Ο Δήμος Φλέσσας έχει περάσει σχεδόν μισόν αιώνα σχεδιάζοντας κτίρια, ζωγραφίζοντας, δημιουργώντας γλυπτά και φωτογραφίζοντας. Ο ίδιος επιμένει πως όλες αυτές οι ιδιότητες αποτελούν κομμάτια της ίδιας διαδρομής. «Το επάγγελμά μου είναι η αρχιτεκτονική. Η τέχνη όμως ήρθε σαν εσωτερική ανάγκη» μας λέει.
Γεννημένος στην Πλάκα, σπούδασε αρχιτεκτονική στη Ρώμη και από το 1973 διατηρεί δικό του αρχιτεκτονικό γραφείο. Παράλληλα, έχει παρουσιάσει περισσότερες από 45 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας.
Με αφορμή τις δημιουργίες του με θέμα το ποδόσφαιρο – και εν μέσω του Μουντιάλ –, μιλήσαμε μαζί του για την καλλιτεχνική του πορεία, αλλά και για όλα όσα τον απασχολούν σταθερά και αποτελούν έμπνευση για να δημιουργεί.
Είστε αρχιτέκτονας στο επάγγελμα, αλλά εδώ και πολλά χρόνια ασχολείστε έντονα με τα εικαστικά. Πώς συνδέονται τα δύο;
Η αρχιτεκτονική είναι το επάγγελμά μου, ο βιοπορισμός μου. Από σύμπτωση, βρέθηκα να ασκώ ελεύθερο επάγγελμα στο αποκορύφωμα της οικοδομικής δραστηριότητας στην Αθήνα. Ενώ με ενδιέφερε προφανώς να έχω δουλειές, ταυτόχρονα έβλεπα μια επερχόμενη λαίλαπα καταστροφής και ρύπανσης.
Από εκεί μου βγήκε μια εσωτερική ανάγκη να αποτυπώσω αυτή την κατάσταση καλλιτεχνικά. Είχα μια εικαστική προδιάθεση και η τέχνη λειτούργησε αρχικά ως εκτόνωση. Ετσι, ήδη από το 1985, πολύ πριν γίνουν μόδα τα οικολογικά κινήματα, η δουλειά μου απέκτησε έντονη οικολογική χροιά.
Ο Δήμος Φλέσσας.
Πώς εξελίχθηκε αυτή η θεματολογία στα έργα σας με το πέρασμα των χρόνων;
Η πρώτη μου εικαστική δουλειά εστιάστηκε στην κοινωνία της ρύπανσης και της άκριτης οικοδόμησης, χωρίς την παρουσία του ανθρώπου. Στη συνέχεια, όμως, αναδύθηκε ένα συγκεκριμένο μοντέλο ανθρώπου, το οποίο δεσπόζει έκτοτε στο έργο μου.
Πρόκειται για τον σύγχρονο, απρόσωπο άνθρωπο, ο οποίος είναι ο ίδιος παντού, σε όλον τον κόσμο, και επαναλαμβάνει τις ίδιες δραστηριότητες στην καθημερινότητά του, στα σπορ και στον ελεύθερο χρόνο του. Αυτός ο σημερινός άνθρωπος, που από τη μία καταστρέφει το περιβάλλον και από την άλλη ζει μέσα σε αυτό και αθλείται, φέρει πάντα την οικολογική χροιά που χαρακτηρίζει τη φιλοσοφία μου.
Ποια είναι η προσωπική σας σχέση με το ποδόσφαιρο και πώς συνδέεται με την τέχνη;
Το ποδόσφαιρο και η κίνηση γενικότερα είναι για εμένα βιωμένες εμπειρίες, καθώς έχω παίξει πολύ το συγκεκριμένο άθλημα στη ζωή μου. Αυτό βγαίνει αυθόρμητα στα έργα μου. Θεωρώ ότι υπάρχει τεράστια σύνδεση μεταξύ ποδοσφαίρου και τέχνης, γι’ αυτό εξάλλου και πολλοί άνθρωποι του πνεύματος και λόγιοι ασχολούνται με αυτό.
Το ποδόσφαιρο έχει ρυθμό, φαντασία και μια αίσθηση ομαδικότητας. Ο καλλιτέχνης μπορεί να είναι μοναχικός, αλλά πάντα επιζητεί την εμπλοκή σε ομαδικές ιστορίες. Η μπάλα είναι το πρώτο πράγμα με το οποίο παίζει ένα παιδί, αγόρι ή κορίτσι, και όλο αυτό το πάθος, η δυναμική και η χαρά του παιχνιδιού είναι αυτό που βλέπουμε στο Μουντιάλ. Ολος αυτός ο κόσμος με τόσο πάθος και φανατισμό, όλη αυτή η δυναμική, έχει σχέση με την τέχνη, με μια γιορτή.
Εκτός από το ποδόσφαιρο, έχετε αποτυπώσει και τα ολυμπιακά αθλήματα. Εκεί πώς προσεγγίσατε το θέμα;
Με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004, αποτύπωσα όλα τα ολυμπιακά σπορ χρησιμοποιώντας το ίδιο απρόσωπο μοντέλο ανθρώπου. Το ενδιαφέρον στοιχείο εκεί ήταν η χρωματική παλέτα. Χρησιμοποίησα καθαρά ελληνικά χρώματα, παρμένα από τα αρχαία ερυθρόμορφα αγγεία, δηλαδή το κόκκινο, την ώχρα και το μαύρο, ως μια αναφορά στις ρίζες και την καταγωγή μας.
Το έργο του «Ο μπαλαδόρος». Φωτογραφία Ελένη Κρεμαστού
Μια και αναφερθήκατε στις ρίζες, ποια είναι η δική σας καταγωγή και πώς σας επηρέασε το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώσατε;
Το όνομα Φλέσσας έχει τις ρίζες του στην Καλαμάτα και την Πελοπόννησο, όμως εγώ είμαι βέρος Αθηναίος. Γεννήθηκα στην Πλάκα και τελείωσα το 1ο Γυμνάσιο Πλάκας. Οταν μεγαλώνεις και πηγαίνεις σχολείο ακριβώς κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης, σε μια γειτονιά που τότε ήταν καταπληκτική και πολύ πιο ανθρώπινη από τη σημερινή, ο τόπος αυτός σε καλλιεργεί ασυνείδητα και σε ωθεί να ασχοληθείς με την αρχιτεκτονική και τις τέχνες».
Πέρα από τη ζωγραφική, ασχολείστε με τη γλυπτική, τη φωτογραφία, ακόμα και με σκηνικά θεάτρου. Ποια είναι η κοινή συνισταμένη σε όλα αυτά;
«Ολα πηγάζουν από το ίδιο σκεπτικό. Η φιλοσοφία μου, είτε πρόκειται για τη γλυπτική είτε για τη φωτογραφία, παραμένει οικολογική με την έννοια της μη σπατάλης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της εξάντλησης των ορίων κάθε υλικού.
Δεν πρόκειται για μια απλή διάθεση να ασχοληθώ με πολλά πράγματα, αλλά για κάτι που βγαίνει αυθόρμητα. Ισως σε αυτό να έπαιξε ρόλο και το ότι ο αδελφός μου είναι σκηνοθέτης, οπότε είχα μια ολιστική αντίληψη για τις τέχνες.
Τι υλικά επιλέγετε να χρησιμοποιείτε στα έργα σας;
Στη ζωγραφική χρησιμοποιώ λάδια, αλλά εισάγω και την έννοια του κολάζ. Λόγω της ιδιότητάς μου ως αρχιτέκτονα, μπορώ να εντάξω στο ίδιο τελάρο στοιχεία από ταπετσαρίες ή άλλα δομικά υλικά που παρουσιάζουν ενδιαφέρον και λύνουν άμεσα εικαστικά ζητήματα φορμών και τόνων.
Με ενδιαφέρει να εξαντλώ τις δυνατότητες κάθε υλικού, να αξιοποιείται μέχρι το τέλος. Στον βιομηχανικό σχεδιασμό αντικειμένων καθημερινής χρήσης, με τον οποίο επίσης ασχολούμαι, χρησιμοποιώ κατά κόρον το ελληνικό μάρμαρο, καθώς αποτελεί ένα εξαιρετικό εγχώριο προϊόν. Η σχέση του αρχιτέκτονα με την ύλη δημιουργεί αμέτρητα ερεθίσματα.
«Ο πανηγυρισμός». Φωτογραφία Ελένη Κρεμαστού
Στα γλυπτά σας συναντάμε την ίδια θεματολογία με τη ζωγραφική σας;
Ναι, βέβαια, η θεματολογία των αθλημάτων και του ποδοσφαίρου υπάρχει και στα γλυπτά μου. Είναι μελετημένα με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να αποδοθούν σε οποιαδήποτε κλίμακα, από μικρά αντικείμενα 10 εκατοστών μέχρι γιγαντιαίες κατασκευές 15 μέτρων, κάτι στο οποίο με βοηθούν πολύ οι αρχιτεκτονικές γνώσεις μου.
Φιλοδοξία μου είναι να αναλάβω την προβολή ενός ποδοσφαιρικού συλλόγου μέσω της τέχνης. Στην Ελλάδα απέχουμε ακόμα από το να αντιληφθούμε αυτή τη σύνδεση. Ετσι, στοχεύω σε κάποιον σύλλογο του εξωτερικού. Σύντομα, πάντως, ένα μέρος αυτών των γλυπτών και έργων θα εκτεθεί στη βιτρίνα ενός εμπόρου στην Κηφισιά που μου διέθεσε τον χώρο του.
Εχετε πραγματοποιήσει πολλές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό. Ποιες ξεχωρίζετε;
Εχω κάνει περίπου 50 ατομικές και ομαδικές εκθέσεις συνολικά. Εργα μου παρουσιάστηκαν στο Μουντιάλ της Γερμανίας, καθώς το ποδόσφαιρο με απασχολεί σταθερά. Πολύ σημαντική ήταν επίσης η έκθεση που έκανα πέρυσι στο Μόντε Κάρλο με αφορμή το λεοντόψαρο.
«Αφροδίσιο τείχος». Φωτογραφία Ελένη Κρεμαστού
Κάποιος διέκρινε το οικολογικό στοιχείο στη δουλειά μου και μου ζήτησε να δημιουργήσω μια έκθεση – είχε τίτλο “A fish to catch” –, για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος σχετικά με το λεοντόψαρο, αυτό το ξενικό ψάρι που έχει περάσει από το Σουέζ και καταστρέφει το οικοσύστημα της Μεσογείου, επειδή δεν έχει φυσικούς θηρευτές και οι ψαράδες δεν το κυνηγούν, θεωρώντας το λανθασμένα μη φαγώσιμο.
Ολο αυτό έγινε η αφορμή για να μιλήσω ξανά για την ανθρώπινη παρέμβαση στη φύση, που είναι το θέμα που με απασχολεί εδώ και δεκαετίες.
