Οι διαδηλώσεις του προηγούμενου δεκαημέρου στο κέντρο της Σόφιας αποκάλυψαν την πολιτική κρίση της Βουλγαρίας σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα μετά από μια μακρά εσωτερική κρίση κατόρθωσε να συμφωνήσει σε έναν νέο υποψήφιο πρωθυπουργό και έναν κατάλογο υπουργήσιμων που θα τους υποστηρίξει όλη η κοινοβουλευτική ομάδα του αλλά τώρα τίθεται εν αμφιβόλω η δυνατότητά του να κυβερνήσει. Οι σοσιαλιστές διατηρούν την με πέντε ψήφους απόλυτη πλειοψηφία τους στη Βουλή, αλλά η κοινή γνώμη γίνεται ολοένα και πιο επιφυλακτική. Η αντιπολίτευση υπόσχεται ότι θα οργανώνει συνέχεια διαδηλώσεις και απεργίες ώσπου να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές και ο απερχόμενος πρόεδρος κ. Ζέλεφ αρνείται να δώσει την εντολή.
Η πολιτική κατάσταση στη Βουλγαρία είναι και θα παραμείνει ρευστή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο νέος πρόεδρος κ. Στογιάνοφ, ο οποίος υποστηρίχθηκε από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, έκανε σαφείς τις προθέσεις του: δεν προτίθεται να εγκρίνει την απόφαση για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης από το Σοσιαλιστικό κόμμα αν δεν υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις των σοσιαλιστών ότι θα συμφωνήσουν με την αντιπολίτευση σε ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και θα προχωρήσουν στην προκήρυξη πρόωρων γενικών εκλογών χωρίς καθυστέρηση. Μια τέτοια απαίτηση μοιάζει υπερβολική, αλλά οι σοσιαλιστές την έχουν αποδεχθεί επί της αρχής και τώρα συζητούν τους όρους και τις προϋποθέσεις.
Οι πολιτικοί όλων των κομμάτων μοιάζουν, αυτή τη στιγμή, τρομαγμένοι από την οξύτητα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Βουλγαρία: η οικονομία καταρρέει και το βιοτικό επίπεδο της πλειοψηφίας των κατοίκων πέφτει κατακόρυφα. Είναι χαρακτηριστικό: η τιμή του ψωμιού αυξήθηκε 11 φορές τον τελευταίο χρόνο ενώ αναμένεται ότι θα διπλασιαστεί και πάλι τις επόμενες ημέρες. Ο αριθμός των ζητιάνων έχει πολλαπλασιαστεί ενώ στο κέντρο της Σόφιας υπάρχουν εκατοντάδες άνθρωποι που αναζητούν το ημερήσιο γεύμα τους στους κάδους με τα σκουπίδια.
Η προσοχή όλων είναι στραμμένη τώρα προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) και τους όρους που θέτει για τη χορήγηση νέων δανείων, τα οποία θα αξιοποιηθούν για την αναδιάρθρωση της οικονομίας. Η κοινή γνώμη όμως είναι καχύποπτη ως προς τον τρόπο διαχείρισης των κονδυλίων που εισρέουν από τους διεθνείς οργανισμούς καθώς έχει, ως τώρα, δυσάρεστη εμπειρία από τις δημόσιες καταγγελίες για σκάνδαλα. Τα ηγετικά πολιτικά πρόσωπα έχουν εμπλακεί σε έναν πόλεμο όλων εναντίον όλων που στο τέλος του δεν μπορεί να έχει έκβαση άλλη εκτός από την καταστροφή των περισσοτέρων.
Τα δύο κόμματα που διεκδικούν την εξουσία είναι βαθύτατα διηρημένα. Οι σχέσεις των αντιμαχόμενων ομάδων του Σοσιαλιστικού κόμματος έχουν φθάσει σε σημείο ακραίας εχθρότητας, τόσο ώστε ο στοιχειώδης έστω συντονισμός τους είναι εξαιρετικά προβληματικός. Οι κκ. Βίντενοφ, Πίρινσκι, Ντόμπρεφ κ.ά. έχουν τέτοια εχθρότητα ο ένας για τον άλλον ώστε είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν διατηρούν τη δυνατότητα να κυβερνήσουν. Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό της Ενωσης Δημοκρατικών Δυνάμεων οι ανταγωνισμοί είναι ανάλογα έντονοι. Οι αλληλοϋπονομεύσεις των στελεχών ήταν αυτές που οδήγησαν, προ τριετίας, στην κατάρρευση της κυβέρνησης του τότε αρχηγού της κ. Ντιμιτρόφ. Οι έριδες στην Ενωση Δημοκρατικών Δυνάμεων κατευνάστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες καθώς οι μαζικές διαδηλώσεις στο κέντρο της Σόφιας τούς έδωσαν την ελπίδα ότι μπορούν να επιστρέψουν στην κυβέρνηση. Εν τούτοις, ο σχηματισμός κυβέρνησης θα είναι μια εξαιρετικά επώδυνη διαδικασία για την ΕΔΕ αν βέβαια κερδίσει τις εκλογές.
Η αστάθεια του πολιτικού συστήματος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον ανταγωνισμό των ομίλων συμφερόντων που έχουν δημιουργηθεί πίσω από τις κρατικές βιομηχανίες και επιχειρήσεις. Το Σοσιαλιστικό κόμμα δεν κατόρθωσε να αναδιοργανώσει την οικονομία, αν και στην προεκλογική του πλατφόρμα προβλεπόταν μια σειρά ειδικών μέτρων, τα περισσότερα από τα οποία ουδέποτε εφαρμόστηκαν. Το σημαντικότερο είναι ότι η κυβέρνηση του κ. Βίντενοφ δεν κατόρθωσε να προωθήσει την ιδιωτικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων και το Σοσιαλιστικό κόμμα ενεπλάκη γρήγορα σε καταστάσεις που επέτρεψαν στους αντιπάλους του να το καταγγείλουν για σκάνδαλα.
Ταυτόχρονα, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, που ιδρύθηκαν την ίδια περίοδο, ανέλαβαν τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής των κρατικών βιομηχανιών αποσπώντας τεράστια κέρδη αφού αγόραζαν πολύ φθηνά και πουλούσαν πολύ ακριβά. Η κυβέρνηση στη συνέχεια επιδοτούσε, από τον κρατικό προϋπολογισμό, τις διαρκώς πιο ελλειμματικές κρατικές επιχειρήσεις με αποτέλεσμα να αυξάνονται συνέχεια τα δικά της ελλείμματα.
Το «παιχνίδι» αυτό παρήγαγε διαρκώς οξύτερες αντιθέσεις ανάμεσα στους ομίλους συμφερόντων καθώς διαμορφώνονταν προσδοκίες για τεράστια κέρδη. Επιπλέον το Σοσιαλιστικό κόμμα έκανε ορισμένες κινήσεις στην αγροτική οικονομία που ερμηνεύθηκαν ως απόπειρα για επαναφορά της «συλλογικής ιδιοκτησίας», με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν νέες εντάσεις μεταξύ των αγροτών και να δημιουργηθούν προβλήματα στην τροφοδοσία των πόλεων.
Η συνολική κατάσταση απογοήτευσε γρήγορα τους οπαδούς του Σοσιαλιστικού κόμματος, ιδιαίτερα εκείνους που επλήγησαν πρώτοι από την επιδείνωση της οικονομίας. Οι συνταξιούχοι και οι δημόσιοι υπάλληλοι που αποτέλεσαν τον πυρήνα της εκλογικής βάσης του κ. Βίντενοφ τον εγκατέλειψαν και στράφηκαν σε άλλες κατευθύνσεις. Πολύ σύντομα άλλωστε αποδείχθηκε ότι οι υποσχέσεις των σοσιαλιστών ότι θα εξασφαλίσουν «σταθερή εργασία, σταθερό εισόδημα και σταθερό νόμισμα» ήταν αδύνατο να εφαρμοστούν καθώς το εξωτερικό χρέος ήταν τόσο μεγάλο που άφηνε ελάχιστα περιθώρια.
Η έκβαση της πολιτικής κρίσης στη Βουλγαρία θα επηρεάσει καθοριστικά τις σχέσεις της με το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία αλλά και τη θέση της στα Βαλκάνια. Οι ξένοι πρεσβευτές στη Σόφια, ιδιαίτερα ο αμερικανός και ο ρώσος, είχαν σειρά επαφών με τις ηγεσίες όλων των κομμάτων, προέβησαν μάλιστα και σε δηλώσεις και περιέγραψαν ποια θα είναι η σωστή (κατά την άποψή τους) συμπεριφορά των βουλγάρων πολιτικών. Ούτως ή άλλως αμφότερες, η Ουάσιγκτον και η Μόσχα, έχουν μεγάλα συμφέροντα στην περιοχή, γεωστρατηγικά και οικονομικά, οπότε δεν μπορούν να επιτρέψουν την επέκταση της αστάθειας. Το χρονικό των αλλαγών
* 10 Νοεμβρίου 1989: πτώση της κομμουνιστικής δικτατορίας. Το Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα απαλλάσσει των καθηκόντων του τον Τοντόρ Ζίφκοφ, που κυβερνούσε από το 1954. Τον διαδέχεται ο υπουργός Εξωτερικών (από το 1971) Πετάρ Μλαντένοφ.
* 8 Φεβρουαρίου 1990: σχηματισμός κομμουνιστικής κυβέρνησης. Ο Αντρέι Λουκάνοφ αναλαμβάνει πρωθυπουργός και οι μεταρρυθμιστές εγκαταλείπουν το Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα, που την άνοιξη αλλάζει όνομα και γίνεται Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΒΣΚ).
* 17 Ιουνίου 1990: το ΒΣΚ κερδίζει απόλυτη πλειοψηφία στις κοινοβουλευτικές εκλογές.
* 1 Αυγούστου 1990: ο Ζέλιου Ζέλεφ, αρχηγός της Ενωσης Δημοκρατικών Δυνάμεων (ΕΔΔ), εκλέγεται πρόεδρος της Δημοκρατίας.
* 29 Νοεμβρίου 1990: κύμα διαμαρτυριών. Ξεσπούν ταραχές και απεργίες που αναγκάζουν τον πρωθυπουργό Αντρέι Λουκάνοφ να παραιτηθεί. Τον διαδέχεται ο Ντμίτρι Ποπόφ, πολιτικώς «ουδέτερος».
* 22 Φεβρουαρίου 1991: θέσπιση του νόμου για τις ιδιωτικοποιήσεις και την αναδιανομή των κολεκτιβοποιημένων αγροτικών εκτάσεων. Τον Ιούλιο το κοινοβούλιο ψηφίζει το νέο Σύνταγμα και καθιερώνει την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών.
* 13 Οκτωβρίου 1991: ήττα των κομμουνιστών στις βουλευτικές εκλογές. Η ΕΔΔ εκλέγεται πρώτο κόμμα. Ο πρόεδρός της, Φιλίπ Ντιμιτρόφ, σχηματίζει κυβέρνηση μειοψηφίας που για πρώτη φορά από το 1944 δεν περιλαμβάνει ούτε έναν κομμουνιστή.
* 19 Ιανουαρίου 1992: ο Ζέλιου Ζέλεφ επανεκλέγεται πρόεδρος της Δημοκρατίας με ποσοστό 52,88%.
* 18 Δεκεμβρίου 1994: επιστροφή των πρώην κομμουνιστών στην εξουσία. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα κερδίζει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών στο κοινοβούλιο. Κερδίζει και τις δημοτικές εκλογές λίγους μήνες αργότερα.
* 3 Νοεμβρίου 1996: προεδρικές εκλογές. Ο Πέταρ Στογιάνοφ, που εκπροσωπεί τη μετριοπαθή Δεξιά, κερδίζει τον σοσιαλιστή Ιβάν Μαραζόφ με ποσοστό 60%. Στις 22 Ιανουαρίου 1997 θα διαδεχτεί επισήμως τον Ζέλιου Ζέλεφ.
* 21 Δεκεμβρίου 1996: παραίτηση του πρωθυπουργού Ιάν Βίντενοφ που είχε αναλάβει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο 1995. Εγκαταλείπει και την προεδρία του ΒΣΚ. Αστάθεια επικρατεί έκτοτε στη χώρα.
