Η επένδυση σε καινοτόμες θεραπείες δεν αποτελεί δημοσιονομικό βάρος, αλλά έναν από τους πιο αποδοτικούς μοχλούς ανάπτυξης για την οικονομία και τη δημόσια υγεία. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μια νέα ευρωπαϊκή οικονομική μελέτη, σύμφωνα με την οποία κάθε ευρώ που επενδύεται σε νέα φάρμακα επιστρέφει πολλαπλάσια αξία στην κοινωνία, μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας, της μείωσης των νοσηλειών και της παράτασης της ζωής των ασθενών.
Για την Ελλάδα, τα ευρήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς δείχνουν ότι επένδυση ύψους μόλις 93 εκατ. ευρώ σε καινοτόμες θεραπείες κατάφερε και δημιούργησε συνολική κοινωνική και οικονομική αξία που ξεπερνά τα 550 εκατ. ευρώ. Με άλλα λόγια, κάθε ευρώ απέφερε περίπου 6 ευρώ στην ελληνική οικονομία, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο η αντίστοιχη απόδοση διαμορφώθηκε στα 5,67 ευρώ.
Τα στοιχεία προέρχονται από νέα μελέτη που δημοσίευσε η EFPIA, η οποία επιχειρεί να αποτιμήσει για πρώτη φορά σε οικονομικούς όρους τον αντίκτυπο της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ευρώπη.
Η απόδοση της επένδυσης στην Ευρώπη
Η μελέτη εξετάζει την περίοδο 2014-2022 σε 29 ευρωπαϊκές χώρες και αναλύει τρεις βασικούς θεραπευτικούς τομείς, αξιολογώντας τον τρόπο με τον οποίο τα νέα φάρμακα επηρεάζουν τη θνησιμότητα, τις νοσηλείες και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα. Τη μελέτη εκπόνησε το Ινστιτούτο WiFOR σε συνεργασία με τον καθηγητή Οικονομικών του Πανεπιστημίου Columbia Frank R. Lichtenberg.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, επενδύσεις 11,67 δισ. ευρώ σε καινοτόμα φάρμακα δημιούργησαν συνολική κοινωνική και οικονομική αξία 66 δισ. ευρώ. Από αυτά, περισσότερα από 9 δισ. ευρώ προήλθαν αποκλειστικά από τη μείωση των νοσοκομειακών δαπανών, καθώς λιγότεροι ασθενείς χρειάστηκαν παρατεταμένη νοσηλεία.
Οι συντάκτες της μελέτης υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία αμφισβητούν τη μέχρι σήμερα αντίληψη ότι η υγεία αποτελεί κυρίως δημοσιονομικό κόστος, επισημαίνοντας ότι η πρόσβαση στη φαρμακευτική καινοτομία δημιουργεί πολλαπλασιαστικά οφέλη για τις οικονομίες και τις κοινωνίες.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα
Τα ελληνικά δεδομένα δείχνουν ότι τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στη βελτίωση της υγείας των ασθενών, αλλά μεταφράζονται και σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας και σε αύξηση της οικονομικής παραγωγικότητας. Ειδικότερα, η μελέτη υπολογίζει ότι χάρη στη χρήση καινοτόμων θεραπειών:
- αποφεύχθηκαν 25.600 έτη δυνητικής ζωής που διαφορετικά θα είχαν χαθεί πρόωρα, αριθμός που αντιστοιχεί στη διατήρηση του πλήρους προσδόκιμου ζωής για περίπου 313 ανθρώπους,
- καταγράφηκαν 252.400 λιγότερες ημέρες νοσηλείας,
- απελευθερώθηκαν 691 νοσοκομειακές κλίνες για έναν ολόκληρο χρόνο, δυναμικότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 70% των κλινών του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός».
Παράλληλα, από επένδυση 93 εκατ. ευρώ προέκυψε οικονομικό όφελος 430 εκατ. ευρώ λόγω μεγαλύτερης παραγωγικότητας των πολιτών,
και εξοικονόμηση 127 εκατ. ευρώ από τη μείωση των νοσηλειών. Το συνολικό όφελος των 557 εκατ. ευρώ αντιστοιχεί σε περίπου εξαπλάσια απόδοση της αρχικής επένδυσης.
Οι ειδικοί: Η καινοτομία αλλάζει ήδη την καθημερινή κλινική πράξη
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Κωνσταντίνος Μακρυλάκης σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια ο χώρος του διαβήτη και της παχυσαρκίας βιώνει μια πραγματική έκρηξη καινοτομίας.
Όπως επισημαίνει, οι νέες θεραπείες είναι αποτελεσματικότερες, καλύτερα ανεκτές από τους ασθενείς και συνοδεύονται από λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας. Τονίζει, ωστόσο, ότι η αξιοποίηση αυτών των θεραπευτικών δυνατοτήτων προϋποθέτει επαρκή εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και ενίσχυση των εξειδικευμένων κέντρων, ώστε όλοι οι ασθενείς να έχουν ισότιμη πρόσβαση.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας Στέλιος Λουκίδης υπογραμμίζει ότι η αξία της καινοτομίας δεν περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά συμβάλλει και στη βαθύτερη κατανόηση των ίδιων των νοσημάτων.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει πρόσφατη ελληνική μελέτη σε ασθενείς με σοβαρό άσθμα, σύμφωνα με την οποία οι καινοτόμες θεραπείες οδήγησαν σε μείωση των παροξυσμών κατά 80% και των νοσηλειών κατά 90%, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η πρόοδος στην ογκολογία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ογκολογία. Ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, Εμμανουήλ Σαλούστρος, επισημαίνει ότι οι θάνατοι από καρκίνο έχουν μειωθεί περίπου κατά 30% σε σχέση με τη δεκαετία του 1990, γεγονός που αποδίδεται τόσο στην πρόληψη όσο και στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών επιλογών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο μεταστατικός καρκίνος του πνεύμονα. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 μόνο ένας στους είκοσι ασθενείς επιβίωνε για πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Σήμερα, χάρη στην ανοσοθεραπεία και τις νεότερες στοχευμένες θεραπείες, η πενταετής επιβίωση φθάνει έως και έναν στους τρεις ασθενείς.
Οι προτάσεις προς την Πολιτεία
Με βάση τα ευρήματα, η μελέτη διατυπώνει τρεις βασικές κατευθύνσεις πολιτικής.
Πρώτον, ζητά η φαρμακευτική καινοτομία να αντιμετωπίζεται ως παραγωγική επένδυση και όχι ως απλή δημοσιονομική δαπάνη, ώστε οι αποφάσεις χρηματοδότησης να λαμβάνουν υπόψη το συνολικό οικονομικό και κοινωνικό όφελος.
Δεύτερον, υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών έγκρισης, αποζημίωσης και πρόσβασης, καθώς κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε χαμένες ζωές, περισσότερες νοσηλείες και απώλεια παραγωγικότητας.
Τρίτον, προτείνει τη δημιουργία ενός πιο ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού οικοσυστήματος βιοεπιστημών, το οποίο θα ενισχύει τις επενδύσεις στην έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ Ολύμπιος Παπαδημητρίου ανέφερε ότι τα ευρήματα επιβεβαιώνουν πως οι επενδύσεις στην υγεία αποτελούν μοχλό ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας και όχι απλώς δημοσιονομική επιβάρυνση. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα χρειάζεται ένα σταθερό περιβάλλον που θα ενθαρρύνει την καινοτομία και θα εξασφαλίζει ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο γενικός διευθυντής του ΣΦΕΕ Μιχάλης Χειμώνας, ο οποίος υποστήριξε ότι η χρόνια υποχρηματοδότηση της υγείας αποτελεί πολιτική επιλογή με σημαντικές συνέπειες τόσο για την οικονομία όσο και για την ευημερία των πολιτών, καλώντας την Πολιτεία να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η δημόσια επένδυση στο φάρμακο.
