«Ήταν οι Ρώσοι. Ήταν το Ισραήλ. Μήπως ήταν το Ιράν; Ίσως το εμβόλιο του Covid. Ή μήπως οι Κλίντον;», γράφει ο βρετανικός Guardian, καθώς ο αιφνίδιος θάνατος του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ το περασμένο σαββατοκύριακο και η παρατεταμένη απουσία του 84χρονου Μιτς ΜακΚόνελ από τη δημόσια ζωή αποτέλεσαν τις τελευταίες μέρες εύφορο έδαφος για κάθε είδους θεωρία συνωμοσίας.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί με εικασίες για δολοφονίες, ξένες μυστικές υπηρεσίες, συγκάλυψη, ακόμη και για τεχνητά δημιουργημένες φωτογραφίες, αποτυπώνοντας όχι μόνο τη διάχυτη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η συνωμοσιολογία έχει αποκτήσει πλέον κεντρική θέση σε τμήμα του αμερικανικού συντηρητικού χώρου, όπως επισημαίνει το CNN.
Ποιος σκότωσε τον Γκράχαμ;
Ο θάνατος του 71χρονου Γκράχαμ αποδόθηκε επισήμως σε διαχωρισμό αορτής, μια σπάνια αλλά συχνά αιφνίδια και δύσκολα προβλέψιμη πάθηση.
Ωστόσο, σχεδόν αμέσως μετά την ανακοίνωση, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν να διακινούνται θεωρίες ότι πίσω από τον θάνατό του βρίσκονταν η Ρωσία, το Ιράν, το Ισραήλ, το Δημοκρατικό Κόμμα, ακόμη και… οι Κλίντον ή το εμβόλιο κατά του Covid-19, χωρίς φυσικά να παρουσιάζεται οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο.
Το γεγονός ότι ο Γκράχαμ είχε μόλις επιστρέψει από το Κίεβο, όπου είχε επαναλάβει τη σκληρή στάση του απέναντι στη Ρωσία (είχε ζητήσει μέχρι και τη δολοφονία του Πούτιν με ανάρτησή του), λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάπτυξη των σεναρίων.
Ορισμένοι συντηρητικοί σχολιαστές, αλλά ακόμη και πολιτικοί, όπως ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τζον Κόρνιν, υποστήριξαν ότι, δεδομένου του ιστορικού πολιτικών δολοφονιών που αποδίδονται στη Μόσχα, δεν θα έπρεπε να αποκλειστεί κανένα ενδεχόμενο πριν ολοκληρωθούν οι τοξικολογικές εξετάσεις. Άλλοι υπέδειξαν το Ιράν, επικαλούμενοι τις διαχρονικά εχθρικές σχέσεις της Τεχεράνης με τον αμερικανό γερουσιαστή.
Τη φημολογία ενίσχυσε και μια ανάρτηση του διευθυντή του FBI Κας Πατέλ, ο οποίος ανέφερε ότι η υπηρεσία παρείχε κάθε δυνατή συνδρομή στις τοπικές αρχές μετά τον θάνατο του Γκράχαμ. Η αναφορά αυτή ήταν αρκετή ώστε πολλοί χρήστες να αναρωτηθούν γιατί εμπλέκεται το FBI εάν πρόκειται για θάνατο από φυσικά αίτια.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε τελικά να υποβαθμίσει τις θεωρίες συνωμοσίας, δηλώνοντας ότι ο Γκράχαμ αντιμετώπιζε ήδη καρδιολογικά προβλήματα και ότι το FBI πιθανότατα «σπαταλά τον χρόνο του» εάν ερευνά κάτι περισσότερο.
Το μυστήριο γύρω από τον ΜακΚόνελ
Αν ο θάνατος του Γκράχαμ προκάλεσε καταιγισμό εικασιών, η απουσία του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή Μιτς ΜακΚόνελ για περισσότερο από ένα μήνα έχει προκαλέσει ένα ακόμη μεγαλύτερο κύμα συνωμοσιολογίας.
Ο πρώην ηγέτης των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία νοσηλεύεται από τα μέσα Ιουνίου, ενώ το γραφείο του απέφευγε επί εβδομάδες να δώσει σαφείς πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του. Το κενό ενημέρωσης γέμισε γρήγορα με φήμες ότι ο 84χρονος γερουσιαστής ήταν εγκεφαλικά νεκρός ή ακόμη και ότι είχε ήδη πεθάνει.
Καθοριστικό ρόλο στη διάδοση αυτών των ισχυρισμών διαδραμάτισε η ακροδεξιά σχολιάστρια και στενή σύμμαχος του Τραμπ Λόρα Λούμερ, η οποία υποστήριξε ότι είχε πληροφορίες από «πηγή κοντά στον Λευκό Οίκο» πως ο ΜακΚόνελ ήταν εγκεφαλικά νεκρός και δεν επρόκειτο να επιστρέψει στα καθήκοντά του. Οι αναρτήσεις της αναπαράχθηκαν γρήγορα από γνωστούς λογαριασμούς του κινήματος MAGA, ενώ ακόμη και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές δήλωναν δημόσια ότι δεν γνώριζαν ποια ήταν η πραγματική κατάσταση της υγείας του.
Προκειμένου να βάλει τέρμα σε αυτή τη φημολογία, το γραφείο του ΜακΚόνελ δημοσιοποίησε φωτογραφία του από το νοσοκομείο, στην οποία κρατούσε την αθλητική έκδοση της Washington Post της ίδιας ημέρας.
Ωστόσο, φαίνεται πως η φωτογραφία δεν ήταν αρκετά… πειστική και πολύ γρήγορα έγινε αντικείμενο νέων θεωριών συνωμοσίας. Χρήστες των κοινωνικών δικτύων υποστήριξαν ότι είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη ή ότι επρόκειτο για παλαιότερη φωτογραφία – άποψη που ασπάστηκε και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ρον Τζόνσον.
Η Washington Post εξέτασε τα μεταδεδομένα της εικόνας και επιβεβαίωσε πως ήταν τραβηγμένη την ημέρα που δημοσιεύτηκε, ενώ ειδικός στην ψηφιακή εγκληματολογία από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ κατέληξε ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη αλλοίωσης ή δημιουργίας μέσω AI. Παρ’ όλα αυτά, οι ισχυρισμοί συνέχισαν να κυκλοφορούν και να αναδημοσιεύονται στα κοινωνικά δίκτυα.
Συνωμοσιολογία εντός του Κόμματος
Το CNN εξηγεί πως παρατηρείται μια αλλαγή: οι θεωρίες αυτές δεν προέρχονται πλέον αποκλειστικά από το πολιτικό περιθώριο ούτε στρέφονται μόνο κατά των Δημοκρατικών, αλλά αφορούν πρόσωπα του κόμματος.
Συγκεκριμένα, σημαντικό μέρος της παραπληροφόρησης προέρχεται από πρόσωπα με πραγματική επιρροή στον χώρο του MAGA, όπως η Λόρα Λούμερ, ο Τάκερ Κάρλσον και άλλοι συντηρητικοί σχολιαστές, οι οποίοι αμφισβήτησαν τα γεγονότα όχι μόνο για τον θάνατο του Γκράχαμ και για την κατάσταση του ΜακΚόνελ, αλλά στο παρελθόν είχαν διατυπώσει ανάλογες θεωρίες για τις απόπειρες δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ ή ακόμη και για τη δολοφονία του συντηρητικού ακτιβιστή Τσάρλι Κερκ, την οποία ο Κάρλσον αποδίδει στο Ισραήλ.
Πόσοι Αμερικανοί πιστεύουν στις θεωρίες συνωμοσίας;
Οι ειδικοί εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο αυτές οι θεωρίες εκφράζουν την πλειονότητα των Αμερικανών.
Ο πολιτικός επιστήμονας Τζόζεφ Ουσίνσκι, ο οποίος μελετά επί χρόνια τη συνωμοσιολογία, υποστηρίζει, μιλώντας στον Guardian, ότι οι σχετικές πεποιθήσεις δεν έχουν αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι η δυνατότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να τις διατηρούν διαρκώς στο προσκήνιο και να τις κάνουν να φαίνονται πολύ πιο διαδεδομένες απ’ όσο πραγματικά είναι.
Πρέπει βέβαια να συνυπολογιστεί πως η εμπιστοσύνη των Αμερικανών προς τους θεσμούς βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center για το 2025, η εμπιστοσύνη προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση συγκαταλέγεται στις χαμηλότερες των τελευταίων επτά δεκαετιών, ενώ ολοένα περισσότεροι πολίτες ενημερώνονται αποκλειστικά από πηγές που επιβεβαιώνουν τις ήδη διαμορφωμένες πολιτικές τους πεποιθήσεις.
