Για να υπολογισθεί ο φόρος, λαμβάνεται υπόψη η συνολική αξία που έχουν τα ακίνητα, καθώς και τα εμπράγματα σε αυτά δικαιώματα, κατά την 1η Ιανουαρίου του έτους της φορολογίας. Ο προσδιορισμός της αξίας γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 3 του α.ν. 1521/1950 «περί φόρου μεταβιβάσεως ακινήτων» και των άρθρων 41 και 41Α του ν. 1249/1982 όπως ισχύουν.
Συνεπώς, για τα ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές στις οποίες εφαρμόζεται το σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους (άρθρο 41 ν. 1249/82) θα υποβάλονται εις διπλούν μαζί με τη δήλωση ΦΜΑΠ και τα αντίστοιχα φύλλα υπολογισμού (1 ως και 5 και έντυπα Κ4 ως και Κ9), βάσει των οποίων προκύπτει η αντικειμενική αξία αυτών.
Για τα ακίνητα που βρίσκονται στις περιοχές όπου εφαρμόζεται το μεικτό σύστημα του άρθρου 41α του ν. 1249/82 (με αντικειμενικά κριτήρια), το οποίο προστέθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 2386/96, η αξία των κτισμάτων υπολογίζεται με βάση τα ειδικά έντυπα (Κ1 ως και Κ9) τα οποία υποβάλλονται εις διπλούν, ενώ η αξία του οικοπέδου υπολογίζεται με βάση τα συγκριτικά στοιχεία.
Για γήπεδα (αγροτεμάχια – οικόπεδα) χωρίς κτίσματα που βρίσκονται σε περιοχές στις οποίες δεν ισχύει το αντικειμενικό σύστημα ή το μεικτό σύστημα προσδιορισμού της αξίας τους, ο προσδιορισμός αυτός γίνεται με βάση την αγοραία αξία, όπως αυτή διαμορφώνεται με τα συγκριτικά στοιχεία.
Αν η επικαρπία έχει διαχωρισθεί από την κυριότητα, ο προσδιορισμός της αξίας της γίνεται σύμφωνα με όσα ισχύουν στη φορολογία κληρονομιών, δωρεών και προικών (άρθρο 15 ν.δ. 118/1973).
Ετσι προκειμένου:
* Περί ισόβιας ή αορίστου χρόνου επικαρπίας, η αξία της υπολογίζεται σε ποσοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας, ανάλογα με την ηλικία του επικαρπωτή.
* Περί επικαρπίας ορισμένου χρόνου, η αξία της υπολογίζεται σε τόσα εικοστά της αξίας της πλήρους κυριότητας όσα τα χρόνια που θα διαρκέσει η επικαρπία. Σε καμία όμως περίπτωση η αξία της επικαρπίας του ορισμένου χρόνου δεν μπορεί να υπερβεί τα 8/10 της αξίας της πλήρους κυριότητας.
Η αξία της ψιλής κυριότητας βρίσκεται αν από την αξία της πλήρους κυριότητας αφαιρέσουμε την αξία της επικαρπίας, όπως την προσδιορίσαμε πιο πάνω.
Φορολογικά με επικαρπία εξομοιώνεται η οίκηση και κάθε άλλη δουλεία, η οποία παρέχει εξουσία χρήσης στο ακίνητο.
