Δεν είναι απολύτως σαφές τι ακριβώς είχε στο μυαλό του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος όταν δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα να βγουν οι κουκούλες από τους χρήστες του Διαδικτύου». Η φράση, πάντως, είναι από εκείνες που σε κάνουν να σηκώνεις το φρύδι. Γιατί αν πίσω της κρύβεται η ιδέα μιας μερικής έστω κατάργησης της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο, τότε μπαίνουμε σε μια συζήτηση που δεν είναι ούτε απλή ούτε ακίνδυνη.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Οσοι έχουμε βρεθεί στο στόχαστρο ανώνυμων προφίλ ξέρουμε πόσο εύκολα η ανωνυμία γίνεται ασπίδα θρασύτητας (και δειλίας ταυτόχρονα βεβαίως). Εχουμε διαβάσει ψόφους και κατάρες ακόμη και για τα παιδιά μας, έχουμε στοχοποιηθεί από απίθανες ιστορίες που παρουσιάζονται ως γεγονότα. Εκείνη τη στιγμή είναι αλήθεια πως σκέφτεσαι ότι ίσως θα έπρεπε ο καθένας να γράφει με το όνομά του. Να ξέρουμε ποιος μιλάει. Βεβαίως, όταν το πράγμα ξεφεύγει, τρόποι υπάρχουν και είναι αρκετές οι περιπτώσεις που τέτοιες ιστορίες καταλήγουν σε καταδίκες. Μόνο που το θέμα δεν είναι τόσο απλό.
Η ανωνυμία στο Διαδίκτυο δεν είναι μια παρενέργεια που προέκυψε κατά λάθος. Είναι δομικό χαρακτηριστικό της αρχιτεκτονικής του ψηφιακού χώρου. Από τα πρώτα φόρουμ μέχρι τα σημερινά κοινωνικά δίκτυα, η δυνατότητα να εκφραστεί κανείς χωρίς να εκθέτει την ταυτότητά του παραπάνω από όσο το επιθυμεί υπήρξε βασικό στοιχείο της αίσθησης ελευθερίας στην ψηφιακή σφαίρα. Αν την αφαιρέσεις, αλλάζουν όλα.
Θα μειωθεί η τοξικότητα; Πιθανότατα ναι. Από φόβο. Οταν ξέρεις ότι το σχόλιο που γράφεις συνδέεται ευθέως με το όνομά σου, το σκέφτεσαι λίγο περισσότερο πριν απειλήσεις κάποιον, πριν τον συκοφαντήσεις ή πριν του ευχηθείς να πεθάνει. Το ερώτημα όμως είναι τι άλλο θα μειωθεί μαζί με την τοξικότητα.
Γιατί η υποχρεωτική ταυτοποίηση δεν αγγίζει μόνο τα τρολ. Αγγίζει και όλους εκείνους που χρησιμοποιούν την ανωνυμία ως ένα δίχτυ ασφαλείας. Τον εργαζόμενο που θέλει να μιλήσει για τις συνθήκες στη δουλειά του. Τον πολίτη που καταγγέλλει μια αυθαιρεσία. Τον άνθρωπο που εκφράζει μια άποψη που δεν είναι ακριβώς δημοφιλής στο περιβάλλον του.
Σύμφωνοι, δεν ζούμε σε ολοκληρωτικό καθεστώς. Αλλά η δημόσια έκφραση δεν περιορίζεται μόνο από τα καθεστώτα. Περιορίζεται και από την πίεση του περιβάλλοντος, από τις συνέπειες που μπορεί να έχει μια άποψη στην επαγγελματική ή κοινωνική ζωή κάποιου. Η ανωνυμία, για πολλούς, δεν είναι κουκούλα. Είναι ανάσα.
Και στο τέλος υπάρχει και μια πρακτική απορία. Τι ακριβώς συζητάμε να γίνει; Να παραδώσουμε ακόμα περισσότερα προσωπικά δεδομένα στις πλατφόρμες για να μας επιτρέπουν να μιλάμε; Να δημιουργηθεί ένα διαδίκτυο στο οποίο η πρόσβαση στην έκφραση θα προϋποθέτει ταυτοποίηση τύπου «δείξε τα χαρτιά σου»;
