«Το θέατρο είναι σαν το ποδόσφαιρο» Ο 33χρονος σκηνοθέτης ετοιμάζει δύο καινούργια έργα και επαναλαμβάνει μια περυσινή επιτυχία του
Τα τελευταία χρόνια σκηνοθετεί σταθερά παιδικό θέατρο και παραστάσεις για ενηλίκους. Από τη μια είναι η αθωότητα των παιδιών και από την άλλη οι πρόσφατες και πολυσυζητημένες σκηνές τού «Shopping and fucking». Ο 33χρονος σκηνοθέτης Θωμάς Μοσχόπουλος δείχνει να διαθέτει «διπλή προσωπικότητα»:
«Αισθάνομαι λίγο σαν τον δόκτορα Τζέκιλ και τον μίστερ Χάιντ. Δεν νομίζω όμως ότι ο συνδυασμός αυτός είναι σπάνιος. Αλλωστε και το ερωτικό στοιχείο δεν περιέχει ποσοστά αθωότητας; Εμείς είναι που το έχουμε ενοχοποιήσει. Η δική μου διάθεση πάντως απέναντι στο θέατρο που διαθέτει ερωτικές σκηνές είναι εξίσου αθώα με τη διάθεσή μου απέναντι στο παιδικό θέατρο. Και σίγουρα ο χαρακτηρισμός ερωτικό ή προκλητικό δεν με καλύπτει. Δεν κυνηγάω έργα που έχουν αυτό το στοιχείο, συνειδητά τουλάχιστον. Προσπαθώ να βρίσκω έργα που να με αφορούν. Αν βρίσκομαι σε μια φάση της ζωής μου που τα ερωτικά μου με απασχολούν περισσότερο από άλλα φιλοσοφικά ζητήματα, μπορεί… Από την άλλη, το παιδικό θέατρο είναι μια πηγή προσωπικής αναζήτησης. Μου δίνει τη δυνατότητα να ψαχθώ με μεγαλύτερη άνεση και με μεγαλύτερη αφέλεια. Εκεί είσαι πράγματι αθώος και εσύ και το κοινό, οπότε υπάρχει το παιχνίδι της αθωότητας. Ισως γιατί μανιωδώς αναζητώ τη χαμένη μου αθωότητα».
Αυτές τις ημέρες μοιράζει κυριολεκτικά την ημέρα του στα δύο. Το πρωί κάνει πρόβες για τη «Μικρή Πόρτα» με το έργο του Τζιάνι Ροντάρι «Μια ιστορία με ιστορίες», το οποίο μετέφρασαν και διασκεύασαν μαζί με την Ξένια Καλογεροπούλου. Στη συνέχεια πηγαίνει στο «Αμόρε». Εκεί ετοιμάζεται για την εφετεινή πρεμιέρα του με την πικρή βρετανική κωμωδία «Τόσο κοντά» του Πάτρικ Μάρμπερ («Closer») ενώ φρεσκάρει με τον θίασο και την παράσταση του «Shopping and fucking» του Μαρκ Ρέιβενχιλ που θα επαναληφθεί. Το «Τόσο κοντά» αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα της τελευταίας δεκαετίας το οποίο έχει τιμηθεί στη Βρετανία (και με το Βραβείο Ολίβιε) ενώ παίχθηκε δύο συνεχείς σεζόν στο Εθνικό Θέατρο της Βρετανίας, μεταφέρθηκε στο West End του Λονδίνου και για τη συνέχεια υπάρχουν το Μόναχο, το Οσλο, το Σίδνεϊ και το Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης. Και στα δύο έργα του «Αμόρε» έχει κάνει και τη μετάφραση.
Πώς νιώθει ένας σκηνοθέτης ανάμεσα σε τρία έργα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους; «Θα μου ήταν αδύνατον να κάνω όμοια πράγματα» απαντά. «Θα ένιωθα σαν να χωρίζομαι σε κομμάτια. Οσο για το ότι το ένα από τα τρία είναι παιδικό, δεν αισθάνομαι να μου δημιουργεί καμία διαφορά. Οπως και να το κάνουμε, πρόκειται για θέατρο. Είχα και εξακολουθώ να έχω την τύχη να εκφράζω αυτό που θέλω. Είτε είναι παιδικό είτε για ενηλίκους, η διαδικασία και ο τρόπος να τα πλησιάσεις είναι κοινά. Το αντικείμενο είναι λίγο διαφορετικό. Πάντως, με την ίδια αίσθηση ευθύνης και διάθεσης παιχνιδιού αντιμετωπίζονται και τα τρία έργα. Η ίδια η δουλειά σού υπαγορεύει τι είναι σοβαρό και τι όχι».
Ο Θωμάς Μοσχόπουλος πιστεύει ότι κάθε θεατή, μεγάλο ή μικρό, πρέπει να τον πάρεις από το χέρι και να τον οδηγήσεις. «Δεν πρέπει να τον αφήσεις να καταλάβει… ό,τι κατάλαβε» εξηγεί. «Πρέπει να δώσεις έναυσμα για παρακάτω». Μήπως όμως η πρόκληση και η διάθεση να σοκάρεις διευκολύνει; «Αν ξεκινάς με την πρόθεση να σοκάρεις, δεν θα τα καταφέρεις. Βασικός στόχος είναι να μυήσεις τον θεατή σου στη γλώσσα στην οποία θα μιλήσεις». Παράλληλα ενδιαφέρεται να φτιάξει αυτό το ομαδικό που κάνει το θέατρο να λειτουργεί. «Είναι η μόνη λύση» τονίζει. «Ζούμε στην εποχή των ομάδων, όχι των πρωταγωνιστών με το Εγώ, με έψιλον κεφαλαίο. Το θέατρο μοιάζει με το ποδόσφαιρο. Αν δεν πάρεις καλή πάσα, δεν θα βάλεις γκολ».
Πέρυσι στον Εξώστη του «Αμόρε» το «Shopping and fucking» γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Οι φήμες, που επαληθεύονταν, περί σκηνών που διαθέτουν στοιχεία «πορνό» αποτέλεσαν πόλο έλξης. «Δεν αρκούσε όμως μόνον αυτό για να συντηρήσει μια παράσταση. Απλώς ήταν μια δουλειά διαφορετική από τις άλλες και αυτό νομίζω ότι λειτούργησε. Μαζί με τα παιδιά του θιάσου έπρεπε να συμφωνήσουμε γι’ αυτό που θέλαμε να φανεί. Χρειαζόταν ένα πολύ ισχυρό δέσιμο. Τελικά τα δύσκολα φαινομενικά πράγματα βγήκαν εύκολα. Οσο για το πρόστυχο ή το αθώο, αυτό είναι κάτι που δεν υπαγορεύεται από το έργο αλλά από εσένα. Εσύ μπορείς να δώσει με πρόστυχο τρόπο ακόμη και μια σκηνή με έναν άνθρωπο να τρώει το φαγητό του». Οι αυτοσχεδιασμοί, η ελευθερία των ηθοποιών, οδήγησαν στο αποτέλεσμα που φάνηκε επί σκηνής. «Για μένα όμως», συνεχίζει ο ίδιος, «το έργο θέλει να προκαλέσει και να ταρακουνήσει. Και ο συγγραφέας σε προετοιμάζει γι’ αυτό ήδη από τον τίτλο. Δεν είναι ερωτικό έργο. Είναι ένα έργο για έναν πολιτισμό που καταρρέει. Και αυτό είναι ξεκάθαρο. Και αυτό είναι που σοκάρει. Γιατί αναγνωρίζουμε την ίδια τη ζωή μας. Και αν κάποιοι θέλουν να με ταυτίσουν με αυτό το έργο δεν με πειράζει. Αισθάνομαι τόσο καλά γι’ αυτή τη δουλειά. Ωστόσο δεν πρόκειται να κυνηγήσω δρόμους παράλληλους με αυτό το έργο».
Με το «Τόσο κοντά» ο Θωμάς Μοσχόπουλος θα κάνει τη δεύτερη πρεμιέρα του για εφέτος. «Αν και είναι επίσης ένα σύγχρονο βρετανικό θέατρο, είναι εντελώς αντίθετο από το “Shopping”. Είναι μινιμαλιστικό, ψυχρό στην επιφάνειά του, στατικό, σχεδόν φορμαλιστικό στον ρεαλισμό του. Επιλέγει σχέσεις συγκρατημένων ανθρώπων. Με το “Τόσο κοντά” συνεχίζω στο ίδιο πεδίο: το σύγχρονο βρετανικό θέατρο, ένας προηγμένος ρεαλισμός». Και η επιτυχία που φέρει από το εξωτερικό πόσο μπορεί να τον δεσμεύει; «Δεν είναι το μόνο. Πολλά έργα φέρουν την επιτυχία μιας παράστασης του εξωτερικού. Αυτό όμως δεν με αγχώνει. Το μεγαλύτερο άγχος μου είναι να δω πώς θα λειτουργήσει το έργο στο ελληνικό κοινό. Είναι ένα έργο που καταπιάνεται με το πρόβλημα των σχέσεων την τελευταία δεκαετία». Πρόκειται για ένα έργο σκληρό, όχι γιατί συμβαίνουν επί σκηνής σκληρά πράγματα αλλά γιατί βιώνονται με μια φαινομενική αταραξία από τους ήρωες. Ολοι παριστάνουν σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Το έργο μοιάζει σχεδόν με κωμωδία αλλά βρετανική κωμωδία, πιρκή. «Ολοι έχουμε περάσει από αυτές τις καταστάσεις, όλοι κρύβουμε σήμερα τις ευαισθησίες μας, τον συναισθηματισμό μας. Σήμερα επικρατεί το “μη δείξεις αδύναμος, δείξε ατάραχος, σίγουρος, με αυτοπεποίθηση”. Αυτό είναι το μότο των ηρώων. Πιστεύω ότι το “Τόσο κοντά” λειτουργεί όπως λειτουργούσε κάποτε το “Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;”. Θα το χαρακτήριζα επιλεκτικά ρεαλιστικό, με αυστηρή δόμηση». Τέσσερα πρόσωπα, μία φωτογράφος, ένας δημοσιογράφος, ένας γιατρός και μια κοπέλα, αποτελούν τους ήρωες. «Σε πρώτο πλάνο είναι οι σχέσεις τους αλλά στη συνέχεια διαγράφεται ο κόσμος τους. Οι στιγμές δεν κορυφώνονται. Συζητούν περισσότερο για τα πράγματα που έχουν ζήσει. Υπάρχει μια απόσταση από τις ζωές τους. Βάζουν το χιούμορ ως ασπίδα. Ηδη ο τίτλος δίνει την αίσθηση ασφυξίας. Ανάμεσα στους ήρωες λέγονται πράγματα πολύ σκληρά και δεν ακολουθεί η κάθαρση» καταλήγει.
Ο άλλος εαυτός του Θωμά Μοσχόπουλου είναι η ενασχόλησή του με το παιδικό θέατρο που ξεκίνησε με τη συνεργασία του με την Ξένια Καλογεροπούλου. Γράφουν έργα μαζί, διασκευάζουν μαζί, εκείνος σκηνοθετεί. Ολα για τη «Μικρή Πόρτα» έχουν και μια συνεργασία στην «Πόρτα» στο ενεργητικό τους. Από τη θέση του σκηνοθέτη που ετοιμάζει παραστάσεις για παιδιά νιώθει άραγε ότι συμβάλλει, με τον τρόπο του, στη δημιουργία του θεατή του μέλλοντος; «Θα μου άρεσε να συμβεί και είναι πολύ ωραίο αν ισχύει γιατί σε κάνει και αισθάνεσαι και λίγο χρήσιμος. Απλώς δεν μπορώ να το λαμβάνω υπόψη σε τέτοιο βαθμό γιατί θα με τρόμαζε. Κάνω αυτό που νομίζω και αυτό που είναι σωστό για μένα. Ο παιδευτικός χαρακτήρας υπάρχει στο θέατρο ανεξάρτητα από ηλικίες. Το θέατρο είναι ένα από τα τελευταία πράγματα που συμβαίνουν μπροστά σου και δεν μεταδίδονται ούτε προβάλλονται. Αυτό το ζωντανό που συμβαίνει παραμένει μοναδικό. Είναι τόσο σημαντικό να βλέπεις τα παιδιά να συμμετέχουν. Παίρνω χαρά όταν βλέπω ότι κάνω τα παιδιά να χαίρονται». Το εφετεινό έργο της «Μικρής Πόρτας» «Μια ιστορία με ιστορίες» είναι ένα εντελώς τρελό παιχνίδι μύησης ενός παιδιού στη ζωή. Οι ήρωες προέρχονται από την κομέντια ντελ’ άρτε αλλά είναι παιδιά. «Ο ίδιος ο συγγραφέας σε αφήνει ελεύθερο να σκηνοθετήσεις αφού το ίδιο το έργο προέκυψε μέσα από θεατρικά παιχνίδια με παιδιά» συμπληρώνει ο Θωμάς Μοσχόπουλος ήδη μαζί με την Ξένια Καλογεροπούλου γράφουν το καινούργιο έργο τους για παιδιά που θα είναι βασισμένο σε ελληνικό παραδοσιακό παραμύθι της εποχής του Μεσαίωνα.
Το έργο του Μαρκ Ρέιβενχιλ «Shopping and fucking», που παρουσιάζεται για δεύτερη χρονιά, κάνει πρεμιέρα στον Εξώστη του «Αμόρε» την Τρίτη (9 μ.μ). Το «Τόσο κοντά» του Πάτρικ Μάρμπερ ανεβαίνει σε πανελλήνια πρώτη την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου στην Κεντρική Σκηνή του «Αμόρε» (9 μ.μ.). Η «Μικρή Πόρτα» με το έργο του Τζιάνι Ροντάρι «Μια ιστορία με ιστορίες» θα κάνει πρεμιέρα τον Νοέμβριο. Και τα τρία τα σκηνοθετεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος.
