Μενασέν Νόι: To ισραηλινό σινεμά τώρα αναπνέει

Για τρίτη χρονιά εφέτος η πρεσβεία του Ισραήλ στην Αθήνα, σε συνεργασία με το Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, διοργανώνει ένα μεγάλο αφιέρωμα στον ισραηλινό κινηματογράφο. Με εφετινό τίτλο «Εύθραυστο: Οικογένειες», η 3η εβδομάδα ισραηλινού κινηματογράφου (που άρχισε την τετάρτη 10 και θα τελειώσει Τρίτη 16/12) περιλαμβάνει εννέα βραβευμένες ταινίες παραγωγής 2011-2014.

«Το Ισραήλ έχει αλλάξει σημαντικά μέσα στα τελευταία 20 χρόνια» είπε στο «Βήμα» ο ηθοποιός Μενασέν Νόι ο οποίος επισκέφθηκε την Αθήνα στο πλαίσιο της εβδομάδας καθότι εμφανίζεται στην ταινία «Gett» του προγράμματος. «Η συντηρητική, κλειστή κοινωνία που ήμασταν ως τη δεκαετία του 1990 “άνοιξε”, όχι μόνον σε εμάς τους ίδιους αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό άγγιξε και τον πολιτισμό μας». Βεβαίως, αυτές οι τεράστιες αλλαγές που γίνονταν ραγδαία προκάλεσαν χάος στη χώρα η οποία σήμερα έχει κάνει «μια δραματική στροφή προς την Ακρα Δεξιά».

Ο Νόι όμως επισημαίνει την τρομερή πολιτισμική ανάπτυξη στον ισραηλινό κινηματογράφο. Και είναι αλήθεια. Τα διεθνή φεστιβάλ δείχνουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον για τις ισραηλινές ταινίες και υπάρχει επίσης η οικονομική υποστήριξη της Ευρώπης αφού πολλές χώρες συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές συμπαραγωγές. «Ο κινηματογράφος, όπως και καθετί, είναι πολιτική» είπε ο Νόι. «Πρέπει να παλεύεις διαρκώς για να καταφέρεις κάτι».

Μεγάλες αλλαγές προέκυψαν και στη θεματολογία των ταινιών. «Από το 1948 ως τη δεκαετία του 1990 η σιωνιστική ατμόσφαιρα επιβαλλόταν στις τέχνες. Σήμερα, τα πράγματα γίνονται με μεγαλύτερη ελευθερία. Υπάρχουν περισσότερες φωνές».

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που η εβδομάδα ισραηλινού κινηματογράφου έχει γενικό τίτλο «Εύθραυστο: Οικογένειες». Πολλές ταινίες καταπιάνονται με οικογενειακά ζητήματα που τα παλαιότερα χρόνια ήταν θέμα ταμπού στο Ισραήλ. Η ταινία «Gett: Η δίκη της Βίβιαν Αμσαλέμ», για παράδειγμα, στην οποία παίζει ο Νόι, θίγει το θέμα του διαζυγίου. Στο Ισραήλ δεν ισχύουν ο πολιτικός γάμος και το πολιτικό διαζύγιο. Μόνο οι ραβίνοι μπορούν να τελέσουν έναν γάμο ή να ορίσουν τη διάλυσή του και η διάλυση είναι δυνατή μόνο με πλήρη συγκατάθεση του συζύγου. Τι θα συμβεί όμως αν μια γυναίκα που έχει κάνει αίτηση διαζυγίου εδώ και τρία χρόνια δεν βρίσκει σύμφωνο τον σύζυγό της; Πώς θα αγωνιστεί για την ελευθερία της;

Το νέο πρόσωπο του ισραηλινού κινηματογράφου επιδιώκει οι οικογενειακές ιστορίες του να λειτουργούν σαν ένα παράθυρο στις ζωές των ανθρώπων, ένα καλειδοσκόπιο της ισραηλινής κοινωνίας. Δεν είναι μόνον οι περιορισμοί της θρησκείας στο «Gett» αλλά και η ήσυχη Ιερουσαλήμ της δεκαετίας του 1960 («Εύθραυστες ισορροπίες»), το σημερινό πολύβουο Τελ Αβίβ («Ολα διαλύονται», «Αντίκες Φίντελμαν») όπως και οι δυσκολίες της εφηβείας («Κατακλυσμός»). Κάθε οικογενειακή ιστορία παρουσιάζει στο θεατή όχι μόνο θραύσματα της καθημερινής ζωής στο Ισραήλ, αλλά και πανανθρώπινες, γλυκόπικρες καταστάσεις που δημιουργούνται μέσα στις οικογένειες.

Το πρόγραμμα προβολών