Νέα εστία αντιπαράθεσης δημιουργείται γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή τέλους 20% στα εμπορικά φορτία που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) του ΟΗΕ ξεκαθάρισε ότι αντιτίθεται στην επιβολή οποιασδήποτε χρέωσης για τη διέλευση από διεθνή στενά ναυσιπλοΐας, ενώ οι αγορές πετρελαίου αντιδρούν ήδη με άνοδο των τιμών εν μέσω φόβων για νέα αναστάτωση στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Ο IMO απορρίπτει την επιβολή τελών στα διεθνή στενά ναυσιπλοΐας
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός δήλωσε ότι αναμένει περισσότερες λεπτομέρειες για την αμερικανική ανακοίνωση, ωστόσο επανέλαβε τη διαχρονική θέση του ότι δεν μπορεί να επιβάλλονται υποχρεωτικά τέλη για τη διέλευση πλοίων από διεθνείς θαλάσσιες οδούς.
«Δεν υπάρχει νομική βάση για την επιβολή υποχρεωτικών διοδίων ή τελών απλώς και μόνο για τη διέλευση από ένα διεθνές στενό», ανέφερε εκπρόσωπος του οργανισμού.
Η τοποθέτηση του IMO έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο. Πριν από την κλιμάκωση της κρίσης, από την περιοχή περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τραμπ: Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν τον ρόλο του «φύλακα» των Στενών
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι η θαλάσσια δίοδος θα παραμείνει ανοικτή για όλα τα υπόλοιπα εμπορικά πλοία.
«Τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και θα παραμείνουν ανοιχτά, με ή χωρίς το Ιράν», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν πλέον τον ρόλο του «Φύλακα των Στενών του Ορμούζ» και ανακοίνωσε την επιβολή τέλους 20% επί της αξίας κάθε εμπορικού φορτίου που θα διέρχεται από την περιοχή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη του κόστους των στρατιωτικών επιχειρήσεων και της προστασίας της ναυσιπλοΐας σε μια από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου.
Η ανακοίνωση προκαλεί, ωστόσο, σοβαρά ερωτήματα για τη νομική βάση μιας τέτοιας μονομερούς επιβολής χρέωσης σε μια διεθνή θαλάσσια δίοδο.
Οι αγορές πετρελαίου αντιδρούν στην αβεβαιότητα
Η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ είχε άμεσο αντίκτυπο στις ενεργειακές αγορές. Η τιμή του Brent ενισχύθηκε περισσότερο από 4%, φτάνοντας στα 79,25 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI σημείωσε αντίστοιχη άνοδο, στα 74,47 δολάρια το βαρέλι.
Οι επενδυτές φοβούνται ότι μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να περιορίσει τη ροή πετρελαίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου προς τις διεθνείς αγορές.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν την κύρια δίοδο εξαγωγών για μεγάλους παραγωγούς ενέργειας, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ.
Η αύξηση των τιμών καυσίμων αποτελεί επίσης πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα για τον Λευκό Οίκο, καθώς η ακρίβεια στην ενέργεια επηρεάζει άμεσα τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Ιράν: Προϋπόθεση για την ομαλή ναυσιπλοΐα η αποχώρηση των ΗΠΑ
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες για στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή.
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι η συνέχιση των αμερικανικών επιχειρήσεων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες επιπτώσεις για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι η Τεχεράνη επιδιώκει τη δημιουργία κοινού μηχανισμού με το Ομάν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας στα Στενά.
Το Ιράν έχει επίσης προτείνει ένα σύστημα αδειών και τελών για τα πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό, θέση που έρχεται σε αντίθεση με το διεθνές πλαίσιο ελεύθερης ναυσιπλοΐας που υποστηρίζει ο IMO.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν τους ιρανικούς ισχυρισμούς περί ελέγχου των Στενών.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι «το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά» και ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, περίπου 20 πλοία πέρασαν από την περιοχή το τελευταίο 24ωρο με τη συνοδεία αμερικανικών δυνάμεων.
Ωστόσο, τα στοιχεία παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι η εμπορική κίνηση παραμένει περιορισμένη. Σύμφωνα με τη MarineTraffic, οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν περίπου κατά 52% το διάστημα 10-12 Ιουλίου σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Το Joint Maritime Information Center κάλεσε τα πληρώματα των πλοίων να επιδεικνύουν «εξαιρετική επαγρύπνηση», επισημαίνοντας ότι η κατάσταση ασφαλείας παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη.
Μια κρίσιμη δοκιμασία για το διεθνές εμπόριο
Η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ ξεπερνά τα όρια μιας περιφερειακής σύγκρουσης.
Η προσπάθεια των ΗΠΑ να συνδέσουν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας με οικονομική επιβάρυνση των φορτίων, η αντίδραση του Ιράν και η θέση του IMO δημιουργούν ένα νέο πεδίο σύγκρουσης γύρω από το ποιος έχει το δικαίωμα να ελέγχει τις διεθνείς θαλάσσιες αρτηρίες.
Για την παγκόσμια οικονομία, το διακύβευμα είναι μεγάλο: οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, το κόστος μεταφορών και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
