Ο Ντόναλντ Τραμπ χρειάστηκε 110 μέρες για να σταματήσει τον πόλεμο που εκείνος άρχισε εναντίον του Ιράν. Για να βάλει την υπογραφή του στο Μνημόνιο, το οποίο μεταθέτει για τουλάχιστον δύο μήνες τη διευθέτηση της σύγκρουσης, έπρεπε ο οικοδεσπότης της συνόδου των G-7 Εμανουέλ Μακρόν να στήσει ολόκληρη παράσταση στα Ανάκτορα των Βερσαλλιών.
Προηγουμένως ο Τραμπ είχε «αστειευτεί», προσερχόμενος στη συνάντηση κορυφής, ότι «εγώ είμαι το αφεντικό». Εκμεταλλευόμενη τον ναρκισσισμό του Τραμπ, η γαλλική διπλωματία πέτυχε μια νίκη στα σημεία, όμως παραμένει το ερώτημα τι άλλο περιμένει τον πλανήτη στο επόμενο μισό της δεύτερης προεδρίας του Τραμπ, ο οποίος κατά το πρώτο μισό έφερε τα πάνω κάτω στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, στις γεωπολιτικές ισορροπίες και στην παγκόσμια οικονομία.
Από την ακραία ρητορική στον πραγματισμό
Δίχως αμφιβολία, η ανακωχή στον πόλεμο του Κόλπου είναι θετική εξέλιξη. Ωστόσο, ο έλεγχος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραμένει σε εκκρεμότητα ενώ από τους υπόλοιπους διακηρυγμένους στόχους του Τραμπ, κάποιοι «ξεχάστηκαν» (πυραυλικό πρόγραμμα) και άλλοι μπήκαν επίσημα στο ντουλάπι (ανατροπή καθεστώτος). Η ακραία ρητορική εξελίχθηκε σε πραγματισμό, σε τέτοιον βαθμό που ο Τραμπ ομολόγησε πως η άρση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ (ο οποίος υπήρξε αποτέλεσμα του δικού του πολέμου) αποτελούσε πλέον αδήριτη ανάγκη για την παγκόσμια οικονομία. Τα αποθέματα πετρελαίου θα τέλειωναν σε έναν μήνα, είπε. Ορισμένοι αναλυτές στις ΗΠΑ μιλούν για μια γεωπολιτική ήττα μεγαλύτερη από εκείνη του Βιετνάμ.
Η σταδιακή άρση των κυρώσεων και το «ξεπάγωμα» ιρανικών περιουσιακών στοιχείων αποτελούν το δέλεαρ για την Τεχεράνη ώστε να τηρήσει τη δέσμευση πως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, όμως το αντίστοιχο πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς παραμένει σε ισχύ. Στο κάτω-κάτω της γραφής, είπε ο πρόεδρος Τραμπ, γιατί να μη διαθέτει και το Ιράν πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας όταν έχουν οι γείτονές του; Το ίδιο σκεπτικό ισχύει προφανώς για τους πυραύλους. Πρόσθετο δέλεαρ αποτελεί ένα ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανασυγκρότηση του Ιράν, ωστόσο πολλά θα εξαρτηθούν από την επιμονή της Τεχεράνης να επιβάλει τέλη στα Στενά για «υπηρεσίες» προς τα διερχόμενα πλοία.
Ο Λευκός Οίκος αφήνει να εννοηθεί ότι ο Τραμπ «παρασύρθηκε» στον πόλεμο από τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, προειδοποιεί τώρα το Ισραήλ να μην παρατραβά το σκοινί στον Λίβανο και δείχνει στον προεδρικό φίλο την πόρτα της εξόδου από την πολιτική εφόσον δεν συμμορφωθεί με τις επιταγές του μοναδικού ισχυρού συμμάχου του. Εν τω μεταξύ παραμένει σε εκκρεμότητα η ειρήνευση στη Γάζα. Τίποτα δεν έχει προχωρήσει από το μεγαλεπήβολο σχέδιο Τραμπ για το Συμβούλιο της Ειρήνης υπό την προεδρία του, πόσω μάλλον για τη μετατροπή της Λωρίδας σε Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής.
Οι συνδρομές δισεκατομμυρίων δολαρίων που υποσχέθηκαν κάποιοι από τους εταίρους παρέμειναν στα χαρτιά. Παράλληλα ο Τραμπ δηλώνει πως δεν θα ξεχάσει την «προδοσία» των Κούρδων που αρνήθηκαν να σηκώσουν τα όπλα εναντίον του ιρανικού καθεστώτος, αν και τους είχε προδώσει νωρίτερα ο ίδιος στη Συρία προκειμένου να ικανοποιήσει τους σχεδιασμούς ενός άλλου φίλου του, του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Το όραμα του αμερικανού προέδρου για μια «νέα Μέση Ανατολή» συνδέεται με τον ευρύτερο σχεδιασμό της Ουάσιγκτον για τον περιορισμό της Κίνας, η οποία αύξησε όμως την επιρροή της στην περιοχή καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο εταίρο του ιρανικού καθεστώτος. Ο πόλεμος των υπέρογκων δασμών, πάνω από 100%, που κήρυξε πέρυσι ο Τραμπ εναντίον της Κίνας έδωσε τελικά τη θέση του σε ένα «μορατόριουμ» που επικυρώθηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Πεκίνο.
Η «λύση» στο Ιράν ικανοποιεί εν μέρει τους ευρωπαίους εταίρους των ΗΠΑ, αλλά εκκρεμούν μια σειρά από σοβαρά οικονομικά και αμυντικά ζητήματα. Στο εμπορικό πεδίο, με τη δαμόκλειο σπάθη των δασμών, ο Τραμπ πέτυχε επιμέρους συμφωνίες που – όπως λέει – γεμίζουν τα ταμεία των ΗΠΑ ενώ ενισχύουν τους φίλους του επιχειρηματίες που ηγούνται των προσπαθειών για τη διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας στις τεχνολογίες αιχμής (από την ΑΙ μέχρι τα διαστημικά ταξίδια).
Η συναλλακτική αντίληψη του Τραμπ για τις διεθνείς σχέσεις δεν έχει φέρει απτά αποτελέσματα ούτε στον πόλεμο της Ουκρανίας, στον οποίο υποτίθεται ότι θα έβαζε τέλος μέσα σε μια μέρα. Αντί αυτού πέτυχε να αγοράζουν οι ευρωπαίοι αμερικανικά όπλα για να τα δίνουν στους Ουκρανούς, ώστε να συνεχίζουν τον πόλεμο φθοράς των Ρώσων. Ο Τραμπ εξασφάλισε συμφωνίες για την εκμετάλλευση του ουκρανικού υπεδάφους από αμερικανικές εταιρείες, επιμένει πως ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν κρατά «γερά χαρτιά» και λέει πως τώρα θα αφιερώσει περισσότερη ενέργεια στο πάρε-δώσε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η εφαρμογή του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» προκαλεί τριγμούς στο ΝΑΤΟ καθώς το Πεντάγωνο άρχισε να υλοποιεί το σχέδιο για τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Ο Λευκός Οίκος πέτυχε τη δέσμευση των εταίρων για αύξηση των αμυντικών δαπανών τους στο 5% του ΑΕΠ, όμως ο Τραμπ δεν έχει πάρει πίσω τις απειλές για προσάρτηση της Γροιλανδίας που ανήκει στη Δανία. Οι στενοί συνεργάτες του επιμένουν στο αφήγημα περί άλωσης της Ευρώπης εξαιτίας του Μεταναστευτικού και επεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις των συμμάχων ποντάροντας στην άνοδο της Ακροδεξιάς, κάτι που ίσως πληρώσουν ακριβά οι ΗΠΑ στο μέλλον.
Το μόνο για το οποίο μπορεί να κομπάζει ο αμερικανός πρόεδρος είναι η ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. Μετά την αποτυχία του ανάλογου σχεδίου στο Ιράν, που έδειξε ότι υπάρχουν όρια στην ισχύ ακόμα και του πλανητάρχη, θα περίμενε κανείς να είναι ο Τραμπ πιο συγκρατημένος. «Δεν έχω μάθει ακόμα αυτό το μάθημα. Ξέρω ότι υπάρχουν όρια, αλλά για μένα δεν υπάρχουν» δήλωσε ο αμερικανός πρόεδρος, την ώρα που πυκνώνουν τα σύννεφα μιας αμερικανικής επέμβασης στην Κούβα. Ισως ο Τραμπ να την επισπεύσει αναζητώντας μια νίκη ύστερα από τη μεγάλη ήττα στο Ιράν.
