ΠΕΜΠΤΗ 24 Σεπτεμβρίου
Ο Χέλμουτ Κολ θα μιλήσει στην τελευταία μεγάλη συγκέντρωση των Χριστιανοδημοκρατών. Μαρίενπλατς του Μονάχου. Από το πρωί στήνεται μια μεγαλοπρεπής εξέδρα μπροστά στο γοτθικό κτίριο του δημαρχείου. Οι τουρίστες και οι περαστικοί χαζεύουν τις προετοιμασίες χωρίς μεγάλο ενδιαφέρον.
Η πρωτεύουσα της Βαυαρίας παρακολουθεί την εκλογική αναμέτρηση προσεκτικά αλλά από κάποια απόσταση. Κόπωση ίσως από την πρόσφατη αναμέτρηση για το τοπικό κοινοβούλιο που έληξε με θρίαμβο των Χριστιανοδημοκρατών. Απόλυτη πλειοψηφία με 53%. Ο καγκελάριος Κολ είχε καιρό να ακούσει τόσο ευχάριστα νέα.
Στο Μόναχο τις εκλογές τις θυμίζουν οι αφίσες. «Χρειαζόμαστε έναν νέο καγκελάριο» διαλαλούν οι Σοσιαλδημοκράτες πάνω από τη φωτογραφία του Σρέντερ. «Ερχεται ο Καγκελάριος!» απαντούν οι Χριστιανοδημοκράτες διαφημίζοντας την αποψινή τους συγκέντρωση αλλά χωρίς φωτογραφία του ενδιαφερομένου. Από κοντά οι Φιλελεύθεροι να προειδοποιούν ότι έρχεται συνασπισμός «Πράσινων, Κόκκινων και Κομμουνιστών» και να αποφαίνονται: «Αυτοί ή εμείς». Ακόμη και οι Πράσινοι ξορκίζουν τους φόβους τους. «Εναντίον του Μεγάλου Συνασπισμού. Ψηφίστε Πράσινους». Οι αφίσες της ακροδεξιάς Γερμανικής Λαϊκής Ενωσης είναι οι περισσότερες σχισμένες. Ενώ η Ενωση Χριστιανών Πιστών της Βίβλου δεν χρειάζεται καν σύνθημα να πείσει για τις προθέσεις της: η Βίβλος είναι ολόκληρο πρόγραμμα από μόνη της!
Το Μόναχο, ηλιόλουστο αυτές τις ημέρες, γλεντάει στον Οκτόμπερφεστ, τη «γιορτή του Οκτωβρίου» που γίνεται τον Σεπτέμβριο. Η μπίρα κυλάει σε απίστευτες ποσότητες, γλεντζέδες συρρέουν από όλη τη Γερμανία και από αλλού. Πλήθη που μεθάνε και τραγουδάνε. Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις η μουσική και η μπίρα είναι στοιχεία απαραίτητα αλλά ο κόσμος λιγότερος. Τετάρτη απόγευμα στη Μαρίενπλατς, οι Πράσινοι μάζεψαν με το ζόρι χίλια άτομα. Παρ’ όλο που η μουσική, σαξόφωνο και κρουστά, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες πολιτικές ομιλίες έκανε την εκδήλωση να μοιάζει περισσότερο με υπαίθριο φεστιβάλ. Ασε που είχες την αίσθηση ότι ακόμη και αυτό το ισχνό ακροατήριο το αποτελούσαν κυρίως ξένοι παρά γερμανοί ψηφοφόροι.
Την Πέμπτη το απόγευμα ο Οτο Γκραφ Λάμπσντορφ, ιστορική φυσιογνωμία των Φιλελευθέρων, κόμης από παλιά αριστοκρατική οικογένεια που φροντίζει να ξεχνάει τον τίτλο του στις εκλογές, ήλθε να υποστηρίξει την υποψηφιότητα του γιου του, Γκέρχαρντ. Η συγκέντρωση έγινε σε μια ντισκοτέκ. Μουσική, κρασί, αλλά οι παρευρισκόμενοι δεν ξεπερνούσαν τους 60-70. Παρά τη βοήθεια του μπαμπά, ο νεαρός κόμης δεν φαίνεται να συνεγείρει τα πλήθη!
Ευτυχώς για τον Κολ, το βράδυ τα πήγε καλύτερα. Οι ομιλητές μιλούσαν για 20.000 συγκεντρωμένους, οι εφημερίδες έγραψαν 15.000, στην πραγματικότητα δεν ξεπερνούσαν τις 6.000 – 7.000. Είναι αλήθεια ότι στο Μόναχο ο Καγκελάριος παίζει περισσότερο εντός έδρας και από την Μπάγερν. Πενήντα τρία τοις εκατό πήραν οι δικοί του μόλις πριν από μία εβδομάδα! Είναι αλήθεια ακόμη ότι στη συγκέντρωση τον συνόδευαν τα δύο «παιδιά της περιοχής»: ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος της βαυαρικής Χριστιανοκοινωνικής Ενωσης Τέο Βάιγκελ και ο δημοφιλής πρωθυπουργός της Βαυαρίας, ο νικητής της περασμένης Κυριακής Εντμουντ Στόιμπερ. Παλιός εσωκομματικός αντίπαλος του Καγκελαρίου ο βαυαρός πρωθυπουργός υποδέχθηκε στην εξέδρα τον Κολ με την αβροφροσύνη του οικοδεσπότη. Πόσο μάλλον που κατάφερε να διεκπεραιώσει ως τώρα μια ολόκληρη προεκλογική εκστρατεία χωρίς, λένε, να προφέρει το όνομα του «Μεγάλου Χέλμουτ» ούτε μία φορά! Στις 6.00 αρχίζει το μουσικό πρόγραμμα. Ενα-δυο βαλσάκια και αμέσως μετά μια σειρά χαριτωμένα γερμανικά εμβατήρια που σε προϊδεάζουν περισσότερο για επιθεώρηση Πάντσερ ντι Βιζιόνεν παρά για προεκλογική ομιλία καγκελαρίου. Ο κόσμος δεν ξεπερνάει τα 1.000 – 1.500 άτομα αλλά σιγά σιγά μαζεύεται. Μαζί τους και ένα πούλμαν με έλληνες τουρίστες από τη Μακεδονία που άκουσαν ότι ο Κολ έχει προεκλογική συγκέντρωση και ήρθαν να χαζέψουν.
Δίπλα μου, μια ευτραφής μεσήλιξ Γερμανίδα, κάτι μεταξύ τροφού και νοσοκόμας με προϋπηρεσία στη Βέρμαχτ, κρατάει τον ρυθμό με παλαμάκια και με κοιτάζει αυστηρά που κρατάω σημειώσεις αντί να συμμετέχω στη μουσική προθέρμανση.
Ο κόσμος που συγκεντρώνεται δεν θυμίζει μεγαλοαστική τάξη. Είναι κόσμος λαϊκός, κάποιοι έχουν έρθει από χωριά με τις δερμάτινες φορεσιές τους. Μερικές οικογένειες προσήλθαν σύσσωμες με τα παιδιά και τους παππούδες. «Είμαστε ένα μεγάλο λαϊκό κόμμα, το κόμμα των μικρών ανθρώπων» θα πει λίγο αργότερα ο Στόιμπερ στο μικρόφωνο και, φαινομενικά τουλάχιστον, δεν έχει άδικο. Το ακροατήριο είναι όντως λαϊκό…
Η ομιλία έχει προγραμματιστεί για τις 7.00. Στις 7.00 ακριβώς, ο Κολ, ο Βάιγκελ και ο Στόιμπερ κάνουν την εμφάνισή τους. Διασχίζουν το πλήθος κατευθυνόμενοι προς την εξέδρα. Χαιρετούν δεξιά και αριστερά, χειροκροτήματα χωρίς πολλές διαχύσεις και ενθουσιασμούς. Ο κόσμος τούς υποδέχεται θερμά και συγκρατημένα. Κάποιες σημαίες ανεμίζουν. Μπλε και άσπρες, τα χρώματα της Βαυαρίας και της Χριστιανοκοινωνικής Ενωσης. Κίτρινες και μαύρες, τα χρώματα του Ράιχ και των Χριστιανοδημοκρατών. Ο Βάιγκελ θα μιλήσει πρώτος…
Αλλά η έκπληξη είναι ο Στόιμπερ… Ρητορικός χωρίς να είναι παλιομοδίτης, αποτελεσματικός χωρίς να γίνεται υπερβολικός. Κάνει το ακροατήριο να γελάει, να αποδοκιμάζει, να χειροκροτεί. Η Κάτω Σαξονία του Σρέντερ και το Σάαρ του Λαφοντέν έχουν, λέει, τις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις σε όλη τη Γερμανία. Για να καταλήξει: «Οταν ψάχνουμε για προπονητή της Εθνικής ομάδας δεν παίρνουμε τον προπονητή της τελευταίας ή της προτελευταίας ομάδας της Μπουντεσλίγκα!». Το ακροατήριο γελάει και χειροκροτεί. Και ξανά το σκιάχτρο της συμμαχίας Σοσιαλδημοκρατών, Πράσινων και Κομμουνιστών. «Γνωρίσαμε 12 χρόνια τον ακροδεξιό εξτρεμισμό και άλλα 40 τον ακροαριστερό εξτρεμισμό. Και οι δύο κατέστρεψαν τη Γερμανία. Σας εξορκίζω: διαλέξτε ξανά το Κέντρο…».
Ηρθε η ώρα του Κολ. Ανεβαίνει στην εξέδρα. Ογκώδης και μονοκόμματος, 1,92 ύψος για 136 κιλά, μια τρομερή φυσική παρουσία. Η οποία πάντως δεν δείχνει να ενθουσιάζει τα πλήθη. Μιλάει από γραπτό κείμενο, μέσα από τα δόντια του, μονότονα και με πολλά σαρδάμ. Ο κόσμος αρχίζει να κόβει βόλτες, ο αρχικός ενθουσιασμός καταλαγιάζει. Μπροστά του (αλλά και μπροστά στον Σρέντερ…) ο Σημίτης μοιάζει με μάγο της εξέδρας.
Ο Κολ βραχνιάζει όλο και περισσότερο, δείχνει κουρασμένος. Η προεκλογική εκστρατεία είναι εξαντλητική και άλλωστε 16 χρόνια εξουσίας κουράζουν κι αυτά. Εχεις την αίσθηση ότι πασχίζει να φτάσει όρθιος στο νήμα. Το προηγούμενο βράδυ σε μια τηλεοπτική συνέντευξη στη ZDF αυτός ο «αγαθός γίγαντας» της ευρωπαϊκής πολιτικής αποκάλυψε ίσως το βάθος της σκέψης του. Είπε βεβαίως ότι θέλει να νικήσει τις εκλογές για το καλό της Γερμανίας. Και πρόσθεσε: «Αλλά και για να αποδείξω σε όλους αυτούς που με έχουν ξεγράψει ότι είμαι εδώ, ότι είμαι πάντα εδώ…». Οταν ξεκίνησε η προεκλογική εκστρατεία όλα έμοιαζαν με περίπατο για τον Σρέντερ, κανείς δεν θα πόνταρε ούτε ένα πφένιχ στην τύχη του γερο-Καγκελάριου. Λάθος… Γιατί ο Χέλμουτ Κολ δεν είναι ένας συνηθισμένος πολιτικός. Ξεπέρασε τα ρεκόρ του Βίσμαρκ και του Αντενάουερ στην καγκελαρία, ένωσε τη Γερμανία, έσπρωξε με όλες του τις δυνάμεις την Ευρώπη. «Το ευρώ μιλάει γερμανικά…» είπε λίγο νωρίτερα ο Βάιγκελ. Ο Κολ είναι αυτός που οδήγησε τη Γερμανία της Βόννης και του μάρκου στη Γερμανία του Βερολίνου και του ευρώ. Δεν θα προλάβει να απολαύσει το έργο του; Ενδεχομένως… Εχει κερδίσει όμως μια περίοπτη θέση στα εγχειρίδια της Ιστορίας των επομένων γενεών.
Τελειώνει την ομιλία του μέσα σε αραιά χειροκροτήματα. Ξανά εμβατήρια στα μεγάφωνα. Χαιρετάει και κατευθύνεται προς την έξοδο. Αποφεύγει να πει μια κουβέντα στους δημοσιογράφους, τους οποίους απεχθάνεται. Ο Βάιγκελ και ο Στόιμπερ, αντιθέτως, καθυστερούν για να μιλήσουν σε δυο-τρία μικρόφωνα. Ξαφνικά ο Κολ μοιάζει κουρασμένος και μόνος. Ισως να σκέφτεται τον δρόμο που υπάρχει πίσω του. Ισως να αναρωτιέται μήπως αυτή η προεκλογική ομιλία του ήταν η τελευταία…
