Η παραίτηση ενός από τα πιο σημαντικά κομματικά στελέχη του Φρίντριχ Μερτς στο Βερολίνο εξελίσσεται σε ένα αναπάντεχο πολιτικό δώρο για τον Γερμανό καγκελάριο.
Ο Γενς Σπαν, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της κεντροδεξιάς Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) του Μερτς, παραιτήθηκε το Σάββατο, αφού ο ίδιος και ο σύζυγός του παραδέχθηκαν ότι χρησιμοποίησαν παρένθετη μητέρα στις ΗΠΑ για να γίνουν γονείς, παρά το γεγονός ότι η πρακτική αυτή απαγορεύεται στη Γερμανία.
Αν και η αποχώρηση φάνηκε αρχικά ως πισωγύρισμα, ο Μερτς κινήθηκε αμέσως για να μετατρέψει την παραίτηση προς όφελός του, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ανασχηματισμού της κυβέρνησης την Κυριακή.
Ευκαιρία για πολιτική επανεκκίνηση
Ο ανασχηματισμός είναι ελκυστικός για τον Μερτς επειδή ο Σπαν αποτελούσε ορισμένες φορές εμπόδιο για τον ίδιο: Ο 46χρονος πρώην υπουργός Υγείας δεν ήταν μόνο ένας εσωκομματικός ανταγωνιστής που κατά καιρούς αντιστεκόταν στα σχέδιά του, αλλά ήταν επίσης αντιπαθής στους πιο αριστερούς πολιτικούς των κυβερνητικών του εταίρων, των Σοσιαλδημοκρατών (SPD).
Με τον Σπαν εκτός μάχης, ο Μερτς μπορεί να επιλέξει νέο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του CDU για να ηρεμήσει τα πνεύματα στη συγκυβέρνηση. Παράλληλα, ένας κυβερνητικός ανασχηματισμός του επιτρέπει να πραγματοποιήσει μια πολιτική «επανεκκίνηση» ενόψει των κρίσιμων περιφερειακών εκλογών το φθινόπωρο, στις οποίες το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) αναμένεται να καταγράψει υψηλά ποσοστά και θα μπορούσε ακόμη και να εξασφαλίσει αυτοδυναμία στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο.
Ο εκπρόσωπος του Μερτς, Στέφαν Κορνέλιους, δήλωσε ότι ο καγκελάριος ζυγίζει τώρα τις επόμενες κινήσεις του. «Υπάρχουν πάντα δυνατότητες -δηλαδή υπάρχουν, είτε τις εκμεταλλεύεσαι είτε όχι- και μόλις ληφθεί μια απόφαση, πιστεύω ότι [ο καγκελάριος] θα μας ενημερώσει», δήλωσε ο Κορνέλιους στους δημοσιογράφους. «Η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη».
Πυρετώδεις διαβουλεύσεις στο Βερολίνο
Ο Μερτς και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη των Συντηρητικών αναμένεται να καταλήξουν σε συγκεκριμένη πρόταση τις επόμενες ημέρες. Μετά τη συνεδρίαση της ηγεσίας του CDU τη Δευτέρα, ζητήθηκε από τους συντηρητικούς βουλευτές να προετοιμαστούν για μια συνάντηση στο Μπούντεσταγκ την Τετάρτη της επόμενης εβδομάδας —παρά τις θερινές διακοπές της Βουλής— προκειμένου να εκλέξουν νέο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας, σύμφωνα με μήνυμα που στάλθηκε στους βουλευτές και περιήλθε στη γνώση του POLITICO.
Στην περίπτωση ενός ευρύτερου κυβερνητικού ανασχηματισμού που θα περιλαμβάνει διορισμούς νέων υπουργών, θα πρέπει να διοργανωθεί πλήρης συνεδρίαση της Ολομέλειας του Μπούντεσταγκ.
Ωστόσο, ένας ανασχηματισμός θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί πολιτικά δύσκολος. Ενόψει των επικείμενων περιφερειακών εκλογών τον Σεπτέμβριο σε τρία γερμανικά κρατίδια, ένας από τους κύριους στόχους του Μερτς θα είναι η αποφυγή εσωκομματικών διαμαχών για την εξουσία.
Τα επικρατέστερα ονόματα για τη διαδοχή
Ως εκ τούτου, ο Μερτς αναμένεται να προτείνει έναν στενό του σύμμαχο για τη νέα ισχυρή θέση του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας —κάποιον που θα μπορεί να συνεργαστεί αποτελεσματικά και με τους κυβερνητικούς εταίρους του SPD.
Μεταξύ των ονομάτων που ακούγονται είναι ο νυν διευθυντής της Καγκελαρίας, Τόρστεν Φράι, ο Γενικός Γραμματέας του CDU, Κάρστεν Λίνεμαν, και ο υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ.
Στην περίπτωση ενός ευρύτερου ανασχηματισμού, η προσδοκία είναι ότι θα πρέπει να συμπεριληφθεί τουλάχιστον μία γυναίκα -για παράδειγμα, η υπουργός Υγείας Νίνα Βάρκεν- καθώς η σημερινή ηγετική ομάδα του Μερτς κυριαρχείται από άνδρες.
Δημοσκοπικός πάτος
Ένας κυβερνητικός ανασχηματισμός θα μπορούσε να φανεί χρήσιμος σε μια περίοδο που η κυβέρνηση του Μερτς, αλλά και ο ίδιος ο καγκελάριος, αντιμετωπίζουν ιστορικά χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας.
Μόλις το 13% των Γερμανών δηλώνει ικανοποιημένο από την απόδοση του Μερτς, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση-ορόσημο ARD-DeutschlandTrend που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό για εν ενεργεία καγκελάριο στα σχεδόν 30 χρόνια ιστορίας της συγκεκριμένης έρευνας.
Το στοίχημα του Μερτς είναι να ενισχύσει τα ποσοστά του -και να αποτρέψει την άνοδο της Ακροδεξιάς στην εξουσία- προωθώντας από το κοινοβούλιο αυτό το φθινόπωρο αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, όπως για παράδειγμα στο συνταξιοδοτικό σύστημα.
Tο παρασκήνιο της κόντρας Μερτς – Σπαν
Ο Σπαν δεν ήταν ποτέ ο πιο φυσικός σύμμαχος για τον Μερτς. Το 2018, έθεσε υποψηφιότητα απέναντι στον Μερτς για την ηγεσία του CDU, αλλά έχασαν και οι δύο. Τρία χρόνια αργότερα, συμμάχησε με τον Άρμιν Λάσετ για να νικήσουν τον Μερτς, βοηθώντας τον Λάσετ να εξασφαλίσει την ηγεσία του κόμματος.
Αφού ανήλθε στην εξουσία πέρυσι, ο Μερτς όρισε τον Σπαν επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας, μια κίνηση που θεωρήθηκε ευρέως ως προσπάθεια να κρατήσει έναν φιλόδοξο ανταγωνιστή και στρατηγικό πολιτικό μυαλό από το να ηγηθεί μιας εσωκομματικής αντιπολίτευσης εναντίον του νέου καγκελαρίου.
Ωστόσο, ο Σπαν ήταν επίσης ιδιαίτερα ανεπιθύμητος στις πιο αριστερές πτέρυγες του SPD, τις ψήφους των οποίων χρειάζεται τελικά ο Μερτς για να περάσει τις μεταρρυθμίσεις του. Ο Φίλιπ Τίρμερ, επικεφαλής της νεολαίας του SPD, σήκωσε ένα ποτήρι μπίρα στην υγεία της αποχώρησης του Σπαν με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επικαλούμενος τη φημολογούμενη οικειότητά του με τον Αμερικανό δισεκατομμυριούχο της τεχνολογίας Πίτερ Θιλ και τις κατηγορίες για απάτες την περίοδο του κορονοϊού ως λόγους για τους πανηγυρισμούς του.
«Δεν είχαμε σαμπάνια», έγραψε. «Αλλά πρέπει να αξιοποιείς κάθε ευκαιρία για γιορτή που βρεθεί στον δρόμο σου».
