Αλλη μια ομάδα ισπανικού χορού μάς επισκέπτεται μετά τον Αντόνιο Γάδες, τον Χοακίν Κορτές, την Κριστίνα Ογιος και τόσους άλλους λιγότερο ή περισσότερο επώνυμους καλλιτέχνες του φλαμένκο που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα. Τη Δευτέρα και την Τρίτη εμφανίζεται στο Ηρώδειο η νεοσύστατη Espana Danza, νεαρή ομάδα αλλά με επικεφαλής ένα δοκιμασμένο καλλιτέχνη όπως ο Φελίπε Σάντσεθ.
Τι κάνει όμως μια παράδοση πέντε αιώνων τόσο δημοφιλή τα τελευταία χρόνια σε Αμερική και Ευρώπη και φυσικά στην Ελλάδα; Υπάρχουν ως φαίνεται σοβαροί λόγοι που υπερβαίνουν το φολκλόρ την ταυρομαχία και τις καστανιέτες και αναδεικνύουν τους ισπανικούς χορούς ιδιαίτερα ανθεκτικούς στο πέρασμα του χρόνου. Το φλαμένκο άλλωστε, ως βασικός πυρήνας της ισπανικής κουλτούρας, δεν είναι παρά καρπός συγχωνεύσεων και διασταυρώσεων ήδη από τη γέννησή του. Σύμβολο συνάντησης των μεσογειακών πολιτισμών, ένας ανοιχτός διάλογος Ανατολής και Δύσης, εντόπιου και οικουμενικού στοιχείου.
Δείτε, λ.χ., το στυλιζάρισμα των κινήσεων στα χέρια. Θυμίζει κλασικό ινδικό χορό και προδίδει έτσι την καταγωγή των τσιγγάνων από την Ινδία αρχικά το φλαμένκο ήταν συνώνυμο με τους χορούς και τις παραδόσεις τους. Οι έντονες επιρροές που δέχθηκε ωστόσο από το κλασικό μπαλέτο σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα θα του προσδώσουν χάρη, κομψότητα και φυσικά στέρεα τεχνική. Αυτήν ακριβώς τη ζωτικότητα και τη δύναμη, που πηγάζει από την ενότητα αντιθέτων και τις συγκρούσεις, αποπειράται να μεταγγίσει στο κοινό ο Φελίπε Σάντσεθ με την ομάδα του. «Το φλαμένκο συχνά μονοπωλεί το ενδιαφέρον κι εμείς φτιάξαμε αυτή την ομάδα θέλοντας να δείξουμε όλο το εύρος και τον πλούτο των ισπανικών χορών την κομψότητα της κλασικής φόρμας, τη χάρη της σχολής μπολέρο, την κληρονομιά των τοπικών παραδοσιακών χορών, τη βαθιά συγκίνηση του φλαμένκο».
Μια τέτοια βεντάλια συναισθημάτων επικαλείται ο εμπνευστής και ιδρυτής της Espana Danza, που εγκαινιάζει τις περιοδείες της νεοσύστατης ομάδας με τις αθηναϊκές παραστάσεις: «Δεν θέλουμε να κάνουμε απλή επίδειξη κινήσεων και τεχνικής, θέλουμε να δημιουργήσουμε μέσω του χορού μια συγκινησιακή εμπειρία με υπαρκτό το πάθος και το δράμα αλλά και τη λεπτότητα και το βάθος».
Το πρώτο μέρος του προγράμματος περιλαμβάνει χορογραφίες του Αλμπέρτο Λόρκα, που θεωρείται εκφραστής του ακαδημαϊκού ισπανικού χορού αφού πριν από τριάντα χρόνια το όνομά του συνδέθηκε με τη δημιουργία του Εθνικού Μπαλέτου της Ισπανίας, ενώ το δεύτερο μέρος είναι αφιερωμένο στο φλαμένκο, τόσο στην καθαρή, αυθεντική μορφή του όσο και στο σημερινό, το εκσυγχρονισμένο με την παρουσία κρουστών. Ο Φ. Σάντσεθ, αρχικά πρώτος χορευτής του Εθνικού Μπαλέτου της Ισπανίας, συνέδεσε ως δάσκαλος και διευθυντής την πορεία του με διάσημα ονόματα του ισπανικού χορού, όπως η Μέρτσε Εσμεράλδα, η Λόλα Γκρέκο ή ο Αντόνιο Κανάλες. Αν και υπέρμαχος των αλλαγών στη φόρμα του φλαμένκο, θεωρεί ότι δεν έχει νόημα να χάνεται η αυθεντικότητα από τις προσμείξεις. «Το φλαμένκο έχει από τη φύση του τόσο δυνατή προσωπικότητα, εκφράζει τέτοια πανσπερμία τάσεων που δεν έχει νόημα να αποκαλούμε το φλαμένκο της εποχής μας νέο φλαμένκο».
Να υπενθυμίσουμε ότι την τελευταία δεκαετία στο ήδη θεατροποιημένο φλαμένκο προστέθηκαν ακόμη πιο ετερόκλητα υλικά σάλσα, τάνγκο, σύγχρονος χορός αλλά και όπερα για να προκύψει έτσι η ορολογία του «νέου φλαμένκο» από τους ένθερμους θιασώτες αυτών των προσμείξεων. Πέρα από τις διαμάχες ωστόσο, είναι αληθινά θαυμαστός ο τρόπος που αυτό το είδος χορού εμπλουτίζεται τεχνικά και ρυθμικά από την ιδιαίτερη προσωπικότητα του κάθε περφόρμερ. «Ο Χοακίν Κορτές είναι σήμερα ο καλύτερος ισπανός χορευτής, έχουν προηγηθεί όμως άλλοι εξίσου σημαντικοί όπως ο Βιθέντε Εσκουδέρο, που έχουμε την τάση να ξεχνάμε. Στο δικό μας αφιέρωμα στο φλαμένκο λοιπόν, θέλω να θυμίσω κάτι από την ιστορία μιας μεγάλης τέχνης, το φλαμένκο του σήμερα αλλά και του χθες» εξηγεί ο Φελίπε Σάντσεθ.
Σε μια εποχή που το κοινό αναζητεί και πάλι συγκινήσεις, ο ισπανικός χορός προσφέρεται ως ιδεώδης τόπος συνάντησης με όλο το εύρος εικόνων και συναισθημάτων από το εορταστικό των τάνγκος, ρούμπας, αλεγρίας και φαντάγκος ως τον αντίποδά τους με τα cantes jondos (βαθιά τραγούδια) να εκφράζουν το ερωτικό στοιχείο και την τραγικότητα του πάθους.
