Επειδή όλος ο θόρυβος για την επίσκεψη του προέδρου Κλίντον έγινε με επιχείρημα τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, είναι ενδιαφέρον να σημειωθούν ορισμένα πρόσφατα στοιχεία.
Το πρώτο αφορά τον προσωρινό απολογισμό των σφαγών στο Κόσοβο και προέρχεται από την (ελβετίδα) εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης για τη Γιουγκοσλαβία κυρία Κάρλα ντελ Πόντε: Αστυνομικοί, δικαστικοί και ιατροδικαστές από 14 χώρες που μετέχουν στις έρευνες για ομαδικές εκτελέσεις κοσοβάρων Αλβανών από Σέρβους εξέτασαν ως τώρα 195 από τους 529 ομαδικούς ως επί το πλείστον τάφους που έχουν επισημανθεί και βρήκαν 2.108 πτώματα. Εχει διατυπωθεί συχνά η άποψη ότι ο συνολικός αριθμός των θυμάτων είναι της τάξης των δέκα χιλιάδων. Οι δηλώσεις της κυρίας Ντελ Πόντε, που αφορούν το ένα τρίτο των τάφων, φαίνεται να επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή.
Οι ερευνητές δεν ελέγχουν επιπόλαια τους τάφους. Αναζητούν όλα τα στοιχεία που επιτρέπουν την αναγνώριση των πτωμάτων, τη διαπίστωση των αιτίων του θανάτου τους και ενδεχομένως την ταυτότητα εκείνων που τους σκότωσαν. Δεν είναι πολιτικά στελέχη αλλά «τεχνοκράτες» της έρευνας. Αυτό εξηγεί τον αργό ρυθμό των μακάβριων εργασιών τους που θα συνεχισθούν για μεγάλο ακόμα χρονικό διάστημα. Τα τελικά τους συμπεράσματα θα είναι καθοριστικά για τις εργασίες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Οι πληροφορίες αυτές, πολύ πρόσφατες, δημοσιεύτηκαν μεν στην Ελλάδα αλλά μάλλον διακριτικά. Η επικρατούσα άποψη είναι ότι οι Σέρβοι δεν σκότωσαν Κοσοβάρους. Οτι δεν σημειώθηκε «γενοκτονία» στο Κόσοβο πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η αλήθεια είναι ότι ελάχιστοι από αυτούς που κατακρίνουν τη σερβική ηγεσία μίλησαν για «γενοκτονία». Μίλησαν για μαζικές σφαγές που έγιναν για να υπάρξει εθνοκάθαρση. Δηλαδή έξοδος ανεπιθύμητου πληθυσμού που δεν μπορούσε να αντέξει τον φόβο των σφαγών, τις συστηματικές σε βάρος του διακρίσεις, τις γενικές απαγορεύσεις εργασίας, παιδείας και συμμετοχής στα κοινά.
Η απόπειρα εθνοκάθαρσης είναι γεγονός. Αναγκάστηκαν να φύγουν από το Κόσοβο εκατοντάδες χιλιάδες Αλβανοί που επέστρεψαν μόνο μετά την αποχώρηση των σερβικών δυνάμεων. Είναι πιθανό ορισμένοι από αυτούς να έφυγαν λόγω των νατοϊκών βομβαρδισμών. Οι περισσότεροι όμως έφυγαν διότι τους έδιωξαν οι Σέρβοι. Αν δεν είχαν ηττηθεί οι Σέρβοι, ένα εκατομμύριο αλβανοί Κοσοβάροι θα ζούσαν πάντα σε στρατόπεδα προσφύγων στις γειτονικές χώρες. Οταν επέστρεψαν βρήκαν, οι περισσότεροι, τα σπίτια τους καμένα. Ορισμένα από τις νατοϊκές βόμβες. Τα περισσότερα από τους Σέρβους. Την ίδια τύχη είχαν και πολλά τζαμιά τους.
Δεύτερο στοιχείο: Δύο ημέρες μετά από τις ανακοινώσεις της κυρίας Κάρλας ντελ Πόντε, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Κόφι Αναν ζήτησε δραματικά συγγνώμη για το γεγονός ότι ο ΟΗΕ είχε αποτύχει, τον Ιούλιο του 1995, να υπερασπίσει ως όφειλε την «προστατευόμενη ζώνη» της βοσνιακής πόλης Σρεμπρένιτσα. Δεν ήθελαν οι «μεγάλοι» αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Με αποτέλεσμα οι Σέρβοι του στρατηγού Μλάντιτς να σφάξουν περίπου 8.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά της μουσουλμανικής κοινότητας. Βρέθηκαν τάφοι με 2.500 πτώματα σφαγμένων, αναζητούνται οι άλλοι που είναι «αγνοούμενοι». Οπως στην Κύπρο. Οπως οι Τούρκοι ήθελαν τη Βόρεια Κύπρο τουρκική, έτσι και οι Σέρβοι ήθελαν το μεγαλύτερο κομμάτι της Βοσνίας σερβικό. Δεν ήταν οι μόνοι που έσφαξαν. Ηταν όμως αυτοί που κυρίως έσφαξαν.
Στο Κόσοβο η εθνοκάθαρση συνεχίζεται σε βάρος των σέρβων Κοσοβάρων: η ευθύνη της Δύσης είναι να την εμποδίσει και να προωθήσει τη συμφιλίωση. Ας δεχτούμε ότι είναι δύσκολη όταν προηγήθηκαν τόσα. Και ας δεχτούμε ότι τα περί «φονιάδων των λαών» Αμερικανών και Ευρωπαίων είναι τουλάχιστον υπερβολικά.
