«Η φτώχεια σε αντιπαράθεση με τον τεράστιο πλούτο. Η μισαλλοδοξία. Η απόλυτη διαφθορά των ισχυρών. Και μια ιστορία βίας». Με αυτές τις προτάσεις ο ινδός σκηνοθέτης Ντιμπακάρ Μπανερτζί περιέγραψε συνοπτικά στο «Βήμα» τα κοινά σημεία που βρήκε ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Ινδία έχοντας δει την ταινία «Ζ» του Κώστα Γαβρά και έχοντας διαβάσει το ομότιτλο μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού.
«Η Ινδία των καιρών μας» συνέχισε ο Μπανερτζί «μοιράζεται πολλά κοινά με την Ελλάδα της δεκαετίας του 1960. Εύχομαι η Ελλάδα να έχει κάνει μερικά βήματα πιο πέρα, να βαδίζει σε πιο ειρηνικές εποχές. Γιατί η δική μου κοινωνία, η ινδική, ματώνει. Και το τέλος αυτής της κατάστασης δεν είναι καν ορατό στον ορίζοντα, ιδίως τώρα που στην Ινδία έχουμε γίνει πάρα πολύ πλούσιοι».
Ηταν τέτοια η εντύπωση που έκανε στον Ντ. Μπανερτζί η θεματολογία του «Ζ» (βιβλίου και ταινίας) που τελικά αποφάσισε να δώσει ο ίδιος μια… ινδική άποψη επάνω σε ένα εντελώς ελληνικό ζήτημα όπως η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Η ινδική ταινία «Shanghai» ολοκληρώθηκε πριν από περίπου τρία χρόνια και, παρά την επιθυμία του Bασίλη Βασιλικού να παιχτεί στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 2012, παρουσία του ιδίου, του Μπανερτζί αλλά και του Κώστα Γαβρά (που τότε θα παρουσίαζε στο ίδιο φεστιβάλ το «Κεφάλαιο»), εν τέλει οι διοργανωτές την απέρριψαν.
Καθυστερημένη πρεμιέρα
Τρία χρόνια αργότερα η πανελλήνια πρεμιέρα της «Shanghai» είναι επιτέλους γεγονός. Θα γίνει στο Dudu Loft το Σάββατο 25 Απριλίου και ώρα 20.00, μια προβολή που εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης κοινών αναφορών ανάμεσα σε δύο από τους αρχαιότερους ζωντανούς πολιτισμούς στον κόσμο, τον ελληνικό και τον ινδικό. Στόχος της εκδήλωσης είναι η απαρχή ενός διαπολιτισμικού διαλόγου μέσα από ένα φεστιβάλ χρωμάτων, εικόνων, γεύσεων, χορού και μουσικής.
«Λάτρεψα την αντιπαραβολή των φτωχών αβοήθητων ανθρώπων με τους διάσημους, χαρισματικούς πολιτικούς με φόντο τη μισαλλοδοξία και την εκμετάλλευση» μας είπε ο Ντιμπακάρ Μπανερτζί που είδε το «Ζ» του Γαβρά για πρώτη φορά όταν ήταν μόλις ένας «14χρονος junkie του σινεμά». Ο Γαβράς ήταν μία από τις μεγάλες κινηματογραφικές αγάπες του Μπανερτζί και το «Ζ» έμεινε στο μυαλό του. Ηθελε να κάνει κάτι ο ίδιος και συζητώντας την ιδέα του με τη σεναριογράφο Ούρμι Τζουβεκάρ (πολιτική ακτιβίστρια με πείρα στον κινηματογράφο και στο θέατρο τη δεκαετία του 1980) εκείνη ήταν που του έδωσε να διαβάσει το μυθιστόρημα του Βασιλικού.
Τότε ήταν που ο Μπανερτζί κατάλαβε ότι δεν θα έπρεπε να παραμείνει μόνο στο θρίλερ της ιστορίας αλλά να φτιάξει «κάτι βαθύτερο». Στη συνέχεια ήρθε σε επαφή με τον Β. Βασιλικό και ζήτησε τα δικαιώματα του βιβλίου για την ινδική διασκευή του (το όνομα του Βασίλη Βασιλικού αναφέρεται στους τίτλους της ταινίας, ενώ ο ίδιος έμεινε πολύ ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, όπως μας είχε πει την εποχή που αγωνιζόταν για την προβολή της στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης). Ενα άλλο εξίσου ενδιαφέρον στοιχείο σχετικό με τη δημιουργία της «Shanghai» είναι ότι ο διευθυντής φωτογραφίας της είναι Ελληνας: ο Νίκος Ανδριτσάκης.
«Οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι»
Στο «Ζ» ένας γιατρός – πολιτικός ακτιβιστής παρασύρεται από τρίκυκλο στον προαύλιο χώρο της προγραμματισμένης ομιλίας του και ένας αδέκαστος και επίμονος εισαγγελέας αναλαμβάνει να ξετυλίξει το νήμα ενός εμφανούς σχεδίου δολοφονίας. Με άλλα λόγια, η ιστορία της πολιτικής δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη τον Μάιο του 1963 και οι προσπάθειες του εισαγγελέα Χρήστου Σαρτζετάκη να αποκαλύψει τους φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς του θανάτου του. Ο σκελετός της ιστορίας της «Shanghai» παραμένει πάνω-κάτω ο ίδιος, μεταφερμένος ωστόσο σε μια φανταστική πόλη της σύγχρονης Ινδίας. «Προσθέσαμε νέα στοιχεία, αλλά πέρα από αυτό νομίζω ότι οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι» είπε ο ινδός σκηνοθέτης. «Τα κίνητρα παραμένουν τα ίδια. Αυτό που σίγουρα δεν έχει αλλάξει είναι το γεγονός ότι οι πλουτοκράτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους φτωχούς για να βγάλουν το φίδι από την τρύπα, χωρίς καν οι φτωχοί να αντιλαμβάνονται ότι έτσι πληγώνουν τα δικά τους συμφέροντα. Είναι σχεδόν απίστευτο το πόσο οι φτωχοί της Θεσσαλονίκης του ’60 συμπεριφέρονται σαν τους φτωχούς της σημερινής Ινδίας».
Η «Shanghai» παρουσιάστηκε στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ινδίας το 2012 αποσπώντας ως επί το πλείστον θετικές κριτικές. Προς το παρόν δεν έχει βρει διανομή στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τους διοργανωτές της εκδήλωσης στο Dudu Loft, την ταινία θα προλογίσουν ο πνευματικός δημιουργός του έργου, ο Βασίλης Βασιλικός, αλλά και συντελεστές της κινηματογραφικής παραγωγής. Αυτό σίγουρα προσθέτει ενδιαφέρον στο όλο εγχείρημα μετατρέποντάς το σε μικρό «γεγονός», κάτι που θα μπορούσε να είχε γίνει και στο εθνικό φεστιβάλ μας. Επίσης, μετά την προβολή η ινδική ατμόσφαιρα θα συνεχιστεί με χορό, φαγητό και μουσική ώστε να ολοκληρωθεί αυτή η ανίχνευση της ινδικής κουλτούρας που σίγουρα δεν παρουσιάζεται συχνά με αυτόν τον τρόπο στην Ελλάδα.
Dudu Loft: Κολωνού 12-14, Μεταξουργείο
Eίσοδος ελεύθερη.
Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας!
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
