Μια εφ’ όλης της ύλης κοινοβουλευτική παρέμβαση για τον στρατηγικό σχεδιασμό της ενεργειακής ασφάλειας και αυτάρκειας της χώρας κατέθεσε ο πρώην Πρωθυπουργός και Βουλευτής Αχαΐας του ΠαΣοΚ, Γιώργος Α. Πανανδρέου.
Η ερώτηση, την οποία συνυπογράφουν οι αρμόδιοι τομεάρχες του κινήματος Φραγκίσκος Παρασύρης (Ενέργειας), Δημήτρης Μάντζος (Εξωτερικών), Γιώργος Νικητιάδης (Ανάπτυξης) και η βουλεύτρια Χριστίνα Σταρακά, απευθύνεται στους Υπουργούς Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Εξωτερικών και Ανάπτυξης.
Σε αυτήν ο Γιώργος Παπανδρέου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την «άλωση» των Ενεργειακών Κοινοτήτων από μεγάλα funds και την επιβολή ενός ολιγοπωλιακού μοντέλου στην αγορά.
Τα 8 «τυφλά σημεία» της εθνικής στρατηγικής
Παρά την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, ο Γιώργος Παπανδρέου υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα αδυνατεί να κεφαλαιοποιήσει τα μοναδικά γεωγραφικά και γεωλογικά της πλεονεκτήματα. Στην ερώτηση καταγράφονται οκτώ κρίσιμοι τομείς όπου παρατηρείται στρατηγική υστέρηση:
- Δίκτυα και Αποθήκευση: Καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό του δικτύου και στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας (αντλησοταμίευση).
- Αναξιοποίητο δυναμικό: Πλήρης αδράνεια στην εκμετάλλευση των γεωθερμικών πεδίων υψηλής ενθαλπίας (Μήλος, Νίσυρος, Λέσβος), τα οποία θα μπορούσαν παράλληλα να αποτελέσουν πηγή κρίσιμων πρώτων υλών, όπως το λίθιο.
- Υδροηλεκτρική ενέργεια: Ανάγκη για ορθολογική ανάπτυξη στη Δυτική Ελλάδα, με απόλυτο σεβασμό στην ευρωπαϊκή Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα.
- Έξυπνα Συστήματα: Έλλειψη ψηφιακών εργαλείων διαχείρισης φορτίων για την αντιμετώπιση της μεταβαλλόμενης ζήτησης στα ασθενή ενεργειακά συστήματα της χώρας.
Η άλωση των Ενεργειακών Κοινοτήτων
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η κριτική του ΠαΣοΚ για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η πράσινη μετάβαση στην Ελλάδα, καθώς αυτή φαίνεται να αποκλείει τους πολίτες και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ευνοώντας τους μεγάλους παρόχους.
Την ώρα η «Ευρωπαϊκή Επιτροπή (μέσω του AccelerateEU) προκρίνει τις ενεργειακές κοινότητες ως το βασικό όπλο κατά της ενεργειακής κρίσης, στην Ελλάδα η κατάσταση είναι απογοητευτική». Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ερώτηση, σχεδόν το 50% της ενεργού ισχύος των Ενεργειακών Κοινοτήτων (από τα 1.100 MW) έχει ήδη εξαγοραστεί ή περάσει υπό τον έλεγχο μεγάλων εταιρειών και επενδυτικών funds.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επικρίνεται για την πρόθεσή της να εισαγάγει τον μηχανισμό on-bill financing στο νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ». Η ρύθμιση αυτή, σύμφωνα και με τις προειδοποιήσεις της ΓΣΕΒΕΕ, δίνει τη δυνατότητα στους ίδιους τους παρόχους ενέργειας να χρηματοδοτούν και να διαχειρίζονται απευθείας τις ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, δημιουργώντας συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων, μονοπώλησης της αγοράς και αποκλεισμού των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.
Υπενθυμίζεται, μάλιστα, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφασίσει την παραπομπή της Ελλάδας στο Δικαστήριο της ΕΕ λόγω πλημμελούς ενσωμάτωσης της κοινοτικής οδηγίας 2023/2413 για την προώθηση των ΑΠΕ.
Η Δυτική Ελλάδα «πρωταθλήτρια» στην ενεργειακή φτώχεια
Η ανάγκη για μια δίκαιη μετάβαση γίνεται ακόμα πιο επιτακτική αν ληφθούν υπόψη οι περιφερειακές ανισότητες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας αναδεικνύεται σε «πρωταθλήτρια» της ενεργειακής φτώχειας, καθώς το 30,4% του πληθυσμού της αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του.
Το ΠαΣοΚ επαναφέρει στο προσκήνιο τη φιλοσοφία του προγράμματος «Ήλιος» (που είχε τεθεί σε διαβούλευση το 2012), ζητώντας ένα μοντέλο όπου η παραγωγή καθαρής ενέργειας θα λειτουργεί ως αντίδοτο στις κοινωνικές ανισότητες και όχι ως πεδίο συσσώρευσης υπερκερδών για ελάχιστους παίκτες.
Ελλάδα: Γεωπολιτικός κόμβος 3 ηπείρων ή απλός διαμετακομιστής;
Στο δεύτερο σκέλος της ερώτησης, οι βουλευτές εστιάζουν στις μεγάλες διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις που μπορούν να μετατρέψουν την Ελλάδα σε γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Βόρειας Αφρικής και Μέσης Ανατολικής.
Οι αρμόδιοι Υπουργοί καλούνται να δώσουν σαφή απαντήσεις και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για:
- Τη διασύνδεση με την Αίγυπτο (GREGY / Elica Interconnector): Πώς θα διασφαλιστεί ότι η Ελλάδα θα κρατήσει εγχώρια προστιθέμενη αξία (υπηρεσίες δικτύου, αποθήκευση) και δεν θα γίνει ένας απλός αγωγός διέλευσης;
- Τον EuroAsia Interconnector (Ισραήλ – Κύπρος – Ελλάδα): Ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα και πώς θωρακίζεται το έργο απέναντι σε υβριδικές απειλές και γεωπολιτικές αναταράξεις στην Ανατολική Μεσόγειο;
- Τις διασυνδέσεις με Ιταλία, Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία: Είναι το εγχώριο δίκτυο έτοιμο να απορροφήσει τις αυξημένες ροές ενέργειας;
Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ερωτούν, τέλος, την κυβέρνηση αν υφίσταται ένα ενιαίο, κοστολογημένο επενδυτικό σχέδιο με τη συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης, ή αν τα έργα προωθούνται αποσπασματικά, αφήνοντας την ενεργειακή μοίρα της χώρας στις διαθέσεις των αγορών.
