ΜΕΤΑ την υποτίμηση της δραχμής τα επιτόκια ακολουθούν πτωτική πορεία και οι εμπορικές τράπεζες ξεκίνησαν έναν νέο κύκλο μείωσης των επιτοκίων. Και αυτή τη φορά όμως, όπως άλλωστε έχει συμβεί και στο παρελθόν, τα επιτόκια καταθέσεων αποκλιμακώνονται με ταχύτερους ρυθμούς από τα επιτόκια χορηγήσεων και η διαφορά ανάμεσά τους, που βρίσκεται ήδη σε υψηλά επίπεδα, μεγαλώνει ακόμη περισσότερο. Ενώ το προηγούμενο καλοκαίρι, όταν το επιτόκιο ταμιευτηρίου βρισκόταν στο 9%, στα επίπεδα δηλαδή όπου διαμορφώνεται και σήμερα, το βασικό επιτόκιο χορηγήσεων των εμπορικών τραπεζών κυμαινόταν περί το 14,5%, σήμερα το αντίστοιχο επιτόκιο βρίσκεται στο 16%. Την ίδια εποχή τα επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών ήταν μια μονάδα χαμηλότερα από αυτά που ισχύουν σήμερα. Ετσι, ενώ το χρήμα παραμένει ακριβό, οι αποδόσεις των καταθέσεων γίνονται ακόμη πιο χαμηλές.
Παρά την υποχώρηση των πιέσεων στη δραχμή, την υψηλή ρευστότητα που υπάρχει και το ευνοϊκό κλίμα που επικρατεί στην αγορά χρήματος, οι προβλέψεις για την πορεία των επιτοκίων είναι αντιφατικές. Σύμφωνα με το πιο αισιόδοξο σενάριο τα επιτόκια θα κινηθούν ελαφρώς προς τα κάτω ή θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα τους επόμενους μήνες και θα ακολουθήσει η σταδιακή τους αποκλιμάκωση κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Για να επαληθευθεί το σενάριο αυτό, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, θα πρέπει να προχωρήσουν ουσιαστικά οι διαρθρωτικές αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση και να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός. Αν όμως κάτι τέτοιο δεν συμβεί ή οι αγορές δεν πεισθούν ότι προχωρούν με ικανοποιητικούς ρυθμούς οι διαρθρωτικές αλλαγές, τότε θεωρείται πολύ πιθανόν τα επιτόκια να κινηθούν ανοδικά.
Πάντως μετά την υποτίμηση τα επιτόκια υποχώρησαν και η πτώση τους θα ήταν μεγαλύτερη, αν δεν υπήρχαν οι παρεμβάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος στην αγορά χρήματος. Η κεντρική τράπεζα θέλοντας να αποφύγει μια ραγδαία πτώση των επιτοκίων, η οποία όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη θα μπορούσε ενδεχομένως να προκαλέσει έναν νέο κύκλο πιέσεων στη δραχμή, αντλεί ρευστότητα από την αγορά χρήματος με υψηλά επιτόκια. Την περασμένη Πέμπτη η Τράπεζα της Ελλάδος άντλησε 1 τρισ. δρχ. για 13 ημέρες προσφέροντας επιτόκιο 15,5%. «Με τη ρευστότητα που υπάρχει σήμερα» λένε στελέχη της αγοράς «τα επιτόκια θα έπρεπε να βρίσκονταν σε χαμηλότερα επίπεδα».
Πτωτικά κινήθηκαν τα επιτόκια των ετήσιων εντόκων γραμματίων, καθώς κατά τη δημοπρασία της προηγούμενης εβδομάδας μειώθηκαν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες. Συγκεκριμένα, το μέσο σταθμικό επιτόκιο που προέκυψε από τη δημοπρασία διαμορφώθηκε σε 10,9% έναντι 12,9% που ήταν στην προηγούμενη έκδοση. Χαρακτηριστικό της δημοπρασίας αυτής ήταν το σχετικά μεγάλο ενδιαφέρον που υπήρξε καθώς κατατέθηκαν προσφορές ύψους 378 δισ. δρχ., τη στιγμή που το ύψος της έκδοσης ήταν 100 δισ. δραχμών. Ακόμη μεγαλύτερο ήταν το ενδιαφέρον για τους δεκαετείς τίτλους με σταθερό επιτόκιο 8,6% για τους οποίους κατατέθηκαν προσφορές ύψους 558 δισ. δρχ., ενώ το ύψος της έκδοσης ήταν 150 δισ. δραχμές. Η μεγάλη αυτή ζήτηση «έβγαλε» μέσο σταθμικό επιτόκιο 7,9%.
Οι τράπεζες πάντως έκαναν μια προσπάθεια για μείωση των επιτοκίων. Και πάλι οι μειώσεις αυτές είναι μεγαλύτερες στα επιτόκια καταθέσεων από ό,τι στα χορηγήσεων.
* Η Εμπορική Τράπεζα, για παράδειγμα, μείωσε τα επιτόκια όλων των καταθετικών λογαριασμών της κατά 0,75 της μονάδας, ενώ μείωσε κατά 0,25 της μονάδας μόνο το βασικό επιτόκιο χρηματοδοτήσεων και διατήρησε αμετάβλητα τα υπόλοιπα επιτόκια χορηγήσεων.
* Η Alpha Τράπεζα Πίστεως με δύο συνεχείς μειώσεις τις προηγούμενες δύο εβδομάδες «έριξε» το επιτόκιο του λογαριασμού Alpha 400 από 10% σε 8,75% και του λογαριασμού Alpha 410 από 10,5% σε 9,75%. Ανάλογες ήταν και οι μειώσεις στα επιτόκια των υπόλοιπων καταθετικών λογαριασμών της τράπεζας. Το ίδιο χρονικό διάστημα η τράπεζα μείωσε κατά 0,75 της μονάδας το ελάχιστο δανειστικό της επιτόκιο, από 17% σε 16,25%, ενώ μείωσε από 0,50 της μονάδας ως 1 μονάδα τα υπόλοιπα επιτόκια χορηγήσεων.
Η πτώση πάντως των επιτοκίων δεν έχει αγγίξει ακόμη τα καταναλωτικά δάνεια και τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών, τα οποία παραμένουν στο σύνολό τους σε επίπεδα πάνω από 20%.
* Εκτός από τη Eurobank, η οποία μείωσε κατά μισή μονάδα στο 22% το επιτόκιο του καταναλωτικού δανείου της «Ανοικτό Δάνειο» και κατά μία μονάδα τα επιτόκια των δανείων της για αγορά αυτοκινήτου, οι υπόλοιπες τράπεζες τα διατήρησαν αμετάβλητα.
Πάντως στην κατηγορία αυτή των δανείων υπάρχουν στην αγορά και ορισμένες «ευκαιρίες». Για παράδειγμα, τώρα που πλησιάζουν οι γιορτές του Πάσχα οι τράπεζες προσφέρουν καταναλωτικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο. Σε αυτές που προσφέρουν τέτοιου είδους δάνεια, όπως π.χ. η Εθνική και η Ιονική, προστέθηκε και η Γενική, η οποία προσφέρει ως τις 24 Απριλίου προσωπικό δάνειο από 500.000 δρχ. ως 1 εκατ. δρχ. με επιτόκιο 17,8%. Σε σχετικά χαμηλά επίπεδα παραμένει και το επιτόκιο καταναλωτικών δανείων της Citibank, το οποίο ανέρχεται σε 17%.
Στα στεγαστικά δάνεια όμως τα επιτόκια έχουν επιστρέψει στα προ της κρίσεως επίπεδα. Σε αυτή την κατηγορία δανείων η αποκλιμάκωση ήταν ταχεία, κυρίως ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι τα δάνεια αυτά θεωρούνται δάνεια χαμηλού ρίσκου και μειωμένου κόστους και ως εκ τούτου οι τράπεζες με χαμηλά επιτόκια προσπαθούν να προσελκύσουν πελάτες, αλλά σημαντικό ρόλο έπαιξε και το γεγονός ότι η Κτηματική Τράπεζα, η μεγαλύτερη τράπεζα στον χώρο, διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια χορηγήσεων και καταθέσεων σε όλη τη διάρκεια της κρίσεως. Ετσι σήμερα μπορεί κανείς να δανειστεί με σταθερό επιτόκιο για 3 χρόνια, που διαμορφώνεται περί το 11%, ή με ελαφρώς χαμηλότερο για μεγαλύτερη περίοδο.
Εκτός βέβαια των δραχμικών δανείων, όσοι ενδιαφέρονται να δανειστούν, ιδιαίτερα για αγορά κατοικίας, δεν θα πρέπει να αγνοούν και τα δάνεια σε συνάλλαγμα τα οποία, όπως λένε τραπεζικά στελέχη, «μετά την υποτίμηση γίνονται πιο ελκυστικά αφού το συναλλαγματικό ρίσκο τους έχει μειωθεί». Πάντως όσοι επιλέξουν δάνειο σε συνάλλαγμα θα πρέπει να είναι σε θέση να απορροφήσουν τις όποιες αλλαγές στη δόση που πληρώνουν από μια πιθανή αρνητική μεταβολή της ισοτιμίας της δραχμής. Πάντως η αποπληρωμή δανείων σε νομίσματα με χαμηλό επιτόκιο (γεν, ελβετικό φράγκο) εξακολουθεί μετά την υποτίμηση να γίνεται με χαμηλότερο κόστος από το αντίστοιχο δραχμικό δάνειο.
