Η ψυχαγωγία του αίματος

Η κουβέντα για τη διαρκώς κλιμακούμενη βία στην τηλεόραση δεν είναι καινούργια. Εχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια. Μια συζήτηση στην οποία το σίριαλ του AMC «Walking Dead» (στην Ελλάδα προβάλλεται από το Fox) έχει συχνά την τιμητική του, λόγω των εξαιρετικά σκληρών σκηνών του. Η αλήθεια είναι πως σε μια ιστορία με ανθρωποφάγα ζόμπι δεν μπορείς να αποφύγεις ακόμη και τις splatter σκηνές.

Ετσι, μέσα στα έξι χρόνια προβολής της σειράς (ξεκίνησε το 2010), τα έχουμε δει όλα: ποταμούς αίματος, θεαματικά ξεκοιλιάσματα, αποκεφαλισμούς, ανθρωποφαγία.

Ή, μάλλον, νομίζαμε πως τα είχαμε δει όλα. Ως τη στιγμή που προβλήθηκε το πρώτο επεισόδιο του 7ου κύκλου, με το οποίο, όπως γράφτηκε από κριτικούς αλλά και θεατές, η τηλεόραση «ξεπέρασε τα όρια».

Κατά τη διάρκειά του οι τηλεθεατές παρακολούθησαν τον καινούργιο κακό της σειράς, τον Νίγκαν, να επιδίδεται σε ένα όργιο σαδιστικής βίας, με αποκορύφωμα τη δολοφονία-κατακρεούργηση με τη Λουσίλ (έτσι αποκαλεί χαϊδευτικά το επενδυμένο με αγκαθωτό σύρμα ρόπαλό του) δύο εκ των πρωταγωνιστών.

Αυτό που θα μπορούσε να έχει τελειώσει μέσα στα πέντε πρώτα λεπτά κράτησε μία ολόκληρη ώρα, μία βασανιστική ώρα, όχι μόνο για τους ήρωες του «Walking Dead», αλλά και για τους τηλεθεατές, που όμως, όπως φάνηκε από διάφορα γκάλοπ που οργανώθηκαν και στο Διαδίκτυο, μπορεί να ενοχλήθηκαν από την απερίγραπτη ωμότητα, αλλά θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τη σειρά. Μαζοχισμός;

Γιορτή φρίκης

Την υπερβολική χρήση βίας ως εύκολη λύση, προκειμένου να κερδίσεις χρόνο και ως τρόπο «φτηνού εντυπωσιασμού», κατήγγειλαν έντυπα και ιστοσελίδες όπως τα «Hollywood Reporter» και «Forbes», βρίσκοντας την ίδια στιγμή πολλές αδυναμίες στο σενάριο. «Δεν ήταν ένα καλό επεισόδιο» αποφάνθηκαν οι «New York Times», με τους αναγνώστες τους, στα δικά τους σχόλια, να κάνουν λόγο για «υπερβολικό σαδισμό», «πορνογραφία της βίας», «βαρετό horror porn», «βία που δεν αντέχεται». Η οποία βία τροφοδοτεί μια ολόκληρη βιομηχανία με αναμνηστικές ματωμένες κούπες για καφέ, μπλούζες με ζόμπι ή με στάμπες με τα τελευταία λόγια των δολοφονημένων («Suck My Nuts» και «I Will Find You»), κούκλες, καπέλα, τσάντες κ.ά.

Ακόμα και η δολοφονική Λουσίλ πωλείται, σε φυσικό μέγεθος, προς 40 δολάρια. Συμμετέχοντας στη γιορτή της φρίκης, ένας animator ανέβασε στο YouTube φιλμάκι στο οποίο αναπαριστά με απόλυτη ακρίβεια τις δολοφονίες του νέου επεισοδίου χρησιμοποιώντας Lego. Τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές το… video art του πλησίαζε τα 2.000.000 χτυπήματα.

Για να κάνουμε λίγο τον δικηγόρο του διαβόλου, στην πραγματικότητα, ακόμη και αν η χρήση τόσης βίας είναι φαινόμενο ανησυχητικό, το «Walking Dead» δεν παύει να είναι μια αξιοπρόσεκτη σειρά: ένα αριστοτεχνικά κινηματογραφημένο σίριαλ που χρησιμοποιεί τη φόρμα του θρίλερ για να μιλήσει για βαθιά και ουσιαστικά πράγματα.

Ετσι, και σε αυτό το από αμφιλεγόμενο έως αφόρητο επεισόδιο, η σκηνή όπου ο πατέρας καλείται να σπάσει το χέρι του γιου του προκειμένου να επιβεβαιώσει την υποταγή του στον νέο «θεό» (δηλαδή τον σαδιστή Νίγκαν), εμπνευσμένη από την ιστορία του Αβραάμ και του Ισαάκ, αλλά και η σκηνή του «Μυστικού δείπνου», όπου γύρω από ένα μεγάλο, γεμάτο νοστιμιές και λουλούδια τραπέζι συναντώνται όλοι οι ήρωες, ζωντανοί και νεκροί, είχαν δύναμη και συγκίνηση. Μια συγκίνηση που, την ίδια βεβαίως στιγμή, ερχόταν να σμπαραλιάσει «η διψασμένη για αίμα Λουσίλ», πυροδοτώντας αντιδράσεις, και από τις ενώσεις γονέων που δραστηριοποιούνται στην Αμερική.

Εφηβοι εθισμένοι στη βία

Οι αντιδράσεις των ενώσεων γονέων είναι φυσιολογικές, τη στιγμή που τα στοιχεία (όσα προκύπτουν και από πρόσφατες μελέτες του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν) είναι ανησυχητικά: στις ΗΠΑ, ώσπου να φτάσεις στα 18 χρόνια σου, υπολογίζεται πως έχεις δει στην τηλεόραση περισσότερες από 16.000 δολοφονίες και 200.000 σκηνές βίας.

Στα καρτούν νέας κοπής έχουν μετρηθεί ακόμη και 20 εξαιρετικά βίαιες σκηνές ανά ώρα προβολής. Τα 2/3 όλων των τηλεοπτικών προγραμμάτων περιλαμβάνουν βία. Οι πιο πολλές εκπομπές ωραιοποιούν τη βία ή την επενδύουν με χιούμορ, παρουσιάζοντάς την με δελεαστικό τρόπο. Τρομακτικό ηχεί και το συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο οι έφηβοι που μεγάλωσαν παρακολουθώντας καθημερινά πολλή τηλεόραση έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να προβούν σε πράξεις βίας, σε σύγκριση με εκείνους που έβλεπαν λιγότερη.

Η ευθύνη των γονέων που καλούνται να επιλέξουν τι μπορεί να βλέπει το παιδί τους είναι δεδομένη. Μεγάλη, όμως, είναι και η ευθύνη των καναλιών που όλο και πιο εύκολα χάνουν το μέτρο, όπως συνέβη και με το «Walking Dead». Οι 17.030.000 θεατές που παρακολούθησαν το αιματοβαμμένο 1ο επεισόδιο του 7ου κύκλου μπορεί να «μεταφράζονται» ως η δεύτερη καλύτερη τηλεθέαση της σειράς (μετά τους 17.300.000 που είδαν το 1ο επεισόδιο του 5ου κύκλου) και μία από τις καλύτερες στην ιστορία της τηλεόρασης, όταν όμως μπαίνεις στα σπίτια των ανθρώπων όχι μόνο ψυχαγωγώντας τους αλλά και διαμορφώνοντας συμπεριφορές και συνειδήσεις, οφείλεις να είσαι ιδιαίτερα προσεκτικός. Εξάλλου, και στη μικρή οθόνη, δεν έχει σημασία μόνο τι λες αλλά πώς το λες. Αυτά ως τροφή για τη σκέψη μας, σε μια εποχή που η απόλυτη ωμότητα τείνει να γίνει καθημερινή συνήθεια.

To Top 10 της τηλεοπτικής βίας