Μπορεί κανένας εφέτος να διαφωνήσει με τις διαπιστώσεις που κάνει η διοίκηση της Τράπεζας της Ελλάδος για την πορεία της οικονομίας μας κατά το 1996; Μάλλον όχι. Μπορεί κανένας εφέτος να διαφωνήσει με τις υποδείξεις που κάνει προς πάσα κατεύθυνση για το τι δέον γενέσθαι από εδώ και πέρα ώστε η πρόοδος να συνεχισθεί και να επιταχυνθεί; Και πάλι μάλλον όχι, γιατί εφέτος παρά ποτέ άλλοτε η κεντρική τράπεζα εξειδικεύει τις πηγές των προβλημάτων και με πρωτόγνωρη παρρησία και ευθύτητα οριοθετεί τη φύση των αναπόδραστων λύσεων. Τότε γιατί παράγοντες της αγοράς συνεχίζουν να βάζουν θέματα αξιοπιστίας στη συμπεριφορά της ίδιας της κεντρικής τράπεζας; Η άποψή μου είναι ότι αυτό συμβαίνει γιατί σε αρκετά θέματα τα οποία εμπίπτουν στη δική της σφαίρα αρμοδιότητας και ευθύνης εξακολουθεί να το παίζει Πόντιος Πιλάτος. Ας δούμε πόσο εύλογη είναι με αναφορά σε μερικά απλά παραδείγματα.
(1) Προκειμένου να συγκρατηθεί το κόστος ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος η έκθεση συνιστά να υιοθετηθούν οι πολιτικές της αποκρατικοποίησης δημόσιων επιχειρήσεων και της ιδιωτικοποίησης υπό κρατικό έλεγχο τραπεζών (σελ. 69). Αλλά η ίδια η κεντρική τράπεζα λειτουργεί περιφερειακά αρκετό αριθμό υποκαταστημάτων των οποίων ο ρόλος έχει εκλείψει προ πολλού. Μήπως στην επόμενη ετήσια έκθεση η διοίκηση της Τράπεζας μπορεί να πληροφορήσει τους πολίτες τι ακριβώς κάνουν αυτά τα υποκαταστήματα, πόσους υπαλλήλους απασχολούν, ποια είναι η παραγωγικότητά τους και τι προτίθεται να κάνει;
(2) Εδώ και αρκετές δεκαετίες στην Τράπεζα λειτουργούν πλήρως επανδρωμένα συστήματα μελετών, στατιστικής ανάλυσης και τεκμηρίωσης κλπ. Παλαιότερα η παραγωγή που έβγαινε από τα τμήματα αυτά υπό μορφή μονογραφιών, επιστημονικών άρθρων, στατιστικών δελτίων κλπ. ήταν ποσοτικά εκπληκτική, ποιοτικά επαρκέστατη και χρονολογικά πάντα επίκαιρη. Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια, με πιο πολυάριθμο προσωπικό και περισσότερα μέσα, η δραστηριότητα αυτών των τμημάτων έχει περιέλθει σε στασιμότητα και εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων σε επαγγελματική ανυποληψία. Μήπως με κάποια ανακοίνωσή της μπορεί η Τράπεζα να πληροφορήσει τους ενδιαφερομένους γιατί αυτή η υστέρηση;
(3) Η έκθεση προτρέπει τις τράπεζες να συγκρατήσουν τις αμοιβές του προσωπικού τους έτσι ώστε το επίπεδό τους ως ποσοστό στα έσοδά τους να κατέλθει στο μέσο ευρωπαϊκό (σελ. 58). Μήπως η Τράπεζα μπορεί να συμπληρώσει την αναφορά που περιέχεται στην ανάλυση των δαπανών της (Παράρτημα, σελ. ΧΙΧ) με κάποια εξήγηση γιατί π.χ. οι εισφορές στα Ταμεία Συντάξεων και Περίθαλψης των υπαλλήλων της αυξήθηκαν το 1996 κατά 19%;
Περιττεύει να τονίσω ότι, αν υπήρχε χώρος και διάθεση να είμαι εξαντλητικός, ο πιο πάνω κατάλογος θα μπορούσε να είναι μακρός και να περιλαμβάνει επίσης σοβαρότερα θέματα σχετικά με τα όρια του ρυθμιστικού ρόλου της κεντρικής τράπεζας. Αλλά τα αναφερθέντα είναι αρκετά πιστεύω για να δικαιολογήσουν τον τίτλο που επέλεξα.
Ο κ. Γεώργιος Κ. Μπήτρος είναι καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
