Πρώτα μίλησε για «πυρηνική σκόνη», τώρα κάνει λόγο για ένα «μνημόνιο» που θα παγώσει τον πόλεμο στον Κόλπο για δύο μήνες ώστε να βρεθεί ο τρόπος για τον τερματισμό του.
Προσπαθώντας να βαφτίσει το κρέας ψάρι, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζει την αμερικανική κοινή γνώμη για να καταπιεί (παρά τους μαξιμαλιστικούς στόχους που είχε θέσει αλλά δεν εκπληρώθηκαν) το πικρό ποτήρι της συνδιαλλαγής με το καθεστώς του Ιράν, το οποίο επιχείρησε να καταστρέψει στις 28 Φεβρουαρίου μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Μετά από έναν μήνα μαζικών βομβαρδισμών και δύο μήνες άτυπης κατάπαυσης του πυρός, στη διάρκεια της οποίας εναλλάσσονταν διπλωματικές διαβουλεύσεις και περιορισμένης έκτασης συγκρούσεις, αμερικανοί και ιρανοί αξιωματούχοι κατέληξαν στο περίγραμμα μιας συμφωνίας, που προβλέπει την αναστολή των πολεμικών επιχειρήσεων και το άνοιγμα των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ, μεταθέτοντας για το αμέσως προσεχώς διάστημα την «τεχνική» διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν καθώς και για το «ξεπάγωμα» ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Αυτή η επίσημη εκεχειρία ήταν εξαρχής βασικό ζητούμενο για την Τεχεράνη.
Η υπαναχώρηση με το ουράνιο
Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι ουδέποτε θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να ανασύρουν από τα έγκατα των βομβαρδισμένων εγκαταστάσεών του το εμπλουτισμένο υλικό για να το καταστρέψουν, δήλωσε ο Τραμπ το βράδυ της Παρασκευής λίγο πριν από τη σύσκεψη στον Λευκό Οίκο που θα άναβε το πράσινο φως για την υπογραφή του μνημονίου. Η επιχείρηση θα πρέπει να γίνει με την επίβλεψη της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, είπε ο αμερικανός πρόεδρος, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής και της Κίνας. Οι λεκτικές ακροβασίες δεν μπορούν να κρύψουν την υπαναχώρηση του Τραμπ από την αρχική αξίωσή του για άμεση παράδοση του υλικού στις ΗΠΑ, ενώ και το Ιράν θα μπορεί να ισχυριστεί ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο δεν φεύγει από το έδαφός του.
Ο πιο στενός σύμμαχος της Ουάσιγκτον διαχώρισε ήδη τη θέση του, λόγω και έργω. Το Ισραήλ σφυροκοπεί τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχοντας χαρακτηρίσει το ένα πέμπτο της χώρας στρατιωτική ζώνη, ενώ στη Γάζα εξοντώνει συστηματικά τους ηγέτες της Χαμάς βομβαρδίζοντας κατοικημένες περιοχές και αποβλέποντας πλέον στην κατάληψη του 70% της Λωρίδας, όπως δήλωσε ο Νετανιάχου. Οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις ναρκοθετούν το μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει μια συνολική λύση που θα περιλαμβάνει τους πληρεξούσιούς της στην περιοχή και το Τελ Αβίβ εκφράζει τη δυσαρέσκειά του επειδή δεν υπάρχει ρητή αναφορά στο ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα.
Χωρίς το παραμικρό ίχνος αυτοκριτικής, ο Τραμπ παρουσίασε ως ρόδινη την κατάσταση στην «ανοιχτή» συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου το βράδυ της περασμένης Τετάρτης στον Λευκό Οίκο, όπου επί μιάμιση ώρα αντάλλασσε συγχαρητήρια με τους υπουργούς του για την πορεία του κυβερνητικού έργου. Δήλωσε ότι ματαιοπονούν όσοι ποντάρουν ότι ο φόβος μιας ήττας του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για την ανανέωση του Κογκρέσου θα επηρεάσει τις αποφάσεις του για τον πόλεμο, τόνισε ότι οι ΗΠΑ είναι αυτάρκεις σε πετρέλαιο, ενώ διαβεβαίωσε ότι είναι ζήτημα χρόνου να υποχωρήσουν οι τιμές των καυσίμων.
Το «μέτωπο» με το Ομάν
Ομως είπε και κάτι άλλο ο πρόεδρος αναδεικνύοντας ακόμα ένα σημείο τριβής στον Κόλπο. Εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τις συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και του Ομάν πάνω σε ένα σχέδιο επιβολής τελών στα πλοία που θα περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε ανοιχτά το σουλτανάτο επειδή διαχωρίζει τη θέση του από τα υπόλοιπα καθεστώτα του Κόλπου. «Το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, ειδάλλως θα πρέπει να τους ανατινάξουμε» είπε ο Τραμπ. «Το καταλαβαίνουν αυτό – θα είναι καλά» πρόσθεσε ο Τραμπ, ρίχνοντας νερό στη φωτιά που μόλις άναψε.
Το Ομάν διατηρεί σχέσεις φιλίας και συνεργασίας με τις ΗΠΑ από το 1833, όταν βρισκόταν στην ακμή του εξουσιάζοντας περιοχές από την απέναντι ακτή του Ορμούζ (στο σημερινό Ιράν καθώς και στο Πακιστάν) μέχρι τις ανατολικές ακτές της Αφρικής (Ζανζιβάρη, Μοζαμβίκη). Ηταν η πρώτη χώρα του Κόλπου που προχώρησε στη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με τις ΗΠΑ μετά την ανεξαρτησία τους και έστειλε τον πρώτο άραβα πρεσβευτή στην Αμερική, προτού αποδυναμωθεί και εξελιχθεί σε προτεκτοράτο της Βρετανίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Για ιστορικούς, πολιτικούς και οικονομικούς λόγους, το Ομάν έχει καλές σχέσεις με το Ιράν, οι οποίες του επέτρεψαν να αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο στην παρούσα σύγκρουση φιλοξενώντας διαδοχικούς γύρους συνομιλιών και να αποφύγει τις ιρανικές επιθέσεις. Η χώρα δεν έχει αμερικανικές βάσεις, όμως η συμφωνία συνεργασίας με τις ΗΠΑ επιτρέπει τη χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Τα Στενά και οι «εξηγήσεις»
Ο αμερικανός πρόεδρος έστειλε μήνυμα στην ηγεσία του σουλτανάτου να μην το παρακάνει, επειδή εξετάζει από κοινού με την Τεχεράνη σενάριο «παροχής υπηρεσιών» στα πλοία που θα διέρχονται από τα Στενά αποφεύγοντας τον όρο «τέλη». Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι η ναυσιπλοΐα θα πρέπει να είναι ελεύθερη, χωρίς υποσημειώσεις αλλά με την επίβλεψη των ΗΠΑ. Εν μέσω πολέμου, το Ιράν απαιτούσε δύο εκατομμύρια δολάρια από κάθε πλοίο που επιχειρούσε να περάσει τα Στενά, αλλάζοντας στην πράξη το καθεστώς της ναυσιπλοΐας. Παραμένει άγνωστο πόσες και ποιες εταιρείες πλήρωσαν μέχρι που οι ΗΠΑ επέβαλαν τον δικό τους ναυτικό αποκλεισμό, ο οποίος θα αρθεί αν υπογραφεί το μνημόνιο.
Εν ολίγοις, ο Τραμπ θα πρέπει να εξηγήσει στους αμερικανούς πολίτες σε τι διαφέρει η συμφωνία που βρίσκεται τώρα στα σκαριά από εκείνη που είχε πετύχει ο Μπαράκ Ομπάμα το 2015 για τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Δηλαδή γιατί έγινε αυτός ο πόλεμος.
