περιοχές νοτίως της Κρήτης– η Άγκυρα καταγγέλλει την Αθήνα, μέσω της γνώστης τον τελευταίο καιρό οδού του Υπουργείου Άμυνας, για δήθεν «μονομερείς ενέργειες».
«Οι δραστηριότητες που διεξάγει μονομερώς η Ελλάδα με διεθνείς εταιρείες στα πεδία υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, αν και δεν επηρεάζουν άμεσα τις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της χώρας μας, συνιστούν παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας», επισημαίνει το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, λίγες ημέρες μετά την υπογραφή των τεσσάρων συμβάσεων ανάμεσα στο ελληνικό δημόσιο και την κοινοπραξία του αμερικανικού κολοσσού με την HelleniQ Energy, με μια ανακοίνωση που προκαλεί σειρά ερωτημάτων ειδικά ως προς τις διατυπώσεις περί της σχέσης που διακρατεί η Τουρκία με τη Λιβύη.
Αφού εν πρώτοις η Άγκυρα αποδέχεται, τουλάχιστον, ότι η επερχόμενη δραστηριοποίηση της κοινοπραξίας στα νότια της Κρήτης δεν αφορά περιοχές δικής της δικαιοδοσίας- παρά μάλιστα το γεγονός ότι μικρό τμήμα στα νοτιοανατολικά των τεμαχίων «Κρήτη-1» και «Κρήτη» συμπεριλαμβάνεται στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο- στη συνέχεια της ανακοίνωσης κάνει λόγο για «παράνομη δραστηριότητα, η οποία επιχειρείται κατά παράβαση του μνημονίου συνεργασίας του 2019 για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ της Λιβύης και της χώρας μας και των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας που η Λιβύη κοινοποίησε στα Ηνωμένα Έθνη στις 27 Μαΐου 2025».
Δια της εν λόγω αναφοράς, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως παράδειγμα οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας τις βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας, όπως ότι τα ελληνικά νησιά (στη συγκεκριμένη περίπτωση η Κρήτη) διαθέτουν κυριαρχικά δικαιώματα.
Αξιοσημείωτη είναι επίσης η παραπομπή στη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη, με ημερομηνία 27 Μαΐου 2025, όπου και το μεταβατικό καθεστώς της Τρίπολης αποτύπωσε τις παράνομες θέσεις του περί της δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας τον τρόπο χάραξης της μέσης γραμμής και δι’ αυτής της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Όπως είχε σχολιαστεί τότε στο «Βήμα», η κυβέρνηση Ντιμπεϊμπά ουσιαστικά υιοθέτησε σε πλήρη ανάπτυξη τις τουρκικές θέσεις περί της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών, με την Τρίπολη μάλιστα να κλείνει παρανόμως και τον κόλπο της Σύρτης. Όπως μπορεί κανείς να συμπεράνει με βεβαιότητα, η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης είχε γραφτεί σε άμεση συνεργασία με την Άγκυρα.
Το Υπουργείο Άμυνας μάλιστα δηλώνει σήμερα δημοσίως ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να παρέχει «την απαραίτητη υποστήριξη στις λιβυκές αρχές για να λάβουν μέτρα κατά αυτών των μονομερών και παράνομων δραστηριοτήτων της Ελλάδας», μεταδίδοντας έτσι την εικόνα ότι η Λιβύη, δηλαδή η κυβέρνηση της Τρίπολης, έχει δορυφοροποιηθεί από την Άγκυρα.
Βεβαίως, η στενή σχέση των δύο πλευρών είναι γνωστή, με την Αθήνα πάντως να βρίσκεται εν μέσω συζητήσεων με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, χωρίς φυσικά να εντοπίζεται κοινό πλαίσιο κατανόησης ώστε η συζήτηση να προχωρήσει σε βάθος. Ο πρώτος γύρος των επαφών μεταξύ των τεχνοκρατικών ομάδων πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην Αθήνα, ενώ εκκρεμεί ο ορισμός της διεξαγωγής της δεύτερης φάσης, αυτή τη φορά στην Τρίπολη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για ακόμα μία φορά τους τελευταίους μήνες η Άγκυρα αντιδρά μέσω του Υπουργείου Άμυνας και όχι του Υπουργείου Εξωτερικών, πολλώ δε μάλλον δια της Τουρκικής Προεδρίας, σε μια κίνηση που εκτιμάται ως προσπάθεια να διατηρηθούν σχετικά χαμηλά οι τόνοι, χωρίς όμως να υπάρχει η παραμικρή διάθεση υποχώρησης από τις πάγιες τουρκικές αναθεωρητικές θέσεις.
Η Άγκυρα, επίσης, είναι αρκετά πιο προσεκτική στην εν λόγω υπόθεση, διότι στις έρευνες εμπλέκεται αμερικανική εταιρεία, με την οποία μάλιστα η Τουρκία έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας για αναζήτηση υδρογονανθράκων στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως έχει σημειωθεί ξανά στο «Βήμα», η Τουρκία θα αντιδρά σε κάθε φάση υλοποίησης του ελληνικού προγράμματος, όπως και σε αντίστοιχες κινήσεις που αφορούν τα θαλάσσια πάρκα και δη αυτό στις νότιες Κυκλάδες. Εντός των επόμενων εβδομάδων αναμένεται να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα που θα περιγράφονται τόσο η οριοθέτησή του (συμπεριλαμβανομένου του συμπλέγματος Κινάρου- Λεβίθων, το οποίο η Τουρκία κατατάσσει στις «γκρίζες ζώνες») όσο και οι προβλέψεις χρήσεις και περιβαλλοντικής προστασίας.
