Μοιάζει παράδοξο αλλά είναι γεγονός. Ενώ έχουν τεθεί οι βάσεις για την αποζημίωση των προβλεπτικών βιοδεικτών μέσω του ΕΟΠΥΥ, η πρακτική εφαρμογή για το HRD (Homologous Recombination Deficiency) testing στις γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών, παραμένει μπλοκαρισμένη.
HRD testing: Το υπερπολύτιμο «όπλο» της εξατομικευμένης ογκολογίας
Οι προβλεπτικοί βιοδείκτες αποτελούν σήμερα βασικό εργαλείο της εξατομικευμένης ιατρικής. Επιτρέπουν την ταυτοποίηση των ασθενών, που είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από συγκεκριμένες θεραπείες, συμβάλλοντας τόσο στη βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων, όσο και στην αποδοτικότερη αξιοποίηση των πόρων του συστήματος υγείας. Η διεθνής ογκολογική πρακτική βασίζεται πλέον ολοένα και περισσότερο στη χρήση βιοδεικτών, καθώς η πρόσβαση σε στοχευμένες θεραπείες προϋποθέτει την ακριβή μοριακή χαρακτηριστικοποίηση του όγκου.
Στον καρκίνο των ωοθηκών, το HRD testing αποτελεί καθιερωμένο διαγνωστικό εργαλείο για την επιλογή ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν από θεραπείες συντήρησης με αναστολείς PARP. Η εξέταση ανιχνεύει ελλείμματα στους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA και επιτρέπει τον εντοπισμό ασθενών με αυξημένη πιθανότητα ανταπόκρισης σε συγκεκριμένες καινοτόμες θεραπείες. Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και η σύγχρονη κλινική πρακτική αντιμετωπίζουν το HRD testing ως αναπόσπαστο μέρος της διαχείρισης της νόσου.
Από την τιμολόγηση στην αποζημίωση: Έγινε μάθημα το «πάθημα» των BRCA;
Το ΦΕΚ Β’ 5627/20.10.2025, στο οποίο τιμολογήθηκαν οι σχετικοί βιοδείκτες, αποτέλεσε το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της θεσμικής αναγνώρισης της αξίας τους. Η συγκεκριμένη απόφαση σηματοδότησε την αποδοχή ότι οι μοριακές εξετάσεις δεν αποτελούν πλέον προαιρετική ή συμπληρωματική πράξη, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρμογή της σύγχρονης ογκολογικής θεραπείας. Ωστόσο, η τιμολόγηση δεν ισοδυναμεί με αποζημίωση. Η εμπειρία των BRCA βιοδεικτών είναι χαρακτηριστική: από την αρχική τιμολόγηση, το 2018, χρειάστηκαν περίπου τέσσερα χρόνια μέχρι να ενεργοποιηθεί η πλήρης κάλυψή τους από το σύστημα αποζημίωσης.
Μια λάθος λέξη, ένας λάθος πληθυσμός ασθενών
Σήμερα, το βασικό εμπόδιο είναι ένα συγκεκριμένο κανονιστικό σφάλμα. Στο εν λόγω ΦΕΚ, η πληθυσμιακή αναφορά για την ένδειξη του HRD testing αφορά ασθενείς «χωρίς ανταπόκριση» σε θεραπεία με πλατίνα και μπεβασιζουμάμπη. Η επιστημονικά ορθή και διεθνώς αποδεκτή ένδειξη αφορά ασθενείς με «πλήρη ή μερική ανταπόκριση» στην προηγούμενη θεραπεία. Η απόκλιση αυτή δεν είναι απλώς τεχνική ή γλωσσική. Αντιθέτως, μεταβάλλει ουσιαστικά τον κλινικό πληθυσμό, στον οποίο απευθύνεται η εξέταση και δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συμβατότητας με τις εγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις.
Η λανθασμένη αυτή διατύπωση καθιστά πρακτικά αδύνατη την εφαρμογή της αποζημίωσης, καθώς οι επαγγελματίες υγείας, τα εργαστήρια και ο ΕΟΠΥΥ καλούνται να λειτουργήσουν βάσει ενός κανονιστικού πλαισίου, που δεν αντανακλά την επιστημονική πραγματικότητα. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπου μια φαινομενικά μικρή λεκτική ανακρίβεια μετατρέπεται σε ουσιαστικό θεσμικό εμπόδιο, με άμεσες συνέπειες για την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία.
Το αβέβαιη χρονοδιάγραμμα του 2026 και το κόστος για τις ασθενείς
Την ίδια στιγμή, η διαδικασία αποζημίωσης βρίσκεται ακόμη στο αρχικό της στάδιο. Η πρόσκληση των εργαστηρίων αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα σε μια αλυσίδα ενεργειών, που περιλαμβάνει οικονομικές διαπραγματεύσεις χωρίς προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα, εγκρίσεις από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΠΥΥ, παραμετροποίηση του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, καθορισμό των διαδικασιών ελέγχου και τελική υπογραφή συμβάσεων με τους παρόχους. Χωρίς σαφή προτεραιοποίηση και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, η ολοκλήρωση της διαδικασίας, εντός του 2026, παραμένει αβέβαιη.
Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε πραγματοποιήσει ένα σημαντικό βήμα προς την ενσωμάτωση της εξατομικευμένης ιατρικής στο ελληνικό σύστημα υγείας, χωρίς όμως να έχει ακόμη διασφαλιστεί η πραγματική πρόσβαση των ασθενών στα οφέλη της. Οι γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οικονομικά και διοικητικά εμπόδια, για μια εξέταση που θεωρείται πλέον απαραίτητη για τη βέλτιστη θεραπευτική τους αντιμετώπιση.
Η άμεση διόρθωση που θα ξεκλειδώσει την καινοτομία
Η διόρθωση του ΦΕΚ Β’ 5627/20.10.2025 αποτελεί, επομένως, το κρίσιμο σημείο εκκίνησης. Χωρίς αυτήν, κάθε επόμενο βήμα κινδυνεύει να παραμείνει μετέωρο, ανεξαρτήτως πολιτικών προθέσεων ή θεσμικών ανακοινώσεων. Η ορθή αποζημίωση του HRD testing δεν αφορά μόνο μια διαγνωστική εξέταση. Αφορά τη δυνατότητα του συστήματος υγείας να μετατρέψει τη θεσμική αναγνώριση των βιοδεικτών σε πραγματική πρόσβαση των ασθενών στην εξατομικευμένη και αποτελεσματική θεραπεία.
