Ωραία πιάτα με διακόσμηση φωτεινή, χρώματα που ακολουθούν μια μυστική ροή και αλληλουχία, τραπέζι δρύινο, χαρίεν στη στιβαρότητά του, καρέκλες με παρελθόν, που ίσως διατηρούν κάτι από τη φόρμα των σωμάτων που φιλοξένησαν… Και το κρασί, οπωσδήποτε Clos Vougeot 1991 (έχουν και οι μικρές χρονιές τη γοητεία τους) ή Beaune – Clos des Mouches 1990 (για τη μαγεία της βελούδινης δύναμης), δίπλα στον κόκορα ελευθέρας βοσκής, που μαγειρεύτηκε με χυλοπίτες. Ή Cabernet από τις πλαγιές του Ολύμπου για το αρνάκι με δενδρολίβανο… Τα ποτήρια κομψά, πολύτιμα όχι τόσο για το υλικό όσο για την ικανότητά τους να ανακαλούν μνήμες προσώπων αγαπημένων. Καθόλου ομοιόμορφα, αλλά με τη χάρη της διαφορετικότητας και την εμφανή διάθεση ανατροπής της καθεστηκυίας οινικής τάξεως… Και οι φίλοι έτοιμοι να μοιρασθούν τις αναζητήσεις και ανησυχίες γαστρονομικές ή φιλοσοφικές του οικοδεσπότη…
Το «σκηνικό» ενός δείπνου, όπως αναπλάθεται τμηματικά (χάρη σε ένα μηχανισμό που ενεργοποιείται σχεδόν αυτόματα, όταν ένα κείμενο με γοητεύσει) μετά την πρώτη ανάγνωση του καινούργιου βιβλίου του κυρίου Δημήτρη Ποταμιάνου «Στον Κήπο», που φέρει τον απολύτως επεξηγηματικό υπότιτλο «Δοκιμές υλικού πολιτισμού» και κυκλοφόρησε πρόσφατα στις εκδόσεις Καστανιώτη.
Εν μέρει μη γνωρίζοντας την τέχνη της βιβλιοπαρουσίασης και εν μέρει με την πεποίθηση ότι… «όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος», αφήνω τον συγγραφέα να μας ξεναγήσει στον Κήπο του.
«Από τον Αντιφώντα και τον Επίκουρο στην εύφορη σχολή και την ευφορική διδασκαλία του οποίου παραπέμπει ευθέως ο τίτλος του βιβλίου ως τις μέρες μας. Ενδιαμέσως, ιστορικές αναδιφήσεις και αναφορές στη διαδικαστική πορεία του δυτικού πολιτισμού. Η έμφαση ωστόσο παραμένει στις μέρες μας.
Το παρόν εγχειρίδιο φιλοδοξεί, πράγματι, να σχολιάσει αποσπασματικά μια σύγχρονη οικουμενική αισθητική και ηθική τάξη πραγμάτων, η οποία συνεπάγεται φυσικά νέους τρόπους “καλής συμπεριφοράς” και αποτελεσματικής επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους. Ηθική είναι η νέα αυτή τάξη, επειδή ακριβώς είναι ως επί το πλείστον καλόγουστη κι επειδή στηρίζεται στη φροντίδα για πραγματικά αποτελέσματα χωρίς μεγαλοϊδεατισμούς ή, ακριβέστερα, ιδεοπληξίες. Είναι ήδη, ή θα γίνει γρήγορα, φανερό στον αναγνώστη πως το ανά χείρας βιβλίο διάκειται ευμενώς προς το σύγχρονο ευδαιμονισμό, ή, τουλάχιστον, δεν ξεκινά με αρνητική προκατάληψη απέναντί του. Οι καταναλωτικές μας πρακτικές, οι ιδιωτικές φροντίδες, η προσήλωσή μας στις μόδες και στα λογής λογής “μαζικά” αναγνώσματα, θεάματα κι ακροάματα, η εκ των πραγμάτων αρμονικότερη πλέον συμβίωσή μας με την ευρηματική τεχνολογία αλλά και με τη διαφήμιση, την τηλεόραση και τόσα άλλα φίλτρα της πραγματικής ή εικονικής ζωής, η κατάφαση εντέλει, στο χιούμορ και στην ανέμελη διάθεση, μέσα στο πλαίσιο πάντα της κοσμιότητας, δεν αντιμετωπίζονται σαν “μάστιγες της σύγχρονης κοινωνίας”, αλλά αντιθέτως ως θεμιτά εφαλτήρια για την κατάκτηση της ευτυχίας, ανάλογα με το προσωπικό ύφος και το ρυθμό του καθενός από μας.
Το βιβλίο αυτό θα έχει δικαιωθεί, αν συμφωνήσει ο αναγνώστης πάλι ότι μέσα από τα σκόρπια κείμενα περί γαστρονομίας, οικολογίας, επικοινωνίας, καταναλωτικής δραστηριότητας και καλότροπης συμπεριφοράς αναδεικνύεται, εντέλει, μια ενιαία και ενάρετη στάση και πρόταση ζωής.
Στο πρώτο κιόλας μέρος φροντίζουμε να περιφράξουμε το χώρο μας. Η απολαυστική ζωή δεν μπορεί να είναι ξέφραγο αμπέλι και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ισχύσει το “μπάτε, σκύλοι, αλέστε κι αλεστικά μη δώστε”. Στο δεύτερο μέρος μιλάμε για τα πράγματα και θάματα που συμβαίνουν γύρω μας στους κατεξοχήν δημοκρατικούς καιρούς μας. Μας ενδιαφέρει κυρίως εδώ να δείξουμε ότι, πέρα από τις οποιεσδήποτε δυσκολίες ή και τα “παρατράγουδα” που συνόδευσαν το εγχείρημα, στον αιώνα μας άρχισε επιτέλους να γίνεται, προς όφελος βέβαια των “πολλών”, η επιβεβλημένη ανακατανομή της απολαυστικής εμπειρίας και του δικαιώματος στη γνώση. Ναι, αξιωθήκαμε τελικά να χαιρόμαστε, πρωτίστως, την ιδιωτική μας ζωή, μπορεί όμως αυτό να γίνει χωρίς να συνεννοούμαστε και να συνάπτουμε προνοητικά συμβατικές σχέσεις με τους άλλους; Στο ερώτημα απαντούν τα κείμενα του τρίτου μέρους, στο οποίο η ηθική εξισώνεται με την καλότροπη συμπεριφορά. Ενας ή πολλοί; Μαζί ή χώρια; Με ή χωρίς κεντρικό έλεγχο; Τα διλήμματα ίσως λύνονται αν εμπιστευθούμε τη συνεξελικτική διαδικασία που καταργεί τα παιχνίδια μηδενικού αθροίσματος. Ας είμαστε όμως μετριοπαθείς. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό θέμα, που ενδεικτικά μόνο το προσεγγίζουμε και μόλις καταφέρνουμε να το ψηλαφίσουμε στην τέταρτη και τελευταία πρασιά Ενικός / Πληθυντικός του περιβολιού μας. Υπάρχει κι ένα συμπληρωματικό μοτίβο εδώ: φυσικά και έχει πλέον εδραιωθεί η οικουμενική προοπτική, τείνουν να καταργηθούν οι φυλετικές, εθνικές, κοινωνικές διακρίσεις και κινούμαστε με όλο και περισσότερη ευχέρεια έξω από τα χωρικά μας ύδατα, έχουμε όμως πάντα πολλά να κερδίσουμε την ψυχή μας εντέλει από τις στενές φιλικές σχέσεις».
Στον κήπο λοιπόν! Εναν κήπο απλό, με σάλβια και άλλα μυριστικά, στο κέντρο της πόλης, στο κέντρο της ζωής, που προετοιμάζει και ασκεί το πνεύμα στην ευτυχία των καθημερινών πραγμάτων, στη μαγεία των χειροπιαστών συγκινήσεων, χωρίς τύψεις και παλαιοηθικολογικές αναστολές. Παρά το πολυσύχναστο του χώρου παρακαλούμε φυλάξτε μια μικρή θέση και για μας!
