Η ΧΑΠ είναι μια συχνή πάθηση που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί και χαρακτηρίζεται από χρόνια φλεγμονώδη απάντηση των αεραγωγών και των πνευμόνων σε βλαπτικά σωματίδια ή αέρια (κυρίως κάπνισμα) που οδηγεί σε απόφραξη των αεραγωγών. Η εξάπλωση του καπνίσματος δίνει στη νόσο τη μορφή σύγχρονης πανδημίας.
Η ΧΑΠ αποτελεί σήμερα την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, και την πέμπτη αιτία αναπηρίας. Στη ΧΑΠ οφείλεται το 5,6% των θανάτων παγκοσμίως, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 3.100.000 θανάτους ετησίως. Οι πάσχοντες ανέρχονται σήμερα στα 450-500.000.000 παγκοσμίως. To 50% των ασθενών με ΧΑΠ είναι ηλικίας κάτω των 65 ετών. Το 36% των ασθενών με ΧΑΠ αναφέρουν περιορισμό ικανότητας για εργασία ή αποχή από την εργασία.
Η ΧΑΠ αποτελεί σοβαρή αιτία νοσηρότητας και θνητότητας και στην Ελλάδα. Η επίπτωση της ΧΑΠ το 2004 έφτανε στο 8,4% στον γενικό πληθυσμό, ενώ νεότερα δεδομένα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας δείχνουν πως η επίπτωση αγγίζει πλέον το 10,6%. Οι άνδρες πάσχουν 2,5 φορές περισσότερο από τις γυναίκες. Ο αγροτικός πληθυσμός πάσχει από ΧΑΠ περισσότερο από ό,τι ο αστικός.
Παράγοντες κινδύνου
Η ΧΑΠ είναι το αποτέλεσμα της συνεχούς έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου για δεκαετίες. Συχνά, η επίπτωση της νόσου συνδέεται ευθέως με την επίπτωση της καπνιστικής συνήθειας, αν και σε πολλές χώρες η εξωτερική, επαγγελματική και εσωτερική μόλυνση του αέρα (το τελευταίο αποτελεί αποτέλεσμα της καύσης ξύλου ή άλλων υλικών βιομάζας) αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Tα συχνότερα συμπτώματα της νόσου είναι ο βήχας, η αυξημένη απόχρεμψη και η δύσπνοια στην κόπωση.
Η διάγνωση της ΧΑΠ πρέπει να θεωρείται πιθανή σε κάθε ασθενή που παρουσιάζει δύσπνοια, χρόνιο βήχα ή απόχρεμψη ή/και έκθεση σε παράγοντες κινδύνου της νόσου. Η απόφραξη της ροής του αέρα που παρουσιάζουν οι ασθενείς με ΧΑΠ καταγράφεται στη σπιρομέτρηση. Πρόκειται για μια απλή εξέταση στην οποία θα πρέπει να υποβάλλονται όλοι οι καπνιστές σε ηλικίες άνω των 40 ετών. Μια ιδιαίτερα δυσμενής παράμετρος της νόσου είναι οι παροξύνσεις, δηλαδή οι παροδικές ή θανατηφόρες καταστάσεις επιδείνωσης της νόσου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα καταγραφής των παροξύνσεων της ΧΑΠ της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, το 30% των ασθενών που νοσηλεύονται με παρόξυνση ΧΑΠ επανεισάγονται εντός τριμήνου ενώ το 7% που θα νοσηλευτεί με παρόξυνση θα πεθάνει εντός 90 ημερών από την εισαγωγή του.
Η ΧΑΠ βρίσκεται στην πρώτη πεντάδα των δαπανών για την Υγεία παγκοσμίως. Η νόσος εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε χρεοκοπία ακόμη και τα πιο εύρωστα και οργανωμένα συστήματα Υγείας. Στην Ευρώπη το ετήσιος κόστος για τη ΧΑΠ υπολογίζεται ότι αγγίζει τα 38,7 δισ. ευρώ και στις ΗΠΑ τα 24 δισ. δολάρια.
Σύγχρονη θεραπεία
Σε όλους τους ασθενείς με ΧΑΠ συνιστάται η αποφυγή των παραγόντων κινδύνου και ο εμβολιασμός έναντι της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου. Ωστόσο, καμία θεραπευτική παρέμβαση δεν έχει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα εάν ο ασθενής με ΧΑΠ δεν διακόψει το κάπνισμα.
Η πολιτεία θα πρέπει να επανδρώσει τις υγειονομικές μονάδες με ειδικούς γιατρούς, δηλαδή πνευμονολόγους, για να αντιμετωπιστεί αυτή η παγκόσμια επιδημία. Επίσης, θα πρέπει να καλέσει όλους τους αρμοδίους να βοηθήσουν στην ανάπτυξη προγραμμάτων μείωσης της καπνιστικής συνήθειας και κυρίως να εγγυηθεί την εφαρμογή του νόμου για τη διακοπή του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους.
Ο κ. Γιώργος Χειλάς είναι πνευμονολόγος, επικουρικός επιμελητής Πνευμονολογικής Μονάδας Α’ ΚΕΘ –ΕΚΠΑ, συντονιστής Ομάδας ΧΑΠ Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, ταμίας ΕΠΕ.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
