Στην παγκόσμια έρευνα Global Emotions Report της Gallup (2024-2026), η οποία καταγράφει κυρίως συναισθήματα και διεξάγεται σε περισσότερες από 140 χώρες, το εντυπωσιακό και ταυτόχρονα ανησυχητικό στοιχείο που επισημαίνεται είναι ότι «η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη δεκάδα παγκοσμίως στις μετρήσεις που αφορούν το άγχος και είναι η πιο στρεσαρισμένη χώρα της Ευρώπης». Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν επίσης ότι οι Έλληνες υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και σε άλλους αρνητικούς δείκτες, όπως ο θυμός, η θλίψη και η μοναξιά.
Αυτή η συναισθηματική επιβάρυνση δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε μια στατιστική, αλλά μια ζωντανή πραγματικότητα που αποτυπώνεται στους δρόμους, στους χώρους εργασίας και στις προσωπικές σχέσεις των ανθρώπων. Το παράδοξο είναι ότι τα επίπεδα άγχους των Ελλήνων συχνά ξεπερνούν εκείνα πληθυσμών που βιώνουν εμπόλεμες συρράξεις, πολιτική αστάθεια ή υπερπληθωρισμό, όπως για παράδειγμα το Αφγανιστάν, ο Λίβανος και η Τουρκία, χώρες που αντιμετωπίζουν ακραίες κρίσεις. Το εύρημα αυτό σοκάρει, καθώς υποδηλώνει ότι η αίσθηση της «διαρκούς απειλής» στην Ελλάδα έχει μετατραπεί σε μια εσωτερικευμένη κατάσταση που δεν εκτονώνεται. Όπως φαίνεται, η χώρα έχει βιώσει μια μακροχρόνια ανασφάλεια, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της στον ψυχισμό των Ελλήνων, καθώς και συσσωρευμένη κούραση έπειτα από μια σειρά ετών, εκείνων της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας.
Πρακτικά, το χρόνιο άγχος της καθημερινότητας μπορεί να είναι για το νευρικό μας σύστημα εξίσου εξουθενωτικό με το οξύ άγχος μιας μεγαλύτερης κρίσης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το οξύ στρες μάς προετοιμάζει για «μάχη ή φυγή», ενώ το χρόνιο μας κρατά σε μια μόνιμη κατάσταση φθοράς, καταστρέφοντας τα κύτταρά μας. Στο τελευταίο συντελεί και η σχέση μας με την τεχνολογία και το Διαδίκτυο, η οποία λειτουργεί αμφίδρομα: από τη μία μας λύνουν τα χέρια και από την άλλη μας προκαλούν μια νέα μορφή ψυχολογικής πίεσης, που συχνά αποκαλείται «technostress». Αν δεν είμαστε συνδεδεμένοι και πάντα διαθέσιμοι, μας γεννάται ο φόβος ότι ενδεχομένως «χάνουμε κάτι», οδηγώντας μας σε διαρκή εγρήγορση και αδυναμία χαλάρωσης. Αυτή η ψηφιακή εξάρτηση σημαίνει ότι το μυαλό μας δεν κάνει ποτέ «διάλειμμα». Επιβαρυντική είναι και η κατανάλωση τεράστιου όγκου πληροφοριών (infobesity) και αρνητικών ειδήσεων – «doomscrolling» (αδιάκοπη αναζήτηση και ανάγνωση δυσάρεστων, αγχωτικών ή δυσοίωνων ειδήσεων στο Διαδίκτυο και τα social media) –, αφού οδηγεί σε πνευματική κόπωση – μην ξεχνάμε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν έχει εξελιχθεί για να επεξεργάζεται ταυτόχρονα όλες τις τραγωδίες του πλανήτη σε πραγματικό χρόνο. Επίσης, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την κοινωνική σύγκριση και τη συνεχή έκθεση στις «τέλειες» ζωές των άλλων, αποτελούν μία από τις κύριες πηγές άγχους, ειδικά για τις νεότερες γενιές.
Το χρόνιο στρες επηρεάζει την υγεία
Οι γυναίκες βιώνουν υψηλότερα επίπεδα άγχους και συμπτώματα σωματοποίησης σε σχέση με τους άνδρες, ενώ υψηλά ποσοστά παρατηρούνται και στους γονείς λόγω των πολλαπλών ρόλων και των υποχρεώσεων, αλλά και στους νέους.
Η αλήθεια είναι πως το σώμα μας είναι ο πιο ειλικρινής καθρέφτης. Όταν δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το χρόνιο στρες της καθημερινότητας, το σώμα μας αναλαμβάνει να «μιλήσει» με τη δική του γλώσσα. Λειτουργεί ως ένας βιολογικός συναγερμός που αδυνατεί να επεξεργαστεί την πίεση και παρουσιάζει συμπτώματα: μια επίμονη ένταση στον αυχένα, κόπωση που δεν περνά με ύπνο ή μια σιωπηλή φλεγμονή που απορρυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα, ανοίγοντας την πόρτα στην πρόωρη γήρανση και τις ασθένειες, που είναι πιθανό να απορρέουν από το χρόνιο άγχος.
Πώς θα μπορούσαμε όμως να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, να διαχειριστούμε το στρες, αλλά και να χρησιμοποιήσουμε την ενέργειά του προς όφελός μας; Η ανάγκη για μια νέα προσέγγιση είναι επιτακτική, καθώς η απλή ενημέρωση πλέον δεν αρκεί. Απαιτείται η εκπαίδευση σε έναν νέο τρόπο ύπαρξης.
Η απάντηση στο Συμπόσιο των Σπετσών
Το Spetses Symposium 2026, με τον τίτλο «Στρες – Ευζωία και Μακροβιότητα», είναι μια πρόσκληση σε μια ολιστική επανεκκίνηση (reset), σε ένα περιβάλλον όπου η ηρεμία της θάλασσας και η γραφική αρχιτεκτονική λειτουργούν ως το ιδανικό σκηνικό αποσυμπίεσης. Με αυτό το όραμα, από τις 13 έως τις 17 Ιουλίου 2026, το νησί των Σπετσών μετατρέπεται σε έναν φάρο γνώσης και ευζωίας.
Θα έχουμε την εξαιρετική τιμή να φιλοξενούμε τον διεθνώς αναγνωρισμένο καθηγητή Γεώργιο Χρούσο, μια παγκόσμια αυθεντία στον τομέα της Ενδοκρινολογίας και έναν από τους πλέον αναγνωρισμένους επιστήμονες, με τις περισσότερες βιβλιογραφικές αναφορές σε όλον τον κόσμο, ο οποίος έχει διακριθεί για την έρευνά του στο σύστημα του στρες. Ο καθηγητής Χρούσος θα μας εξηγήσει ότι το στρες δεν είναι «κακό» από τη φύση του, αλλά παρεξηγημένο – είναι ένας αρχέγονος μηχανισμός επιβίωσης, ο οποίος στη σύγχρονη εποχή μετατράπηκε σε σιωπηλό εχθρό –, και θα μάθουμε να διακρίνουμε το δημιουργικό στρες (eustress), που μας δίνει κίνητρο και ενέργεια, από το τοξικό στρες (distress), που πυροδοτεί τη φθορά.
Ο δρ Στάθης Γκόνος, ένας διεθνώς καταξιωμένος επιστήμονας, ειδικός στα γενετικά και περιβαλλοντικά αίτια της γήρανσης και της μακροβιότητας, θα μας αποκαλύψει ότι «το DNA δεν είναι το πεπρωμένο μας», καθώς τα γονίδιά μας μοιάζουν με διακόπτες φωτισμού και οι καθημερινές μας επιλογές είναι το χέρι που τους ανάβει ή τους σβήνει. Η Επιγενετική μάς διδάσκει ότι η διατροφή, η κίνηση και η ψυχική κατάσταση μπορούν να «σιωπήσουν» γονίδια που προδιαθέτουν για ασθένειες. Συνεπώς, η μακροβιότητα είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των επιλογών που κάνουμε κάθε μέρα.
Η δρ Καλλιόπη (Πόπη) Καλαϊτζή, πρωτοπόρος στην Ελλάδα στη Lifestyle Medicine, ενώνει την επιστήμη με την καθημερινή ζωή εστιάζοντας στην πρόληψη. Ακολουθώντας μια ολιστική προσέγγιση, θα μας δείξει πώς μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στην υγεία αλλά και στη βελτίωση της συνολικής ποιότητας της καθημερινότητας.
Ο ψυχαναλυτικός θεραπευτής και συγγραφέας Τρύφων Ζαχαριάδης θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πώς το βλέμμα των άλλων μετατρέπεται σε πεδίο άγχους. Μέσα από τη βαθιά γνώση του για την ανθρώπινη ψυχή, θα εξερευνήσουμε πώς οι εσωτερικές συγκρούσεις και τα τραύματα του παρελθόντος καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και διαχειριζόμαστε την πίεση σήμερα.
Ο συμπεριφοριστής διατροφολόγος Κωνσταντίνος Ζερβός θα αναζητήσει τις συναισθηματικές ρίζες της διατροφής μας και θα μας βοηθήσει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση με το σώμα μας και την τροφή με ενσυνείδητο (mindful) τρόπο. Θα ανακαλύψουμε γιατί καταφεύγουμε στο φαγητό όταν νιώθουμε άγχος και πώς να σπάσουμε τον κύκλο μεταξύ συναισθήματος και υπερφαγίας.
Η ψυχολόγος και θεραπεύτρια yoga Ειρήνη Ζερβού-Στεφάνου, μέσα από βιωματικά εργαστήρια διαλογισμού, yoga και τεχνικών αναπνοής, θα συμβάλει στην επαναφορά της ηρεμίας του νευρικού μας συστήματος.
Η ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας Λένα Καραμαλή θα μας δείξει την τέχνη της αυτοφροντίδας και τον τρόπο να έχουμε μια αρμονική σχέση με τον εαυτό μας και τους άλλους. Η ευζωία δεν είναι πολυτέλεια, είναι η ύψιστη μορφή αυτοφροντίδας. Σε έναν κόσμο που μας ζητεί διαρκώς περισσότερα, η επιλογή να σταματήσουμε και να φροντίσουμε τον εαυτό μας είναι μια πράξη επανάστασης.
Μια εμπειρία αφιερωμένη στην «Τέχνη του Βίου»
Η κάθε ημέρα του Συμποσίου των Σπετσών θα ξεκινάει με πρωινή yoga, βιωματικά εργαστήρια και πρακτικές ενσυνειδητότητας. Οι συμμετέχοντες θα παρακολουθούν τις ομιλίες των ειδικών και θα έχουν την ευκαιρία να εμβαθύνουν κάνοντας έναν ουσιαστικό διάλογο με τους ομιλητές και μεταξύ τους σε ένα ζεστό περιβάλλον χαλάρωσης και σύνδεσης, το οποίο θα πλαισιώνεται από βραδιές ζωντανής μουσικής. Στόχος, άλλωστε, δεν είναι μόνο η γνώση, αλλά η δημιουργία μιας κοινότητας ανθρώπων που μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες και το ίδιο όραμα για μια πιο ισορροπημένη ζωή.
Έτσι, το φετινό καλοκαίρι σηματοδοτείται από μια σημαντική ευκαιρία να ανακαλύψουμε πώς το στρες από εμπόδιο μπορεί να γίνει η κινητήρια δύναμη για μια μακρά και ποιοτική ζωή.
INFO
Spetses Symposium 2026
«Στρες – Ευζωία και Μακροβιότητα»: Spetses Hotel (τηλ. 22980-72602, www.spetses-hotel.gr,
info@spetseshotel.gr),
13-17 Ιουλίου.
Πληροφορίες και εγγραφές:
www.spetses-symposium.gr
