Τα ποτά που συνδυάζουν αναψυκτικά με μικρή ποσότητα αλκοόλ κάνουν θραύση στις εφηβικές ηλικίες. Αγόρια και κορίτσια στα πολύ ευαίσθητα εφηβικά χρόνια προμηθεύονται άνετα και καταναλώνουν ανάλογα παρασκευάσματα σε καφετέριες και αναψυκτήρια σε όλη τη χώρα, πολλές φορές με τη συγκατάθεση των γονιών τους.
Οπως εξηγούν οι ειδικοί, πρόκειται για ένα φαινόμενο με ανησυχητικές διαστάσεις, αφού τα ποτά αυτά γίνονται πολύ συχνά προπομποί στη χρήση και στην κατάχρηση όχι μόνο αλκοόλ αλλά και άλλων ουσιών.
«Δυστυχώς τα ποτά αυτά την τελευταία πενταετία έχουν γίνει μόδα και μέρος του lifestyle των παιδιών της εφηβικής κυρίως ηλικίας. Χρόνο με τον χρόνο διαπιστώνει κανείς ότι όλο και πιο νεαρά αγόρια και κορίτσια στα χρόνια της εφηβείας, εκεί που παλιότερα σε ένα αναψυκτήριο ή σε ένα καφέ έπαιρναν κάποιο αναψυκτικό, τώρα παραγγέλνουν ανάλογα παρασκευάσματα» αναφέρει χαρακτηριστικά η παιδοψυχολόγος κυρία Αλεξάνδρα Καππάτου. Μόδα που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ
Τα ποτά αυτά έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ΄90 στις ΗΠΑ και η μεγάλη επιτυχία τους τα έκανε σύντομα σχεδόν παγκόσμιο φαινόμενο. Συνήθως αποτελούν συνδυασμούς αλκοολούχων ποτών όπως βότκα, τζιν και ρούμι με αναψυκτικά και χυμούς φρούτων. Η περιεκτικότητά τους σε αλκοόλ κυμαίνεται από 4% ως 7% και πωλούνται από τα περίπτερα και τα σουπερμάρκετ ως τα μπαρ. Τα προτιμούν κυρίως οι νέοι και μάλιστα στις πιο μικρές ηλικίες, οι οποίοι με αυτόν τον τρόπο νιώθουν κι αυτοί ενήλικοι. Επίσης, όπως εξηγεί η κυρία Καππάτου, τα ποτά αυτά αυξάνουν τη ζωντάνια και βελτιώνουν τη διάθεση των εφήβων, με αποτέλεσμα να γίνονται ακόμη πιο ελκυστικά για τα νέα παιδιά.
«Πολλές φορές είναι ένα μέσο ανταγωνισμού και συναγωνισμού ανάμεσα σε παιδιά αυτής της ηλικίας για το ποιος έχει τη μεγαλύτερη αντοχή και μου έχει τύχει να συναντήσω παιδιά που έχουν καταναλώσει ακόμη και πέντε-έξι τέτοιου είδους ποτά» επισημαίνει η κυρία Καππάτου και εξηγεί ότι οι νέοι «με αυτόν τον λανθασμένο τρόπο προσπαθούν να αυξήσουν τη ζωντάνια τους και την αντοχή τους, να φανούν καλύτεροι στα μάτια των συνομηλίκων τους έχοντας σκοπό πολλές φορές να κερδίσουν το ενδιαφέρον μιας κοπέλας».
Μία από τις βασικές παραμέτρους του προβλήματος είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς και τις έρευνες, ο ρόλος των γονιών, οι οποίοι βασικά εμφανίζεται να έχουν άγνοια για τις καταναλωτικές συνήθειες των παιδιών τους και δεν γνωρίζουν τους κινδύνους που πιθανόν κρύβουν αυτά τα παρασκευάσματα. Επίσης πολύ συχνά τα παιδιά καταναλώνουν τα ποτά αυτά με την έγκριση των γονιών τους επειδή αυτοί δεν είναι σωστά ενημερωμένοι για το περιεχόμενο αυτών των ποτών.
«Δυστυχώς οι γονείς δεν έχουν την ενημέρωση που χρειάζεται και έτσι πολύ εύκολα και οι ίδιοι μπαίνουν στη διαδικασία να επιτρέψουν στα παιδιά τους την κατανάλωση αυτών των ποτών» αναφέρει η κυρία Καππάτου και προσθέτει ότι «έτσι τα παιδιά μπαίνουν σε μια διαδικασία συνήθειας, γεγονός που θεωρώ μια πολύ αρνητική προσλαμβάνουσα, καθώς τα ποτά αυτά γίνονται προπομπός στη χρήση, ακόμη και στην κατάχρηση αλκοόλ και διαφόρων άλλων ουσιών».
Μία ακόμη παράμετρος που προβληματίζει τους ειδικούς είναι και το πόσο εύκολα διαθέσιμα είναι τα ποτά αυτά στους εφήβους, οι οποίοι μπορούν να τα προμηθευτούν χωρίς κανέναν έλεγχο από διάφορα σημεία πώλησης. «Θεωρώ πολύ αρνητικό ότι τα ποτά αυτά είναι τόσο εύκολα διαθέσιμα στα παιδιά. Δεν υπάρχει δυστυχώς κανένας έλεγχος. Νομίζω ότι η πολιτεία θα έπρεπε να ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο αν θέλουμε να μιλήσουμε για μια σωστή κοινωνική πολιτική πρόληψης κατά των εξαρτήσεων από οποιαδήποτε ουσία θα μπορούσε να μας προκαλέσει εθισμό» αναφέρει η κυρία Καππάτου.
Πάντως, ανεξάρτητα από τη θέσπιση και τον όποιο βαθμό εφαρμογής διοικητικών μέτρων για τον περιορισμό της πρόσβασης των νέων στο αλκοόλ, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το γονεϊκό ταμείο έχει τεράστια ευθύνη στο πρόβλημα κατανάλωσης αλκοόλ από τους νέους.
Το Ινστιτούτο Καταναλωτών επισημαίνει ότι το, συνήθως μεγάλο, χαρτζιλίκι των παιδιών- εκτός από παράγων κακής διαιτητικής συμπεριφοράς- αποτελεί καταστροφικό παράγοντα σε ό,τι αφορά την κατανάλωση αλκοολούχων αναψυκτικών ή και σκληρού αλκοόλ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία έρευνας του ΙΝΚΑ, η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών αρχίζει, οριακά, τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια από την ηλικιακή ομάδα των 7-9 ετών, γίνεται ανησυχητική στην ηλικιακή ομάδα των 10-12 ετών και κορυφώνεται στις ηλικιακές ομάδες 13-15 ετών και 16-18 ετών.
Κανένας έλεγχος από την πολιτεία
Το 11% από το χαρτζιλίκι τους οι νέοι ως 12 ετών το διαθέτουν για την αγορά τσιγάρων και αλκοολούχων αναψυκτικών, ενώ στις ηλικίες 13-15 ετών το αντίστοιχο ποσοστό ανεβαίνει στο 32% και στις ηλικίες 16-18 ετών το ποσοστό αυτό φθάνει στο 47%.
Με την πολιτεία να μην ασκεί κανενός είδους έλεγχο στη διάθεση αλκοολούχων ποτών και αναψυκτικών σε νέους και εφήβους και τη «δικτατορία του lifestyle» να οδηγεί όλο και περισσότερους νέους στην κατανάλωση αυτών των ποτών, το σκληρό έργο της σωστής ενημέρωσης και αποτροπής από παρόμοιες συνήθειες το αναλαμβάνουν σχεδόν αποκλειστικά οι γονείς.
«Οι γονείς όσον αφορά τα παιδιά της εφηβείας είναι λίγο αργά για να κάνουν και πολλά πράγματα. Στα παιδιά της προεφηβείας, όμως, τα οποία τώρα μπαίνουν στη διαδικασία να θελήσουν να δοκιμάσουν πράγματα που έχουν πιει οι συμμαθητές ή οι φίλοι, εκεί θα είναι πολύ σημαντικό ο γονιός, αφού προηγουμένως έχει ενημερωθεί για το τι περιέχει το κάθε ποτό, να ενημερώσει με τη σειρά του το παιδί του και παράλληλα να του προσφέρει κάποιες εναλλακτικές λύσεις» καταλήγει η κυρία Καππάτου.
