Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η ιστορικός που ταύτισε το όνομά της με τη βυζαντινολογία και κατέγραψε μια διαδρομή διεθνούς κύρους στα πανεπιστημιακά χρονικά της Ευρώπης, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών. Με την απώλειά της κλείνει ένας αιώνας εμπειρίας που συνέδεσε τη μικρασιατική μνήμη, την Αντίσταση, το ελληνικό πανεπιστήμιο και τη Σορβόννη σε μια ενιαία βιογραφική αφήγηση.
Γεννημένη στις 29 Αυγούστου 1926 στον Βύρωνα, σε προσφυγικό σπίτι της οδού Κοινωνίας των Εθνών, μεγάλωσε σε οικογένεια Μικρασιατών από τα Μουδανιά. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, έμπορος και επιστάτης των κτημάτων της οικογενείας της μητέρας της, Καλλιρόης, το γένος Ψαλτίδη, με καταγωγή από την Προύσα. Αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Θηλέων και συνέχισε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, σε μια εποχή που η παρουσία των γυναικών στην ανώτατη εκπαίδευση παρέμενε περιορισμένη.
Τα χρόνια της Κατοχής σφράγισαν τη διαμόρφωσή της. Εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ, ως υπεύθυνη μαθητριών στο Παγκράτι. Όπως η ίδια είχε αφηγηθεί, «Η Αντίσταση με έκανε αυτό που είμαι. Το σχολείο που ήμουν οι Ιταλοί το έκαναν νοσοκομείο. Η καθηγήτρια μου είπε να κάνουμε μία ομάδα αντίστασης. Λεγόμασταν “Σπίθα”. Μου έδιναν τα κρυφά φυλλάδια για να τα πάω σε διάφορα μέρη». Και ακόμη: «Όταν μπήκα στην ΕΠΟΝ δεν κοιμήθηκα σπίτι μου από 14 χρονών για να μην με πιάσουν. Όλα μου τα αδέλφια μου ήταν οργανωμένα. Το ψευδώνυμό μου ήταν “Νίκη”. Όταν γυρνούσα σπίτι μου η μάνα μου ήξερε ότι έχει διαδήλωση. Γιατί ήξερε ότι θέλω να πλυθώ για να μην με βρουν σκοτωμένη, λερωμένη». Κατά τα Δεκεμβριανά ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών στην υποχώρησή του και επέστρεψε μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
