Eνα ζευγάρι από τη Σκωτία, του οποίου ο έφηβος γιος έβαλε τέλος στη ζωή του αφού εκβιάστηκε μέσω Instagram, κατέθεσε αγωγή κατά της Meta, ιδιοκτήτριας της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης, στην πρώτη υπόθεση του είδους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Μάρεϊ Ντάουι ήταν μόλις 16 ετών όταν αυτοκτόνησε στο σπίτι του στο Ντάνμπλεϊν, τον Δεκέμβριο του 2023.
Είχε στοχοποιηθεί διαδικτυακά από απατεώνες που προσποιούνταν ένα νεαρό κορίτσι, εξαπατήθηκε ώστε να στείλει προσωπικές, ερωτικού περιεχομένου φωτογραφίες του και στη συνέχεια απειλήθηκε ότι αυτές θα αποκαλύπτονταν εάν δεν κατέβαλλε χρήματα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι δράστες δρούσαν από τη Δυτική Αφρική.
Πλέον, οι γονείς του Μάρεϊ μηνύουν τη Meta σε αμερικανικό δικαστήριο, ζητώντας αποζημίωση με τιμωρητικό χαρακτήρα και υποστηρίζοντας ότι το Instagram δεν αποτελούσε ασφαλές περιβάλλον για τον γιο τους. Υποστηρίζουν ότι η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποτραπεί και ότι η Meta γνώριζε εδώ και χρόνια πως η πλατφόρμα της χρησιμοποιούνταν για τη στοχοποίηση ευάλωτων εφήβων μέσω της λεγόμενης απάτης sextortion.
«Αυτή είναι μια τραγωδία που δεν έπρεπε να είχε συμβεί» δήλωσε ο Μάθιου Μπέργκμαν, ιδρυτικός δικηγόρος του Social Media Victims Law Center, που εκπροσωπεί την οικογένεια Ντάουι.
«Η Meta έχει την υποχρέωση, όταν εντοπίζει εκβιαστές sextortion, να κλείνει τους λογαριασμούς τους, κάτι που, όπως αναφέρουμε στην αγωγή, δεν κάνει» λέει στο «Β» ο δικηγόρος της οικογένειας
«Γνώριζαν τα πάντα»
Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο «Βήμα», ο Μπέργκμαν τόνισε ότι η υπόθεση είναι σημαντική όχι μόνο επειδή είναι η πρώτη που αφορά θύμα από το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και επειδή αποκαλύπτει όσα γνώριζε η Meta για το sextortion πολύ πριν από τον θάνατο του Μάρεϊ. «Το sextortion είναι ένα γνωστό φαινόμενο. Είναι γνωστό στη Meta εδώ και πολύ καιρό» είπε. «Πρόσφατα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν για πρώτη φορά στο πλαίσιο δικαστικών διαδικασιών δείχνουν ξεκάθαρα ότι η Meta γνώριζε πως αρπακτικοί ενήλικοι χρησιμοποιούσαν το Instagram για να προσεγγίζουν νεαρούς άνδρες».
Σύμφωνα με τον Μπέργκμαν, εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας δείχνουν ότι ο σχεδιασμός του Instagram διευκόλυνε ενήλικους θύτες να προσεγγίζουν εφήβους, να τους χειραγωγούν ώστε να μοιραστούν προσωπικές εικόνες και στη συνέχεια να τους εκβιάζουν μέσω απειλών για εξευτελισμό.
«Η Meta είχε να λάβει μια απόφαση για το αν η πρόσβαση των εφήβων θα ήταν ανοιχτή ή κλειστή από προεπιλογή και επέλεξε να μην είναι κλειστή για λόγους οικονομικούς ή κερδοφορίας» είπε. «Γι’ αυτό αυτή η υπόθεση έχει σημασία».
Από την πλευρά της οικογένειας, η ευθύνη βαραίνει ξεκάθαρα την πλατφόρμα, σύμφωνα με τον Μπέργκμαν. «Η Meta έχει ευθύνη να αποτρέπει αρπακτικούς ενηλίκους από το να έχουν πρόσβαση σε ευάλωτα παιδιά, όταν γνωρίζει ότι αυτό το φαινόμενο βρίσκεται σε εξέλιξη» είπε. «Εχει επίσης υποχρέωση, όταν εντοπίζει εκβιαστές sextortion, να κλείνει τους λογαριασμούς τους – κάτι που, όπως αναφέρουμε στην αγωγή, δεν κάνει».
Η Meta του Μαρκ Ζάκερμπεργκ είναι ιδιοκτήτρια της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης Instagram. «Η Meta είχε να λάβει μια απόφαση για το αν η πρόσβαση των εφήβων θα ήταν ανοιχτή ή κλειστή από προεπιλογή, και επέλεξε να μην είναι κλειστή για λόγους οικονομικούς ή κερδοφορίας», λέει ο Μάθιου Μπέργκμαν, δικηγόρος του ζεύγους Ντάουι
Λειτουργίες ασφαλείας που δεν εφαρμόστηκαν
Οι Ντάουι υποστηρίζουν επίσης ότι η Meta γνώριζε την ύπαρξη λειτουργιών ασφαλείας που θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο για εφήβους όπως ο Μάρεϊ, αλλά δεν τις εφάρμοσε αποτελεσματικά. Παρότι οι φερόμενοι δράστες βρίσκονταν στο εξωτερικό, ο Μπέργκμαν τόνισε ότι αυτό δεν μειώνει την ευθύνη της Meta.
Η δικαστική μάχη ξεκινά ενώ οι γονείς του Μάρεϊ συνεχίζουν να ζουν με τη συντριβή της απώλειας του γιου τους.
Ο Μπέργκμαν τόνισε ότι το κίνητρό τους δεν είναι πρωτίστως οικονομικό.
«Οπως τόσοι γονείς που εκπροσωπώ, η μοναδική τους εστίαση είναι η προστασία άλλων οικογενειών από αυτή τη φρικτή απώλεια» είπε. «Δεν τρέφουν αυταπάτες ότι είναι μια εύκολη μάχη. Η Meta είναι από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο. Αλλά ακόμη κι αν σωθεί μία ζωή, αξίζει τον κόπο».
Πρόσθεσε ότι μόνο η οικονομική λογοδοσία μπορεί να επιφέρει ουσιαστική αλλαγή. «Πρέπει να γίνει πιο ακριβό για τη Meta να δημιουργεί επικίνδυνες πλατφόρμες απ’ ό,τι ασφαλείς» είπε. «Μόνο έτσι θα αλλάξει ο οικονομικός της υπολογισμός».
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι οι γονείς πρέπει να αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την παρακολούθηση της διαδικτυακής ζωής των παιδιών τους.
Ο Μπέργκμαν απέρριψε την άποψη ότι οι οικογένειες μπορούν από μόνες τους να προστατεύσουν τους εφήβους. «Το Instagram έχει σχεδιαστεί ώστε να υπονομεύει τη γονική εποπτεία» είπε. «Ενθαρρύνει τα παιδιά να ανοίγουν πολλαπλούς λογαριασμούς με διαφορετικά ονόματα και υπονομεύει ενεργά την ικανότητα των γονιών να γνωρίζουν τι συμβαίνει».
Πρόσθεσε ότι οι έφηβοι συχνά κρύβουν ντροπιαστικές εμπειρίες όχι λόγω ανευθυνότητας, αλλά εξαιτίας φυσιολογικών αναπτυξιακών συμπεριφορών. «Τα αγόρια στην εφηβεία είναι νευρολογικά και ορμονικά ευάλωτα και εξαιρετικά ευαίσθητα στον εξευτελισμό» είπε. «Αυτός ακριβώς ο συνδυασμός είναι που εκμεταλλεύονται οι εκβιαστές sextortion».
Ο καθηγητής Ντέιβιντ Σ. Γουόλ από το Κέντρο Μελετών Ποινικής Δικαιοσύνης του Πανεπιστημίου του Λιντς, δήλωσε στο «Βήμα» ότι το sextortion έχει εξελιχθεί ραγδαία στην ψηφιακή εποχή. «Πάντα υπήρχε sextortion, αλλά στο παρελθόν ήταν πιο άμεσο και σε μικρότερη, πιο προσωπική κλίμακα» είπε. «Σήμερα, το Διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπουν να λειτουργεί παγκοσμίως, σε μεγαλύτερη κλίμακα και πιο απομακρυσμένα».
Εξήγησε ότι ο ψυχολογικός αντίκτυπος στα θύματα είναι συντριπτικός. «Η παραβίαση της εμπιστοσύνης και η απειλή της ντροπής μπορεί να είναι καταστροφικές. Για τον δράστη, μπορεί να μην είναι καν προσωπικό· απλώς θεωρεί ότι το θύμα “πιάστηκε” και ίσως αξίζει την ντροπή, άρα πρέπει να πληρώσει».
Τι είπε η Meta στο «Β»
Εκπρόσωπος της Meta δήλωσε στο «Βήμα» ότι «το sextortion είναι ένα φρικτό έγκλημα. Υποστηρίζουμε τις διωκτικές αρχές για την ποινική δίωξη των εγκληματιών που κρύβονται πίσω από αυτό και συνεχίζουμε να τους αντιμετωπίζουμε στις εφαρμογές μας σε πολλαπλά μέτωπα. Από το 2021 τοποθετούμε τους εφήβους κάτω των 16 ετών σε ιδιωτικούς λογαριασμούς όταν εγγράφονται στο Instagram, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να εγκρίνουν κάθε νέο ακόλουθο. Εργαζόμαστε για να αποτρέπουμε λογαριασμούς με ύποπτη συμπεριφορά από το να ακολουθούν εφήβους. Λαμβάνουμε επίσης άλλα προληπτικά μέτρα, όπως το θόλωμα δυνητικά ευαίσθητων εικόνων που αποστέλλονται σε προσωπικά μηνύματα, την υπενθύμιση στους εφήβους των κινδύνων από την κοινοποίησή τους και την ενημέρωση των χρηστών όταν συνομιλούν με κάποιον που μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετική χώρα».
