Ο νοτιοαφρικανός πολιτικός Πάουλους Κρούγκερ γεννήθηκε στην περιοχή Κράντοκ της τότε αγγλικής Αποικίας του Ακρωτηρίου από γονείς αγρότες ολλανδικής καταγωγής, δηλαδή Μπόερς. Δεν έμαθε πολλά γράμματα αλλά έλαβε αυστηρή θρησκευτική ανατροφή σύμφωνη με τα διδάγματα του ολλανδικού καλβινισμού. Τα διαβάσματά του είναι ζήτημα αν ξεπέρασαν ποτέ τα όρια της Αγίας Γραφής, με προτίμηση στην Παλαιά Διαθήκη.
Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1830 κάπου 12.000 άποικοι ολλανδικής καταγωγής ξεκίνησαν για το λεγόμενο Μεγάλο Ταξίδι: μετανάστευσαν βόρεια, πέρα από τα σύνορα της Αποικίας του Ακρωτηρίου, αναζητώντας στη νοτιοαφρικανική ενδοχώρα τόπο να εγκατασταθούν και να δημιουργήσουν τη δική τους ανεξάρτητη κρατική οντότητα. Επιδίωξή τους ήταν να απαλλαγούν από την αγγλική καταπίεση ώστε να μπορούν οι ίδιοι να καταπιέζουν ελεύθερα τους ιθαγενείς.
Ανάμεσα στο πλήθος των μεταναστών, μαζί με την οικογένειά του, ήταν και ο Πάουλους Κρούγκερ, 12 χρόνων τότε, ο οποίος έζησε όλες τις δυσκολίες του εγχειρήματος και επηρεάστηκε από αυτές στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του και στον καθορισμό της κατοπινής πολιτικής συμπεριφοράς του.
H ανεξαρτησία του Τράνσβααλ
Προτού ακόμη κλείσει τα 20 χρόνια του ο Κρούγκερ ανέλαβε σοβαρά καθήκοντα στη διακυβέρνηση της κοινότητας. Νεότατος πήρε επίσης μέρος σε εκστρατείες εναντίον διαφόρων ιθαγενών φυλών που περιτριγύριζαν απειλητικά την περιοχή των αποίκων. Το 1852 ο Κρούγκερ παρευρισκόταν, μαζί με τον ηγέτη των αποίκων Αντριες Πρετόριους, στη σύναψη της Σύμβασης του Σαντ Ρίβερ, με την οποία η Αγγλία αναγνώριζε την ανεξαρτησία των Μπόερς που είχαν εγκατασταθεί βορείως του ποταμού Βάαλ, στο Τράνσβααλ. Το 1855-56 ήταν μέλος της επιτροπής που συνέταξε το σύνταγμα της νέας δημοκρατίας.
Το νεοσύστατο κράτος, εξαιτίας των διαφωνιών των ηγετών του, δεν άργησε να περιπέσει σε κατάσταση που γειτόνευε επικίνδυνα με την αναρχία. Ο Κρούγκερ πήρε μέρος στη διαμάχη συντασσόμενος με τον πρόεδρο Μαρτίνους Πρετόριους, γιο του Αντριες, και με τα σχέδιά του για εδαφική επέκταση, και εξελέγη γενικός διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων του Τράνσβααλ. Παράλληλα στην περιοχή του Τράνσβααλ ανακαλύφθηκαν πλούσια κοιτάσματα διαμαντιών. Οι Μπόερς δεν ήταν σε θέση να τα αξιοποιήσουν και η οικονομία τους παρέμενε καθυστερημένα αγροτική. Οι Αγγλοι όμως ήταν.
Το ζήτημα των εδαφικών διεκδικήσεων προκάλεσε σοβαρή κρίση, η οποία οδήγησε στην πτώση του Πρετόριους. Διάδοχός του εξελέγη ο Τόμας Φρανσουά Μπούργκερς. Ο Κρούγκερ, από προσωπική φιλοδοξία, έκανε τα πάντα για να υπονομεύσει τον νέο πρόεδρο φθάνοντας ως το σημείο να συστήσει στους Μπόερς να μην πληρώνουν φόρους. Του ανήκε μεγάλο μέρος της ευθύνης για το γεγονός ότι οι Αγγλοι, με δικαιολογία την προστασία του κράτους των αποίκων από τους Ζουλού, επενέβησαν και προσάρτησαν το Τράνσβααλ (και τα διαμάντια).
Οι Μπόερς νικούν τους Αγγλους
Μετά την προσάρτηση ο Κρούγκερ, αν και έμμισθος υπάλληλος πλέον της αγγλικής διοίκησης, αναδείχθηκε ο μαχητικότερος κήρυκας της ανάκτησης της ανεξαρτησίας του Τράνσβααλ και ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης των Μπόερς σε αυτή τους τη διεκδίκηση. H στάση του αυτή είχε συνέπεια την απόλυσή του από την υπηρεσία όπου εργαζόταν, αλλά αυτός δεν ανέστειλε την εκστρατεία του. Οταν οι διπλωματικές του προσπάθειες απέτυχαν, ο Κρούγκερ κάλεσε τους αποίκους σε ένοπλη δράση, και έτσι, το 1881, ξέσπασε ο πρώτος Πόλεμος των Μπόερς.
H σύρραξη δεν κράτησε πολύ. Στις 27 Φεβρουαρίου 1881 οι Μπόερς κατήγαγαν περιφανή νίκη επί των Αγγλων στο ύψωμα Ματζούμπα. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, ύστερα από διαπραγματεύσεις κατά τις οποίες ο Κρούγκερ επέδειξε εξαιρετικές διπλωματικές ικανότητες, οι αντιπρόσωποι των Μπόερς υπέγραψαν με τους Αγγλους τη Σύμβαση της Πρετόριας που αναγνώριζε περιορισμένη ανεξαρτησία στο Τράνσβααλ. Το 1883 ο Κρούγκερ εξελέγη πρώτος πρόεδρος της νέας δημοκρατίας, της οποίας λίγο αργότερα αναγνωρίστηκε η πλήρης ανεξαρτησία.
Το 1886 στην περιοχή Βιτβάτερσραντ ανακαλύφθηκαν πλούσια κοιτάσματα χρυσού. Το γεγονός αυτό είχε αποτέλεσμα να πλημμυρίσει το Τράνσβααλ από ξένους, τους Uitlanders, όπως ονομάστηκαν, κυρίως Αγγλους και Γερμανούς, μεταλλωρύχους αλλά και τυχοδιώκτες. H συρροή ήταν τόσο χειμαρρώδης ώστε οι ξένοι δεν άργησαν να ξεπεράσουν αριθμητικά τους Μπόερς σε αναλογία δύο προς έναν. Ο συσχετισμός αυτός δημιουργούσε επικίνδυνη κατάσταση ως προς τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας και ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την πεποίθηση του Κρούγκερ ότι ο κρατικός μηχανισμός έπρεπε πάση θυσία να παραμείνει στα χέρια των Μπόερς και μάλιστα στα δικά του προσωπικώς.
Μέτρα κατά των Uitlanders
Για να αντιμετωπίσει αυτόν τον κίνδυνο ο Κρούγκερ επέβαλε περιορισμούς στο δικαίωμα της ψήφου και γενικά στα πολιτικά δικαιώματα, αποκλείοντας με αυτό το μέτρο τους Uitlanders από τις κυβερνητικές θέσεις και την κρατική μηχανή. Παρ’ όλα αυτά οι ξένοι έδωσαν νέα πνοή σε όλους τους τομείς ζωής της καθυστερημένης χώρας και χάρη σε αυτούς δημιουργήθηκε η νέα μητρόπολη του Γιοχάνεσμπουργκ, κάπου 65 χιλιόμετρα νοτίως της μικρής πρωτεύουσας Πρετόριας.
Τα μέτρα του Κρούγκερ προκάλεσαν την αντίδραση των ξένων και οι επιχειρηματίες του χρυσού στο Γιοχάνεσμπουργκ διαμαρτύρονταν για την οικονομική πολιτική του, η οποία, υποστήριζαν, επεβάρυνε το κόστος παραγωγής του πολύτιμου μετάλλου.
Εν τω μεταξύ ο Κρούγκερ είχε επανεκλεγεί δύο φορές πρόεδρος, το 1888 και το 1893. Για τη δεύτερη από αυτές τις περιπτώσεις κατηγορήθηκε ότι νίκησε στις εκλογές νοθεύοντας τα αποτελέσματα.
Οι επικριτές του χαρακτηρίζουν γενικά την εσωτερική πολιτική του Κρούγκερ κοντόφθαλμη και αδίστακτη. H εξωτερική πολιτική του ήταν σταθερά αντιαγγλική και παρενέβαλλε προσκόμματα στα σχέδια της Αγγλίας για αυτοκρατορική επέκταση προς τον Βορρά και τα χρυσωρυχεία. Το 1895 οι Αγγλοι οργάνωσαν επιδρομή κατά του Τράνσβααλ με επικεφαλής τον τυχοδιώκτη Λέαντερ Σταρ Τζέιμσον και με σκοπό να υποκινήσουν εξέγερση των Uitlanders κατά του Κρούγκερ. H επιχείρηση απέτυχε, αλλά τα σύννεφα στις σχέσεις των δύο χωρών πύκνωναν ανησυχητικά.
Ο δεύτερος Πόλεμος των Μπόερς
Ως πρόσχημα για την προώθηση των αυτοκρατορικών συμφερόντων της η Αγγλία χρησιμοποίησε την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Uitlanders. Σε συναντήσεις τους με τον Κρούγκερ άγγλοι αρμόδιοι τον πίεσαν να μετριάσει την αυστηρή πολιτική του απέναντι στους ξένους. Πριν από τα μέτρα του Κρούγκερ το δικαίωμα της ψήφου ήταν ελεύθερο στο Τράνσβααλ. Ο Κρούγκερ το είχε περιορίσει στους πολίτες που ήταν μόνιμοι κάτοικοι του Τράνσβααλ τουλάχιστον 14 χρόνια. Τώρα οι Αγγλοι τού ζητούσαν να μειώσει το όριο στα πέντε χρόνια. Ο Κρούγκερ αντιπρότεινε τα επτά χρόνια, αλλά οι Αγγλοι δεν το δέχθηκαν.
H διαφωνία οδήγησε σε ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση τις σχέσεις ανάμεσα στη μεγάλη αυτοκρατορία και στη μικρή δημοκρατία. Οι Αγγλοι ετοιμάζονταν να επιδώσουν τελεσίγραφο στο Τράνσβααλ. Στις 9 Οκτωβρίου του 1899 ο Κρούγκερ, ο οποίος τον προηγούμενο χρόνο είχε για μία ακόμη φορά επανεκλεγεί πρόεδρος, επέδωσε στους Αγγλους το δικό του τελεσίγραφο με το οποίο απαιτούσε να αποσυρθούν τα αγγλικά στρατεύματα που είχαν συγκεντρωθεί στα σύνορα της χώρας του.
Υστερα από δύο ημέρες άρχισε ο δεύτερος Πόλεμος των Μπόερς, στον οποίο το Τράνσβααλ είχε σύμμαχο το Ελεύθερο Κράτος του Οράγγη. Ο πόλεμος έληξε τον Μάιο του 1902. Αυτή τη φορά νικητές αναδείχθηκαν οι Αγγλοι και το Τράνσβααλ έγινε αγγλική αποικία. Ο Κρούγκερ διέφυγε στην Ευρώπη και έζησε έκτοτε στην Ολλανδία.
Ο δημιουργός του νοτιοαφρικανικού έθνους, όπως χαρακτηρίστηκε ο Κρούγκερ, πέθανε στην Ελβετία τον Ιούλιο του 1904. Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου η σορός του μεταφέρθηκε και ενταφιάστηκε στην Πρετόρια.
KEIMENA: ΙΩΑΝΝΑ ΖΟΥΛΑ
