Σε μια επίσημη τελετή αφιερωμένη στην επιστημονική αριστεία, την Πέμπτη 25 Ιουνίου, στο κατάμεστο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τιμήθηκαν με το Αριστείο Μποδοσάκη 2026 δύο εξέχουσες προσωπικότητες της επιστήμης, με διαδρομές που διεύρυναν τα όρια της γνώσης: ο Χρίστος Παπαδημητρίου, ο οποίος άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον υπολογισμό, και η Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, η έρευνα της οποίας εμβάθυνε την κατανόησή μας για το διεθνές εμπόριο και την παγκοσμιοποίηση.
Παρουσία εκπροσώπων του ακαδημαϊκού, επιστημονικού και πολιτικού κόσμου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας απηύθυνε χαιρετισμό και επέδωσε τα δύο Αριστεία.
Οι βραβευθέντες με Αριστείο Μποδοσάκη 2026: Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg και Χρίστος Παπαδημητρίου
Συγκεκριμένα, στον τομέα των Τεχνολογικών Επιστημών τιμήθηκε ο Χρίστος Παπαδημητρίου, καθηγητής Πληροφορικής στην έδρα Donovan Family Professor of Computer Science του Πανεπιστημίου Columbia. Στον τομέα των Κοινωνικών Επιστημών, το Αριστείο απονεμήθηκε στην Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, καθηγήτρια Οικονομικών και Παγκόσμιων Υποθέσεων στην έδρα William Nordhaus του Πανεπιστημίου Yale.
Έργο που μεταμορφώνει την επιστήμη και την κοινωνία
Στον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνεχάρη τους βραβευθέντες και εξήρε την πρωτοβουλία του Ιδρύματος Μποδοσάκη να αναδεικνύει την επιστημονική αριστεία και να καθιστά ορατό το κοινωνικό της αποτύπωμα.
Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, Πρόεδρος της Δημοκρατίας
«Με την πολύχρονη έρευνά σας και τους προσανατολισμούς των ενδιαφερόντων σας, έχετε αποδείξει πόσο γόνιμη μπορεί να αποβεί η ευθυγράμμιση της τεχνολογικής καινοτομίας με τις ανθρώπινες αξίες», ανέφερε απευθυνόμενος στους δύο επιστήμονες.
Ο κ. Τασούλας συνέδεσε τη σημασία της βράβευσης με το πινδαρικό απόφθεγμα «Σιγαθέν καλόν έργον θνήσκει» — το καλό έργο που αποσιωπάται πεθαίνει.
Τιμώντας την Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg και τον Χρίστο Παπαδημητρίου, σημείωσε, το Ίδρυμα Μποδοσάκη αντιστρέφει το απόφθεγμα αυτό «υπέρ της αναγνώρισης, της επιβράβευσης και της προβολής αυτού του καλού έργου, ώστε να συνεχίζει να ζει, να διευρύνεται, να βαθαίνει και να μεταμορφώνει την επιστήμη και την κοινωνία».
Η διεθνής Επιτροπή Αριστείου
Την ευθύνη για την αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων και την επιλογή των δύο επιστημόνων είχε η Επιτροπή Αριστείου του Ιδρύματος Μποδοσάκη.
Στην οκταμελή Επιτροπή συμμετέχουν επιστήμονες διεθνούς κύρους από το εξωτερικό, κάτοχοι κορυφαίων επιστημονικών διακρίσεων και εξέχοντα μέλη ακαδημιών. Μεταξύ των διακρίσεων που έχουν λάβει τα μέλη της περιλαμβάνονται το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών, το BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Prize, το Boltzmann Medal, το Lorentz Medal, το Spinoza Prize και το NIH Director’s Pioneer Award.
Τους δύο βραβευθέντες παρουσίασαν οι συμπρόεδροι της Επιτροπής Αριστείου: η Daniela Rus, καθηγήτρια στο MIT και διευθύντρια του Εργαστηρίου Επιστήμης Υπολογιστών και Τεχνητής Νοημοσύνης του πανεπιστημίου, και ο Sir Richard Blundell, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο University College London.
Χρίστος Παπαδημητρίου: Ο υπολογισμός ως γλώσσα κατανόησης του κόσμου
«Ο Χρίστος Παπαδημητρίου έχει συμβάλει στη διαμόρφωση των θεμελίων της επιστήμης των υπολογιστών σε ολόκληρο τον κόσμο», τόνισε η Daniela Rus.
Το έργο του, πρόσθεσε, έχει φωτίσει ορισμένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα στους αλγορίθμους, στη θεωρία της πολυπλοκότητας, στις βάσεις δεδομένων, στη βελτιστοποίηση, στη θεωρία παιγνίων, στα οικονομικά, στο Διαδίκτυο, στην εξέλιξη και στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Χρίστος Παπαδημητρίου, Donovan Family Professor of Computer Science, Columbia University
Η επιστημονική διαδρομή του Χρίστου Παπαδημητρίου υπερέβη τα όρια ενός επιμέρους γνωστικού πεδίου. Η υπολογιστική σκέψη έγινε στο έργο του φακός μέσα από τον οποίο μπορούν να μελετηθούν διαφορετικές όψεις του κόσμου: από τα δίκτυα και την οικονομική συμπεριφορά έως την εξέλιξη, τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τη γλώσσα.
«Μας έχει δείξει ότι ο υπολογισμός δεν είναι απλώς ένα εργαλείο που χρησιμοποιούμε για να λύσουμε προβλήματα. Είναι μια γλώσσα για να κατανοήσουμε τον κόσμο», ανέφερε η Daniela Rus.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στον τόπο της απονομής. «Απόψε, εδώ στην Ελλάδα, στην πατρίδα του, αυτή η αναγνώριση έχει ιδιαίτερη σημασία», σημείωσε.
Η διάκριση, πρόσθεσε, τιμά «έναν παγκοσμίου φήμης επιστήμονα και έναν Έλληνα διανοούμενο», το έργο του οποίου αντανακλά ορισμένες από τις πλέον ξεχωριστές ελληνικές πνευματικές παραδόσεις: «την αφαίρεση, την αυστηρότητα, την ομορφιά, την επιχειρηματολογία, την περιέργεια και την αναζήτηση της αλήθειας».
Παραλαμβάνοντας το Αριστείο, ο Χρίστος Παπαδημητρίου αναφέρθηκε στη χαρά που του προσφέρουν η έρευνα και η διδασκαλία, αλλά και στη ξεχωριστή θέση που καταλαμβάνει η συγκεκριμένη διάκριση ανάμεσα στις πολλές διεθνείς τιμές που έχει λάβει.
«Είχα στο παρελθόν την τύχη να λάβω πολλά βραβεία, και το καθένα υπήρξε πηγή τόσο έκπληξης όσο και χαράς, αν και η χαρά αυτή δεν συγκρίνεται με τη χαρά που αντλώ από την έρευνα και τη διδασκαλία μου», ανέφερε.
«Το Αριστείο Μποδοσάκη κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσά τους, καθώς είναι το πρώτο επιστημονικό βραβείο που λαμβάνω στην Ελλάδα».
Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στο κύρος της διεθνούς Επιτροπής που τον επέλεξε. Όπως είπε, το επιστημονικό της βάρος υπερβαίνει εκείνο οποιασδήποτε κριτικής επιτροπής τον είχε τιμήσει στο παρελθόν.
«Αυτό με αγγίζει βαθιά», πρόσθεσε. «Καθιστά το βραβείο όχι μόνο ιδιαίτερα τιμητικό, αλλά και ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα μιας άρτιας, αυστηρής και πολιτικά αμερόληπτης διαδικασίας στην πατρίδα μου».
Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg: Η παγκοσμιοποίηση και οι πραγματικές της συνέπειες
Παρουσιάζοντας την Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, ο Sir Richard Blundell τη χαρακτήρισε «αναμφισβήτητα την κορυφαία εμπειρική ερευνήτρια παγκοσμίως στον τομέα της παγκοσμιοποίησης και της εμπορικής πολιτικής».
Οι πρωτοποριακές συνεισφορές της, ανέφερε, έχουν αλλάξει την κατανόησή μας για το παγκόσμιο εμπόριο και την ανάπτυξη. Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη βαρύτητα στη σημερινή ιστορική συγκυρία, κατά την οποία το διεθνές εμπόριο, ο προστατευτισμός και η πορεία της παγκοσμιοποίησης καταλαμβάνουν ολοένα κεντρικότερη θέση στον παγκόσμιο πολιτικό διάλογο.
Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, William Nordhaus Professor of Economics and Global Affairs, Yale University
Η έρευνα της Πηνελόπης Κουγιανού Goldberg συνέδεσε τις μεγάλες δυνάμεις της παγκόσμιας οικονομίας με τις απτές συνέπειές τους στις κοινωνίες: στις αγορές εργασίας, στις επιχειρήσεις, στη φτώχεια και στις ανισότητες, στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και στις επιλογές των κυβερνήσεων.
«Η σπουδαιότητα της συνεισφοράς της αντανακλάται όχι μόνο στη μακρά σειρά των επιστημονικών της δημοσιεύσεων, αλλά και στην τεράστια επιρροή που ασκεί το έργο της στις πραγματικές αποφάσεις που λαμβάνονται», επισήμανε ο Sir Richard Blundell.
Η σύνδεση ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα και τη χάραξη πολιτικής έγινε ακόμη περισσότερο ορατή, σημείωσε, με τον διορισμό της, το 2018, στη θέση της επικεφαλής οικονομολόγου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Για την Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, η φετινή βράβευση αποτελεί τη δεύτερη αναγνώριση του έργου της από το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Το 2003 είχε τιμηθεί με το Επιστημονικό Βραβείο του Ιδρύματος, το οποίο απευθύνεται σε επιστήμονες νεότερης ηλικίας.
«Είμαι πραγματικά ευγνώμων για αυτή τη διάκριση», ανέφερε παραλαμβάνοντας το Αριστείο.
Η ίδια συνόψισε με μια προσωπική φράση το νήμα που τη συνδέει με το αντικείμενο της έρευνάς της: «Είμαι προϊόν της παγκοσμιοποίησης και έχω ωφεληθεί καθοριστικά από αυτήν».
«Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλο μέρος της έρευνάς μου εξετάζει τις δυνάμεις που τη διαμόρφωσαν και εκείνες που σήμερα οδηγούν στην αποδιάρθρωσή της», πρόσθεσε.
Η αναφορά της στη σημερινή διεθνή συγκυρία προσέδωσε στη βράβευση μια ευρύτερη δημόσια διάσταση. «Σε μια εποχή αμφισβήτησης, όχι μόνο της ανοιχτότητας, αλλά και της επιστήμης και της πνευματικής καλλιέργειας, η ανάδειξη επιστημονικών επιτευγμάτων έχει ιδιαίτερη σημασία», υπογράμμισε.
Ένας θεσμός αφιερωμένος στο έργο ζωής
Το Αριστείο Μποδοσάκη θεσπίστηκε το 2002 για να αναγνωρίζει και να προβάλλει Έλληνες και Ελληνίδες επιστήμονες που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην έρευνα και έχουν συμβάλει καθοριστικά στην εξέλιξη του επιστημονικού τους κλάδου.
Από το 2002 έως το 2011 τιμήθηκαν επτά επιστήμονες διεθνούς κύρους. Το 2022 το Ίδρυμα Μποδοσάκη αποφάσισε την επανεκκίνηση του θεσμού και η πρώτη απονομή της νέας περιόδου πραγματοποιήθηκε το 2024.
Τα Αριστεία απονέμονται ανά διετία και αφορούν κάθε φορά δύο από τα τέσσερα επιστημονικά πεδία του θεσμού: τις Θετικές, τις Τεχνολογικές, τις Ιατροβιολογικές και τις Κοινωνικές Επιστήμες.
Στο πλαίσιο του θεσμού του Αριστείυ Μποδοσάκη, έχουν τιμηθεί εξέχουσες προσωπικότητες της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας: ο Ιωάννης Ηλιόπουλος το 2002, ο Κυριάκος Νικολάου το 2004, οι Αθανάσιος Φωκάς και Δημήτρης Χριστοδούλου το 2006, ο Ευάγγελος Μουδριανάκης το 2009, οι Χαράλαμπος Μουτσόπουλος και Γεώργιος Χρούσος το 2011 και, μετά την επανεκκίνηση του θεσμού, η Χρύσα Κουβελιώτου και ο Νεκτάριος Ταβερναράκης το 2024. Με τη φετινή προσθήκη του Χρίστου Παπαδημητρίου και της Πηνελόπης Κουγιανού Goldberg, οι βραβευθέντες του Αριστείου ανέρχονται πλέον σε έντεκα.
Η επιστήμη ως κοινωνικό αγαθό
Το Ίδρυμα Μποδοσάκη ιδρύθηκε το 1972 ως κοινωφελής οργανισμός, με σκοπό να συνεχίσει την προσφορά του Πρόδρομου Μποδοσάκη Αθανασιάδη στην ελληνική κοινωνία.
Η υποστήριξη της γνώσης, της παιδείας, της έρευνας και της επιστημονικής δημιουργίας αποτελεί διαχρονικό τμήμα της αποστολής του. Στον πυρήνα της βρίσκεται η πεποίθηση του ιδρυτή του ότι η επιστημονική αριστεία δεν περιορίζεται στην προσωπική επιτυχία ενός ερευνητή. Παράγει γνώση, πρόοδο και ουσιαστικά οφέλη για το σύνολο της κοινωνίας.
Τελετή Απονομής Αριστείου Μποδοσάκη 2026 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Η τελετή του 2026 έδωσε σε αυτή την πεποίθηση δύο ακόμη πρόσωπα. Δύο Έλληνες επιστήμονες με παγκόσμια ακτινοβολία, οι οποίοι, από διαφορετικά πεδία, διεύρυναν τα σύνορα της γνώσης και άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τον κόσμο.
