«Εγώ είμαι ο χοντροπαπάς της Κουκάνιας»: Τα Carmina Burana ήταν κάποτε ο επίσημος ύμνος του ΠαΣοΚ. Και δικαίως. Δεν είχαν ιδέα οι οπαδοί του από ποια εποχή μάς έρχονταν τα τραγούδια εκείνα και ποιο μήνυμα απέπνεαν.
Η επιλογή, πάντως, ήταν εμπνευσμένη. Απέδιδε έναν υπόκωφο θυμό και σφράγισε το ήθος της κοινωνίας, όσο κι αν οι γενναίοι ρυθμοί του Καρλ Ορφ έπαψαν να στροβιλίζουν τις επικές εκείνες συνάξεις με τα πλαστικά σημαιάκια που λούζονταν στους προβολείς του Μπιρσίμ. Η εποχή είναι ο Μεσαίωνας, όταν η πείνα και ο μαύρος θάνατος μάστιζαν εκατομμύρια ανθρώπινα σκουλήκια που χωμένα στη μαύρη λάσπη γύρω από τους περίλαμπρους πύργους των αρχόντων πολεμούσαν να επιζήσουν από τον έναν χειμώνα στον άλλο, ενώ ο πυργοδεσπότης άρπαζε για λογαριασμό του τον καρπό των μόχθων τους.
Παραπέρα, συχνά ένα μοναστήρι όπου καλοθρεμμένοι ηγούμενοι επέβλεπαν την παραγωγή εξαίσιας μπίρας που απολαμβάνουμε μέχρι σήμερα και στα κηρύγματά τους συμβούλευαν τους χωρικούς να κάνουν υπομονή μέχρι τον άλλο κόσμο. Παράβαλε και τον δικό μας Πτωχοπρόδρομο. Λέγεται ότι όπου γειτόνευαν ανδρικά και γυναικεία μοναστήρια ανάμεσα ξεφύτρωναν πολυπληθή χωριά.
Τους καλογέρους τους απαντούσες και in tabernam όπως εξιστορούν τα Carmina, όπου γύρω από τραπέζια φορτωμένα με καλούδια – αλλά και ζάρια – χαριεντίζονταν με τις puellae του καπηλειού: veni, veni, venias, ne me mori facias (έλα, έλα, κορίτσι μου, μη με κάνεις να πεθάνω). Δεν είναι παράξενο λοιπόν πώς μέσα σε αυτήν την αθλιότητα η φαντασία του δουλοπάροικου έπλασε την Κουκάνια (Cuccagna, Cockaygne), τη χώρα της αφθονίας, όπου οι δρόμοι είναι στρωμένοι με γλυκίσματα, κανείς δεν χρειάζεται να δουλέψει, αλλά ξαπλωμένος με το στόμα ανοιχτό μασάει ξεροψημένα γουρουνόπουλα που πετάνε από μόνα τους κατά μέρος του και τα ποταμάκια είναι ευωδιαστές ψαρόσουπες.
Οι δε αφροδίσιες χαρές είναι άφθονες και δωρεάν για όλους. Ο κάθε καταραμένος του κόσμου τούτου ονειρευόταν να ήταν πολίτης εκείνης της χώρας του άκοπου πλούτου και με την κοιλιά πρησμένη από την κραιπάλη να κείτεται ανάσκελα στο χόρτο ροχαλίζοντας, όπως τους αναπαριστά ο Μπρίγκελ.
Πρόκειται για ένα αξιοζήλευτο όραμα, με αριστουργηματικές καλλιτεχνικές εκφράσεις και απολύτως εύλογο για ανθρώπους που βίωναν τέτοια μακραίωνη δυστυχία. Το ότι όμως κατέκτησε τη φαντασία του μέσου Νεοέλληνα κατά τη Μεταπολίτευση δεν ήταν καθόλου φυσιολογικό.
Οφειλόταν στη συστηματική δημαγωγία των σύγχρονων αρχιερέων της Κουκάνιας που στόχευαν σε ένα μόνο, στην κατάληψη της εξουσίας με κάθε μέσο. Για τον σκοπό αυτόν φρόντισαν να εξάψουν κάθε ένστικτο φθόνου και αδικίας πραγματικής και φανταστικής. Τη στιγμή ακριβώς που, καθώς άνοιγε η προοπτική της Ευρώπης, μια ορθολογική διαχείριση των πρωτόγνωρων οικονομικών δυνατοτήτων που προσφέρονταν υποσχόταν μια μακροπρόθεσμη ευημερία. Αντί για αυτό εξύφαναν το παραμύθι μιας δουλωμένης «από τον ιμπεριαλισμό» Ελλάδας που σφάδαζε από μεσαιωνικούς πόνους, ενώ οι ίδιοι θα την οδηγούσαν στον παράδεισο της καταναλωτικής ευωχίας.
Η Κουκάνια τούτη κράτησε κάποια χρόνια με άφθονα δανεικά που έρρεαν από τους ίδιους τους τρισκατάρατους ιμπεριαλιστές, κάποια στιγμή όμως, όπως ήταν βέβαιο, έσκασε στα χέρια μας. Αντί οι «αβάδες» αυτοί (πολιτικοί είναι ένας τιμητικός τίτλος που δεν τους αξίζει) να διδάσκουν τον κόσμο τους για τις δύσκολες προόδους που με τη συμμετοχή όλων έκανε η χώρα και πώς θα διαφυλαχθούν για να πάμε σε καλύτερα, τον ξεσήκωναν για ιερό πόλεμο κατά των «κακών» (δηλαδή της άλλης μισής κοινωνίας που δεν συμφωνούσε μαζί τους). Σήμερα ξετυλίγεται η ίδια ψεύτικη παλάβρα («αφήγημα» το λέμε τώρα).
Η χώρα έχει πασιφανώς ανανήψει από τα χειρότερα που της φόρτωσαν οι «αβάδες», οι διάδοχοί τους όμως εξακολουθούν να στριγκλίζουν ότι συσπάται από τους πόνους και κορδώνονται ότι αυτοί θα τη φέρουν στη νέα Κουκάνια. Η πραγματικότητα όμως είναι ένας τοίχος όπου στο τέλος σπας το κεφάλι σου.
Ο κ. Περικλής Σ. Βαλλιάνος είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ.
